तच्छूलं परमक्रुद्धो जग्राह युधि वीर्यवान्। अनीकैः समरे शूरै राक्षसैः परिवारितः
परम क्रोधाने पेटून, बलवान रावण युद्धात ते भाल उचलतो आणि रणांगणात शूर राक्षसांनी वेढलेला असतो.
समुद्यम्य महाकायो ननाद युधि भैरवम्। संरक्तनयनो रोषात् स्वसैन्यमभिहर्षयन्
आपलं मोठं शरीर उचलून, रावण रणभूमीत भीषण गर्जना करतो, त्याचे डोळे रागाने लाल झालेले असतात आणि तो आपल्या सैन्याला उत्साहित करतो.
पृथिवीं चान्तरिक्षं च दिशश्च प्रदिशस्तथा। प्राकम्पयत् तदा शब्दो राक्षसेन्द्रस्य दारुणः
त्या राक्षसाधिपतीच्या भयंकर गर्जनेने पृथ्वी, आकाश, सर्व दिशा आणि उपदिशा हादरून गेल्या.
अतिकायस्य नादेन तेन तस्य दुरात्मनः। सर्वभूतानि वित्रेसुः सागरश्च प्रचुक्षुभे
त्या दुष्ट आत्म्याच्या अतिकायाच्या गर्जनेने सर्व प्राणी घाबरले, आणि समुद्रही अस्वस्थ झाला.
स गृहीत्वा महावीर्यः शूलं तद् रावणो महत्। विनद्य सुमहानादं रामं परुषमब्रवीत्
रावणाने ती मोठी शूळ उचलली, मोठ्याने गर्जना केली आणि राघवाला कठोर शब्दांत बोलला.
शूलोऽयं वज्रसारस्ते राम रोषान्मयोद्यतः। तव भ्रातृसहायस्य सद्यः प्राणान् हरिष्यति
हे राम, ही वज्रासारखी कठीण शूळ मी रागाने उचलली आहे, ती तुझ्या आणि तुझ्या भावाच्या साथीदारांचे प्राण लगेच घेईल.
रक्षसामद्य शूराणां निहतानां चमूमुखे। त्वां निहत्य रणश्लाघिन् करोमि तरसा समम्
आज रणभूमीत पडलेल्या शूर राक्षसांप्रमाणे तुला मारून मी स्वतःला त्यांच्याइतकाच सामर्थ्यवान दाखवीन.
तिष्ठेदानीं निहन्मि त्वामेष शूलेन राघव। एवमुक्त्वा स चिक्षेप तच्छूलं राक्षसाधिपः
राघवा, आता थांब! या शूळाने मी तुला ठार मारतो. असे म्हणून त्या राक्षसाधिपतीने ती शूळ फेकली.
तद् रावणकरान्मुक्तं विद्युन्मालासमावृतम्। अष्टघण्टं महानादं वियद्गतमशोभत
रावणाच्या हातून सुटलेली, विजेच्या चमकांनी वेढलेली, आठ घंटांनी सजलेली आणि मोठा आवाज करणारी ती शूळ आकाशात झळकत होती.
तच्छूलं राघवो दृष्ट्वा ज्वलन्तं घोरदर्शनम्। ससर्ज विशिखान् रामश्चापमायम्य वीर्यवान्
ती जळणारी, भयंकर दिसणारी शूळ पाहून, वीर रामाने धनुष्य ताणून बाण सोडले.
आपतन्तं शरौघेण वारयामास राघवः। उत्पतन्तं युगान्ताग्निं जलौघैरिव वासवः
राघवाने येणाऱ्या त्या शूळाचा बाणांच्या वर्षावाने अडथळा केला, जणू इंद्राने महाप्रलयाच्या आगीवर पाण्याचा वर्षाव केला.
निर्ददाह स तान् बाणान् रामकार्मुकनिःसृतान्। रावणस्य महान् शूलः पतङ्गानिव पावकः
रावणाच्या त्या मोठ्या शूळाने रामाच्या धनुष्यातून सुटलेले बाण जणू पतंगांना जाळणाऱ्या आगीप्रमाणे भस्म केले.
तान् दृष्ट्वा भस्मसाद्भूतान् शूलसंस्पर्शचूर्णितान्। सायकानन्तरिक्षस्थान् राघवः क्रोधमाहरत्
शूळाच्या स्पर्शाने आकाशातले आपले बाण राख झालेले आणि चूर्ण झालेले पाहून राघवाला प्रचंड राग आला.
स तां मातलिना नीतां शक्तिं वासवसम्मताम्। जग्राह परमक्रुद्धो राघवो रघुनन्दनः
रघुवंशाचा आनंद असलेल्या राघवाने, मातलीने आणलेली आणि इंद्राने मान्य केलेली ती शक्ती प्रचंड रागाने उचलली.
सा तोलिता बलवता शक्तिर्घण्टाकृतस्वना। नभः प्रज्वालयामास युगान्तोल्केव सप्रभा
ती शक्ती मोठ्या जोराने उचलली गेली, घंटेसारखा आवाज करत होती, आणि स्वतःच्या तेजाने आकाशात जणू युगांताच्या उल्केसारखी प्रज्वलित झाली.
सा क्षिप्ता राक्षसेन्द्रस्य तस्मिञ्छूले पपात ह। भिन्नः शक्त्या महान् शूलो निपपात गतद्युतिः
ती शक्ती राक्षसाधिपतीवर फेकली गेली आणि त्याच्या शूळावर आदळली; त्या शक्तीने मोठी शूळ तुटून तेज हरपून खाली पडली.
निर्बिभेद ततो बाणैर्हयानस्य महाजवान्। रामस्तीक्ष्णैर्महावेगैर्वज्रकल्पैरजिह्मगैः
नंतर रामाने वज्रासारख्या तीक्ष्ण, सरळ आणि वेगवान बाणांनी रावणाच्या रथातील वेगवान घोड्यांना भेदले.
निर्बिभेदोरसि तदा रावणं निशितैः शरैः। राघवः परमायत्तो ललाटे पत्त्रिभिस्त्रिभिः
त्या क्षणी राघवाने पूर्ण लक्ष देऊन, धारदार बाणांनी रावणाच्या छातीला भेदले आणि तीन बाणांनी त्याचे कपाळ भेदले.
स शरैर्भिन्नसर्वाङ्गो गात्रप्रस्रुतशोणितः। राक्षसेन्द्रः समूहस्थः फुल्लाशोक इवाबभौ
संपूर्ण शरीर बाणांनी भेदले गेले, अंगातून रक्त वाहत होते, तरीही राक्षसांचा राजा सैन्यात उभा राहिला, जणू फुललेला अशोकवृक्ष शोभत होता.
स रामबाणैरतिविद्धगात्रो निशाचरेन्द्रः क्षतजार्द्रगात्रः। जगाम खेदं च समाजमध्ये क्रोधं च चक्रे सुभृशं तदानीम्
रामाच्या बाणांनी शरीर विदीर्ण झालेले, रक्ताने भिजलेले, रात्री हिंडणाऱ्यांचा राजा सैन्यात थकल्यासारखा झाला आणि त्याच वेळी त्याला प्रचंड राग आला.
thumb|त्र्यधिकशततमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे त्र्यधिकशततमः सर्गः ॥६-
श्रीवाल्मीकि रामायणाच्या युद्धकांडातील एकशे तिसऱ्या सर्गाचे ऐकावे.
स तु तेन तदा क्रोधात् काकुत्स्थेनार्दितो भृशम्। रावणः समरश्लाघी महाक्रोधमुपागमत्
त्या वेळी काकुत्स्थाच्या रागाने फारच त्रस्त झालेला, युद्धात आपली शौर्याची मोठी मस्ती असलेला रावण प्रचंड संतापला.
स दीप्तनयनोऽमर्षाच्चापमुद्यम्य वीर्यवान्। अभ्यर्दयत् सुसंक्रुद्धो राघवं परमाहवे
डोळे जणू ज्वाळांनी पेटलेले, मनात प्रचंड राग भरलेला तो बलवान रावण धनुष्य उचलून त्या मोठ्या युद्धात राघवावर जोरदार हल्ला करू लागला.
बाणधारासहस्रैस्तैः स तोयद इवाम्बरात्। राघवं रावणो बाणैस्तटाकमिव पूरयन्
रावणाने हजारो बाणांच्या धारांनी, जणू आकाशातून पाऊस पडतो तसा, राघवावर बाणांचा मारा केला आणि जणू एखादे तळे भरून टाकावे तसे त्याला बाणांनी वेढून टाकले.
पूरितः शरजालेन धनुर्मुक्तेन संयुगे। महागिरिरिवाकम्प्यः काकुत्स्थो न प्रकम्पते
युद्धात धनुष्यातून सुटलेल्या बाणांच्या जाळ्याने काकुत्स्थ पूर्णपणे वेढला गेला, पण तो एखाद्या मोठ्या पर्वतासारखा हलला सुद्धा नाही.
स शरैः शरजालानि वारयन् समरे स्थितः। गभस्तीनिव सूर्यस्य प्रतिजग्राह वीर्यवान्
तो रणभूमीत ठाम उभा राहून आपल्या बाणांनी समोरून येणारे बाणांचे जाळे थांबवत होता, जणू सूर्याच्या किरणांसारखे ते बाण अंगावर झेलत होता.
ततः शरसहस्राणि क्षिप्रहस्तो निशाचरः। निजघानोरसि क्रुद्धो राघवस्य महात्मनः
मग त्या रात्रभर हिंडणाऱ्या, चपळ हाताने बाण सोडणाऱ्या रावणाने संतापून, हजारो बाणांनी महात्मा राघवाच्या छातीवर घाव घातला.
स शोणितसमादिग्धः समरे लक्ष्मणाग्रजः। दृष्टः फुल्ल इवारण्ये सुमहान् किंशुकद्रुमः
समरभूमीत रक्ताने माखलेला लक्ष्मणाचा मोठा भाऊ, जणू जंगलात फुललेला मोठा किंशुक वृक्ष दिसत होता.
शराभिघातसंरब्धः सोऽभिजग्राह सायकान्। काकुत्स्थः सुमहातेजा युगान्तादित्यवर्चसः
बाणांच्या घावांनी चिडलेला, प्रचंड तेजस्वी काकुत्स्थ, जणू युगाच्या शेवटी उगवणाऱ्या सूर्यासारखा तेजस्वी, आपल्या बाणांना हातात घेतो.
ततोऽन्योन्यं सुसंरब्धौ तावुभौ रामरावणौ। शरान्धकारे समरे नोपलक्षयतां तदा
मग दोघेही – राम आणि रावण – प्रचंड संतापलेले, युद्धात बाणांच्या अंधारात एकमेकांना दिसू शकत नव्हते.