खराश्च खरनिर्घोषा गगने परुषा घनाः। औत्पातिकाश्च नर्दन्तः समन्तात् परिचक्रमुः
आकाशात गाढवे कर्कश आवाजात ओरडू लागली, अपशकुन करणारे ढग घुमू लागले आणि भयंकर शकुन सर्वदिशांनी फिरू लागले.
रामं दृष्ट्वा सुसंक्रुद्धमुत्पातांश्चैव दारुणान्। वित्रेसुः सर्वभूतानि रावणस्याभवद् भयम्
राम अत्यंत संतप्त झालेला आणि भयंकर अपशकुन दिसताच सर्व जीव घाबरले, आणि रावणाच्या मनात भीती निर्माण झाली.
विमानस्थास्तदा देवा गन्धर्वाश्च महोरगाः। ऋषिदानवदैत्याश्च गरुत्मन्तश्च खेचराः
त्या वेळी विमानात बसलेले देव, गंधर्व, मोठे सर्प, ऋषी, दानव, दैत्य, गरुड आणि इतर आकाशवासी तिथे उपस्थित होते.
ददृशुस्ते तदा युद्धं लोकसंवर्तसंस्थितम्। नानाप्रहरणैर्भीमैः शूरयोः सम्प्रयुध्यतोः
त्यांनी त्या युद्धाकडे पाहिलं, जणू सृष्टीचा संहार घडणार आहे, आणि दोन्ही वीर भीषण शस्त्रांनी एकमेकांशी लढत आहेत.
ऊचुः सुरासुराः सर्वे तदा विग्रहमागताः। प्रेक्षमाणा महायुद्धं वाक्यं भक्त्या प्रहृष्टवत्
तेव्हा सर्व देव आणि असुर, तिथे एकत्र येऊन, ते महान युद्ध पाहताना भक्तीभावाने आणि आनंदाने बोलू लागले.
दशग्रीवं जयेत्याहुरसुराः समवस्थिताः। देवा राममथोचुस्ते त्वं जयेति पुनः पुनः
जमलेल्या असुरांनी 'दशग्रीवाचा विजय असो!' असं म्हटलं; तर देवांनी पुन्हा पुन्हा रामाला 'तुझा विजय असो!' असं उद्गारलं.
एतस्मिन्नन्तरे क्रोधाद् राघवस्य च रावणः। प्रहर्तुकामो दुष्टात्मा स्पृशन् प्रहरणं महत्
इतक्यात, रावण रागाने पेटून, वाईट हेतूने, राघवावर वार करण्यासाठी मोठं शस्त्र हातात घेतलं.
वज्रसारं महानादं सर्वशत्रुनिबर्हणम्। शैलशृङ्गनिभैः कूटैश्चित्तदृष्टिभयावहम्
ते शस्त्र वज्रासारखं कठीण, मोठ्या आवाजाचं, सर्व शत्रूंचा नाश करणारं, पर्वताच्या शिखरासारख्या टोकदार भागांनी युक्त आणि पाहणाऱ्याच्या मनात भीती निर्माण करणारं होतं.
सधूममिव तीक्ष्णाग्रं युगान्ताग्निचयोपमम्। अतिरौद्रमनासाद्यं कालेनापि दुरासदम्
त्याचं टोक धारदार, धुराने वेढलेलं, युगाच्या अंताला लागणाऱ्या अग्नीप्रमाणे प्रखर, अत्यंत भयंकर आणि कोणालाही जवळ जाऊ न देणारं, काळालाही जिंकता न येणारं असं होतं.
त्रासनं सर्वभूतानां दारणं भेदनं तथा। प्रदीप्त इव रोषेण शूलं जग्राह रावणः
सर्व जीवांना भयभीत करणारं, फाडून टाकणारं आणि फोडून टाकणारं, रावण संतापाने जळत असल्यासारखा तो भाल हातात घेतो.
तच्छूलं परमक्रुद्धो जग्राह युधि वीर्यवान्। अनीकैः समरे शूरै राक्षसैः परिवारितः
परम क्रोधाने पेटून, बलवान रावण युद्धात ते भाल उचलतो आणि रणांगणात शूर राक्षसांनी वेढलेला असतो.
समुद्यम्य महाकायो ननाद युधि भैरवम्। संरक्तनयनो रोषात् स्वसैन्यमभिहर्षयन्
आपलं मोठं शरीर उचलून, रावण रणभूमीत भीषण गर्जना करतो, त्याचे डोळे रागाने लाल झालेले असतात आणि तो आपल्या सैन्याला उत्साहित करतो.
पृथिवीं चान्तरिक्षं च दिशश्च प्रदिशस्तथा। प्राकम्पयत् तदा शब्दो राक्षसेन्द्रस्य दारुणः
त्या राक्षसाधिपतीच्या भयंकर गर्जनेने पृथ्वी, आकाश, सर्व दिशा आणि उपदिशा हादरून गेल्या.
अतिकायस्य नादेन तेन तस्य दुरात्मनः। सर्वभूतानि वित्रेसुः सागरश्च प्रचुक्षुभे
त्या दुष्ट आत्म्याच्या अतिकायाच्या गर्जनेने सर्व प्राणी घाबरले, आणि समुद्रही अस्वस्थ झाला.
स गृहीत्वा महावीर्यः शूलं तद् रावणो महत्। विनद्य सुमहानादं रामं परुषमब्रवीत्
रावणाने ती मोठी शूळ उचलली, मोठ्याने गर्जना केली आणि राघवाला कठोर शब्दांत बोलला.
शूलोऽयं वज्रसारस्ते राम रोषान्मयोद्यतः। तव भ्रातृसहायस्य सद्यः प्राणान् हरिष्यति
हे राम, ही वज्रासारखी कठीण शूळ मी रागाने उचलली आहे, ती तुझ्या आणि तुझ्या भावाच्या साथीदारांचे प्राण लगेच घेईल.
रक्षसामद्य शूराणां निहतानां चमूमुखे। त्वां निहत्य रणश्लाघिन् करोमि तरसा समम्
आज रणभूमीत पडलेल्या शूर राक्षसांप्रमाणे तुला मारून मी स्वतःला त्यांच्याइतकाच सामर्थ्यवान दाखवीन.
तिष्ठेदानीं निहन्मि त्वामेष शूलेन राघव। एवमुक्त्वा स चिक्षेप तच्छूलं राक्षसाधिपः
राघवा, आता थांब! या शूळाने मी तुला ठार मारतो. असे म्हणून त्या राक्षसाधिपतीने ती शूळ फेकली.
तद् रावणकरान्मुक्तं विद्युन्मालासमावृतम्। अष्टघण्टं महानादं वियद्गतमशोभत
रावणाच्या हातून सुटलेली, विजेच्या चमकांनी वेढलेली, आठ घंटांनी सजलेली आणि मोठा आवाज करणारी ती शूळ आकाशात झळकत होती.
तच्छूलं राघवो दृष्ट्वा ज्वलन्तं घोरदर्शनम्। ससर्ज विशिखान् रामश्चापमायम्य वीर्यवान्
ती जळणारी, भयंकर दिसणारी शूळ पाहून, वीर रामाने धनुष्य ताणून बाण सोडले.
आपतन्तं शरौघेण वारयामास राघवः। उत्पतन्तं युगान्ताग्निं जलौघैरिव वासवः
राघवाने येणाऱ्या त्या शूळाचा बाणांच्या वर्षावाने अडथळा केला, जणू इंद्राने महाप्रलयाच्या आगीवर पाण्याचा वर्षाव केला.
निर्ददाह स तान् बाणान् रामकार्मुकनिःसृतान्। रावणस्य महान् शूलः पतङ्गानिव पावकः
रावणाच्या त्या मोठ्या शूळाने रामाच्या धनुष्यातून सुटलेले बाण जणू पतंगांना जाळणाऱ्या आगीप्रमाणे भस्म केले.
तान् दृष्ट्वा भस्मसाद्भूतान् शूलसंस्पर्शचूर्णितान्। सायकानन्तरिक्षस्थान् राघवः क्रोधमाहरत्
शूळाच्या स्पर्शाने आकाशातले आपले बाण राख झालेले आणि चूर्ण झालेले पाहून राघवाला प्रचंड राग आला.
स तां मातलिना नीतां शक्तिं वासवसम्मताम्। जग्राह परमक्रुद्धो राघवो रघुनन्दनः
रघुवंशाचा आनंद असलेल्या राघवाने, मातलीने आणलेली आणि इंद्राने मान्य केलेली ती शक्ती प्रचंड रागाने उचलली.
सा तोलिता बलवता शक्तिर्घण्टाकृतस्वना। नभः प्रज्वालयामास युगान्तोल्केव सप्रभा
ती शक्ती मोठ्या जोराने उचलली गेली, घंटेसारखा आवाज करत होती, आणि स्वतःच्या तेजाने आकाशात जणू युगांताच्या उल्केसारखी प्रज्वलित झाली.
सा क्षिप्ता राक्षसेन्द्रस्य तस्मिञ्छूले पपात ह। भिन्नः शक्त्या महान् शूलो निपपात गतद्युतिः
ती शक्ती राक्षसाधिपतीवर फेकली गेली आणि त्याच्या शूळावर आदळली; त्या शक्तीने मोठी शूळ तुटून तेज हरपून खाली पडली.
निर्बिभेद ततो बाणैर्हयानस्य महाजवान्। रामस्तीक्ष्णैर्महावेगैर्वज्रकल्पैरजिह्मगैः
नंतर रामाने वज्रासारख्या तीक्ष्ण, सरळ आणि वेगवान बाणांनी रावणाच्या रथातील वेगवान घोड्यांना भेदले.
निर्बिभेदोरसि तदा रावणं निशितैः शरैः। राघवः परमायत्तो ललाटे पत्त्रिभिस्त्रिभिः
त्या क्षणी राघवाने पूर्ण लक्ष देऊन, धारदार बाणांनी रावणाच्या छातीला भेदले आणि तीन बाणांनी त्याचे कपाळ भेदले.
स शरैर्भिन्नसर्वाङ्गो गात्रप्रस्रुतशोणितः। राक्षसेन्द्रः समूहस्थः फुल्लाशोक इवाबभौ
संपूर्ण शरीर बाणांनी भेदले गेले, अंगातून रक्त वाहत होते, तरीही राक्षसांचा राजा सैन्यात उभा राहिला, जणू फुललेला अशोकवृक्ष शोभत होता.
स रामबाणैरतिविद्धगात्रो निशाचरेन्द्रः क्षतजार्द्रगात्रः। जगाम खेदं च समाजमध्ये क्रोधं च चक्रे सुभृशं तदानीम्
रामाच्या बाणांनी शरीर विदीर्ण झालेले, रक्ताने भिजलेले, रात्री हिंडणाऱ्यांचा राजा सैन्यात थकल्यासारखा झाला आणि त्याच वेळी त्याला प्रचंड राग आला.