आपतन्तं शरौघेण वारयामास राघवः। उत्पतन्तं युगान्ताग्निं जलौघैरिव वासवः
राघवाने येणाऱ्या त्या शूळाचा बाणांच्या वर्षावाने अडथळा केला, जणू इंद्राने महाप्रलयाच्या आगीवर पाण्याचा वर्षाव केला.
निर्ददाह स तान् बाणान् रामकार्मुकनिःसृतान्। रावणस्य महान् शूलः पतङ्गानिव पावकः
रावणाच्या त्या मोठ्या शूळाने रामाच्या धनुष्यातून सुटलेले बाण जणू पतंगांना जाळणाऱ्या आगीप्रमाणे भस्म केले.
तान् दृष्ट्वा भस्मसाद्भूतान् शूलसंस्पर्शचूर्णितान्। सायकानन्तरिक्षस्थान् राघवः क्रोधमाहरत्
शूळाच्या स्पर्शाने आकाशातले आपले बाण राख झालेले आणि चूर्ण झालेले पाहून राघवाला प्रचंड राग आला.
स तां मातलिना नीतां शक्तिं वासवसम्मताम्। जग्राह परमक्रुद्धो राघवो रघुनन्दनः
रघुवंशाचा आनंद असलेल्या राघवाने, मातलीने आणलेली आणि इंद्राने मान्य केलेली ती शक्ती प्रचंड रागाने उचलली.
सा तोलिता बलवता शक्तिर्घण्टाकृतस्वना। नभः प्रज्वालयामास युगान्तोल्केव सप्रभा
ती शक्ती मोठ्या जोराने उचलली गेली, घंटेसारखा आवाज करत होती, आणि स्वतःच्या तेजाने आकाशात जणू युगांताच्या उल्केसारखी प्रज्वलित झाली.
सा क्षिप्ता राक्षसेन्द्रस्य तस्मिञ्छूले पपात ह। भिन्नः शक्त्या महान् शूलो निपपात गतद्युतिः
ती शक्ती राक्षसाधिपतीवर फेकली गेली आणि त्याच्या शूळावर आदळली; त्या शक्तीने मोठी शूळ तुटून तेज हरपून खाली पडली.
निर्बिभेद ततो बाणैर्हयानस्य महाजवान्। रामस्तीक्ष्णैर्महावेगैर्वज्रकल्पैरजिह्मगैः
नंतर रामाने वज्रासारख्या तीक्ष्ण, सरळ आणि वेगवान बाणांनी रावणाच्या रथातील वेगवान घोड्यांना भेदले.
निर्बिभेदोरसि तदा रावणं निशितैः शरैः। राघवः परमायत्तो ललाटे पत्त्रिभिस्त्रिभिः
त्या क्षणी राघवाने पूर्ण लक्ष देऊन, धारदार बाणांनी रावणाच्या छातीला भेदले आणि तीन बाणांनी त्याचे कपाळ भेदले.
स शरैर्भिन्नसर्वाङ्गो गात्रप्रस्रुतशोणितः। राक्षसेन्द्रः समूहस्थः फुल्लाशोक इवाबभौ
संपूर्ण शरीर बाणांनी भेदले गेले, अंगातून रक्त वाहत होते, तरीही राक्षसांचा राजा सैन्यात उभा राहिला, जणू फुललेला अशोकवृक्ष शोभत होता.
स रामबाणैरतिविद्धगात्रो निशाचरेन्द्रः क्षतजार्द्रगात्रः। जगाम खेदं च समाजमध्ये क्रोधं च चक्रे सुभृशं तदानीम्
रामाच्या बाणांनी शरीर विदीर्ण झालेले, रक्ताने भिजलेले, रात्री हिंडणाऱ्यांचा राजा सैन्यात थकल्यासारखा झाला आणि त्याच वेळी त्याला प्रचंड राग आला.
thumb|त्र्यधिकशततमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे त्र्यधिकशततमः सर्गः ॥६-
श्रीवाल्मीकि रामायणाच्या युद्धकांडातील एकशे तिसऱ्या सर्गाचे ऐकावे.
स तु तेन तदा क्रोधात् काकुत्स्थेनार्दितो भृशम्। रावणः समरश्लाघी महाक्रोधमुपागमत्
त्या वेळी काकुत्स्थाच्या रागाने फारच त्रस्त झालेला, युद्धात आपली शौर्याची मोठी मस्ती असलेला रावण प्रचंड संतापला.
स दीप्तनयनोऽमर्षाच्चापमुद्यम्य वीर्यवान्। अभ्यर्दयत् सुसंक्रुद्धो राघवं परमाहवे
डोळे जणू ज्वाळांनी पेटलेले, मनात प्रचंड राग भरलेला तो बलवान रावण धनुष्य उचलून त्या मोठ्या युद्धात राघवावर जोरदार हल्ला करू लागला.
बाणधारासहस्रैस्तैः स तोयद इवाम्बरात्। राघवं रावणो बाणैस्तटाकमिव पूरयन्
रावणाने हजारो बाणांच्या धारांनी, जणू आकाशातून पाऊस पडतो तसा, राघवावर बाणांचा मारा केला आणि जणू एखादे तळे भरून टाकावे तसे त्याला बाणांनी वेढून टाकले.
पूरितः शरजालेन धनुर्मुक्तेन संयुगे। महागिरिरिवाकम्प्यः काकुत्स्थो न प्रकम्पते
युद्धात धनुष्यातून सुटलेल्या बाणांच्या जाळ्याने काकुत्स्थ पूर्णपणे वेढला गेला, पण तो एखाद्या मोठ्या पर्वतासारखा हलला सुद्धा नाही.
स शरैः शरजालानि वारयन् समरे स्थितः। गभस्तीनिव सूर्यस्य प्रतिजग्राह वीर्यवान्
तो रणभूमीत ठाम उभा राहून आपल्या बाणांनी समोरून येणारे बाणांचे जाळे थांबवत होता, जणू सूर्याच्या किरणांसारखे ते बाण अंगावर झेलत होता.
ततः शरसहस्राणि क्षिप्रहस्तो निशाचरः। निजघानोरसि क्रुद्धो राघवस्य महात्मनः
मग त्या रात्रभर हिंडणाऱ्या, चपळ हाताने बाण सोडणाऱ्या रावणाने संतापून, हजारो बाणांनी महात्मा राघवाच्या छातीवर घाव घातला.
स शोणितसमादिग्धः समरे लक्ष्मणाग्रजः। दृष्टः फुल्ल इवारण्ये सुमहान् किंशुकद्रुमः
समरभूमीत रक्ताने माखलेला लक्ष्मणाचा मोठा भाऊ, जणू जंगलात फुललेला मोठा किंशुक वृक्ष दिसत होता.
शराभिघातसंरब्धः सोऽभिजग्राह सायकान्। काकुत्स्थः सुमहातेजा युगान्तादित्यवर्चसः
बाणांच्या घावांनी चिडलेला, प्रचंड तेजस्वी काकुत्स्थ, जणू युगाच्या शेवटी उगवणाऱ्या सूर्यासारखा तेजस्वी, आपल्या बाणांना हातात घेतो.
ततोऽन्योन्यं सुसंरब्धौ तावुभौ रामरावणौ। शरान्धकारे समरे नोपलक्षयतां तदा
मग दोघेही – राम आणि रावण – प्रचंड संतापलेले, युद्धात बाणांच्या अंधारात एकमेकांना दिसू शकत नव्हते.
ततः क्रोधसमाविष्टो रामो दशरथात्मजः। उवाच रावणं वीरः प्रहस्य परुषं वचः
तेव्हा दशरथपुत्र राम संतापाने भरून, रणभूमीत हसत रावणाला कठोर शब्दांत बोलला.
मम भार्या जनस्थानादज्ञानाद् राक्षसाधम। हृता ते विवशा यस्मात् तस्मात् त्वं नासि वीर्यवान्
राक्षसांत नीच असलेल्या रावणा, तू माझ्या अज्ञानामुळे आणि विवशतेमुळे जनस्थानातून माझी पत्नी पळवलीस, म्हणून तुला खरे शौर्य नाही.
मया विरहितां दीनां वर्तमानां महावने। वैदेहीं प्रसभं हृत्वा शूरोऽहमिति मन्यसे
माझ्यापासून दूर, मोठ्या वनात एकटी, दुःखी असलेल्या वैदेहीला तू जबरदस्तीने पळवलेस आणि स्वतःला वीर समजतोस.
स्त्रीषु शूर विनाथासु परदाराभिमर्शनम्। कृत्वा कापुरुषं कर्म शूरोऽहमिति मन्यसे
स्त्रियांवर, विशेषतः असहाय्य आणि दुसऱ्याच्या पत्नीवर हात घालून, नीच कृत्य करूनही तू स्वतःला शूर समजतोस.
भिन्नमर्याद निर्लज्ज चारित्रेष्वनवस्थित। दर्पान्मृत्युमुपादाय शूरोऽहमिति मन्यसे
मर्यादा मोडणारा, लाज न बाळगणारा, वर्तनात स्थिर नसलेला आणि अहंकारातून मृत्यूला निमंत्रण देणारा तू, तरीही स्वतःला वीर समजतोस.
शूरेण धनदभ्रात्रा बलैः समुदितेन च। श्लाघनीयं महत्कर्म यशस्यं च कृतं त्वया
तुझ्या धनदाच्या भावाच्या मदतीने आणि सैन्याच्या जोरावर तू मोठे, कौतुकास्पद आणि कीर्ती मिळवणारे कृत्य केलेस.
उत्सेकेनाभिपन्नस्य गर्हितस्याहितस्य च। कर्मणः प्राप्नुहीदानीं तस्याद्य सुमहत् फलम्
अहंकारातून केलेल्या, निंदनीय आणि हानिकारक त्या कृत्याचे मोठे फळ आता तुला मिळू दे.
शूरोऽहमिति चात्मानमवगच्छसि दुर्मते। नैव लज्जास्ति ते सीतां चौरवद् व्यपकर्षतः
दुष्ट बुद्धीच्या रावणा, तू स्वतःला शूर समजतोस, पण सीतेला चोरासारखे पळवताना तुला लाज वाटली नाही.
यदि मत्संनिधौ सीता धर्षिता स्यात् त्वया बलात्। भ्रातरं तु खरं पश्येस्तदा मत्सायकैर्हतः
जर तू माझ्या उपस्थितीत सीतेला जबरदस्तीने स्पर्श केला असतास, तर माझ्या बाणांनी मारलेला तुझा भाऊ खराचा मृत्यू तू पाहिला असतास.
दिष्ट्यासि मम मन्दात्मंश्चक्षुर्विषयमागतः। अद्य त्वां सायकैस्तीक्ष्णैर्नयामि यमसादनम्
सुदैवाने, मंदबुद्धी रावण, आज तू माझ्या नजरेस पडला आहेस; आज मी तुला तीक्ष्ण बाणांनी यमाच्या घरात पाठवीन.