सम्पपात त्रिधा छिन्ना शक्तिः काञ्चनमालिनी। सविस्फुलिङ्गा ज्वलिता महोल्केव दिवश्च्युता
ती सोन्याच्या माळांनी सजलेली शक्ती तीन तुकड्यांत तुटून, ज्वाळा आणि ठिणग्या उडवत, आकाशातून पडलेल्या उल्केसारखी जमिनीवर पडली.
ततः सम्भाविततरां कालेनापि दुरासदाम्। जग्राह विपुलां शक्तिं दीप्यमानां स्वतेजसा
मग काही वेळाने, सहन करायला कठीण अशी, स्वतःच्या तेजाने प्रज्वलित मोठी शक्ती त्याने उचलली.
सा वेगिता बलवता रावणेन दुरात्मना। जज्वाल सुमहातेजा दीप्ताशनिसमप्रभा
दुष्ट रावणाने ती शक्ती जोरात उचलली आणि ती प्रचंड तेजाने जळू लागली, वीजेसारखी चमकत होती.
एतस्मिन्नन्तरे वीरो लक्ष्मणस्तं विभीषणम्। प्राणसंशयमापन्नं तूर्णमभ्यवपद्यत
त्याच वेळी, वीर लक्ष्मणाने जीवाच्या धोक्यात सापडलेल्या विभीषणाजवळ पटकन धाव घेतली.
तं विमोक्षयितुं वीरश्चापमायम्य लक्ष्मणः। रावणं शक्तिहस्तं वै शरवर्षैरवाकिरत्
त्याला सोडवण्यासाठी, धाडसी लक्ष्मणाने धनुष्य ताणून, हातात शक्ती असलेल्या रावणावर बाणांचा वर्षाव केला.
कीर्यमाणः शरौघेण विसृष्टेन महात्मना। न प्रहर्तुं मनश्चक्रे विमुखीकृतविक्रमः
महात्मा लक्ष्मणाने सोडलेल्या बाणांच्या पावसाने रावण गोंधळला आणि त्याचं धैर्य ढासळलं, म्हणून तो वार करू शकला नाही.
मोक्षितं भ्रातरं दृष्ट्वा लक्ष्मणेन स रावणः। लक्ष्मणाभिमुखस्तिष्ठन्निदं वचनमब्रवीत्
लक्ष्मणाने भावाला सोडवल्याचं पाहून, रावण लक्ष्मणासमोर उभा राहून म्हणाला—
मोक्षितस्ते बलश्लाघिन् यस्मादेवं विभीषणः। विमुच्य राक्षसं शक्तिस्त्वयीयं विनिपात्यते
"तू बलाचा गर्व करणाऱ्या विभीषणाला सोडवलंस, त्यामुळे ही शक्ती राक्षसावर न पडता आता तुझ्यावरच पडेल."
एषा ते हृदयं भित्त्वा शक्तिर्लोहितलक्षणा। मद्बाहुपरिघोत्सृष्टा प्राणानादाय यास्यति
ही भाल, रक्तानं ओळखीची, माझ्या मदमस्त हाताने फेकलेली, तुझ्या छातीत घुसून तुझे प्राण घेऊन जाईल.
इत्येवमुक्त्वा तां शक्तिमष्टघण्टां महास्वनाम्। मयेन मायाविहिताममोघां शत्रुघातिनीम्
असं म्हणून, आठ घंटांनी सजलेली, मोठ्या आवाजाची, मायेनं मायेनं तयार केलेली, कधीही न चुकणारी आणि शत्रूंचा नाश करणारी ती भाल
लक्ष्मणाय समुद्दिश्य ज्वलन्तीमिव तेजसा। रावणः परमक्रुद्धश्चिक्षेप च ननाद च
रावण प्रचंड रागावलेला, तेजाने जणू जळणारी ती भाल लक्ष्मणाकडे लक्ष करून फेकली आणि मोठ्याने गर्जना केली.
सा क्षिप्ता भीमवेगेन वज्राशनिसमस्वना। शक्तिरभ्यपतद् वेगाल्लक्ष्मणं रणमूर्धनि
भीषण वेगाने फेकलेली ती भाल, वज्र आणि विजेसारखा आवाज करत, रणभूमीच्या मध्यभागी असलेल्या लक्ष्मणाकडे जोरात धावून गेली.
तामनुव्याहरच्छक्तिमापतन्तीं स राघवः। स्वस्त्यस्तु लक्ष्मणायेति मोघा भव हतोद्यमा
ती भाल लक्ष्मणाकडे वेगाने येताना पाहून राम म्हणाला, "लक्ष्मण सुरक्षित राहो; हे अस्त्र, तुझा प्रयत्न व्यर्थ होवो!"
रावणेन रणे शक्तिः क्रुद्धेनाशीविषोपमा। मुक्ताऽऽशूरस्य भीतस्य लक्ष्मणस्य ममज्ज सा
रावणाने रणात प्रचंड रागाने सोडलेली ती भाल, जणू विषारी सापासारखी, शूर पण आता घाबरलेल्या लक्ष्मणाच्या अंगात घुसली.
न्यपतत् सा महावेगा लक्ष्मणस्य महोरसि। जिह्वेवोरगराजस्य दीप्यमाना महाद्युतिः
ती प्रचंड तेजस्वी भाल, सापराजाच्या जिभेसारखी, मोठ्या वेगाने लक्ष्मणाच्या रुंद छातीत आदळली.
ततो रावणवेगेन सुदूरमवगाढया। शक्त्या विभिन्नहृदयः पपात भुवि लक्ष्मणः
मग रावणाच्या जबरदस्त वेगाने फेकलेल्या त्या भालेमुळे, हृदय भेदले गेलेला लक्ष्मण जमिनीवर कोसळला.
तदवस्थं समीपस्थो लक्ष्मणं प्रेक्ष्य राघवः। भ्रातृस्नेहान्महातेजा विषण्णहृदयोऽभवत्
लक्ष्मण अशा अवस्थेत जवळ पडलेला पाहून, राम मोठ्या प्रेमाने आणि दुःखाने व्याकुळ झाला.
स मुहूर्तमिव ध्यात्वा बाष्पपर्याकुलेक्षणः। बभूव संरब्धतरो युगान्त इव पावकः
क्षणभर विचार करून, डोळ्यात अश्रू भरून, तो राम प्रचंड संतापला, जणू युगाच्या शेवटी पेटणाऱ्या अग्नीप्रमाणे.
न विषादस्य कालोऽयमिति संचिन्त्य राघवः। चक्रे सुतुमलं युद्धं रावणस्य वधे धृतः। सर्वयत्नेन महता लक्ष्मणं परिवीक्ष्य च
"आता दुःख करण्याची वेळ नाही," असं ठरवून, रावणाचा वध करण्यासाठी राम प्रचंड लढाई करू लागला आणि सर्व शक्तीनं लक्ष्मणाकडे लक्ष ठेवू लागला.
स ददर्श ततो रामः शक्त्या भिन्नं महाहवे। लक्ष्मणं रुधिरादिग्धं सपन्नगमिवाचलम्
मग रामाने पाहिलं की, रणभूमीत भालेने जखमी झालेला, रक्ताने माखलेला लक्ष्मण, जणू सापासह पडलेल्या पर्वतासारखा पडला आहे.
तामपि प्रहितां शक्तिं रावणेन बलीयसा। यत्नतस्ते हरिश्रेष्ठा न शेकुरवमर्दितुम्
रावणाने पाठवलेल्या त्या भालाचा सामना करण्यासाठी वानरश्रेष्ठांनी कितीही प्रयत्न केले, तरीही ते त्याला थांबवू शकले नाहीत.
अर्दिताश्चैव बाणौघैस्ते प्रवेकेण रक्षसाम्। सौमित्रेः सा विनिर्भिद्य प्रविष्टा धरणीतलम्
राक्षसांच्या तुफान बाणांनी जखमी झालेली ती भाल, सौमित्राला भेदून, जमिनीत घुसली.
तां कराभ्यां परामृश्य रामः शक्तिं भयावहाम्। बभञ्ज समरे क्रुद्धो बलवान् विचकर्ष च
रामाने त्या भीतीदायक भालाला हाताने धरले, संतापाने आणि ताकदीने ती रणात मोडली आणि ओढून बाजूला केली.
तस्य निष्कर्षतः शक्तिं रावणेन बलीयसा। शराः सर्वेषु गात्रेषु पातिता मर्मभेदिनः
राम ती भाल काढत असताना, बलाढ्य रावणाने त्याच्या सर्व अंगावर मर्मभेदी बाणांचा वर्षाव केला.
अचिन्तयित्वा तान् बाणान् समाश्लिष्य च लक्ष्मणम्। अब्रवीच्च हनूमन्तं सुग्रीवं च महाकपिम्
त्या बाणांची पर्वा न करता, लक्ष्मणाला मिठी मारून, रामाने हनुमान आणि महाकपी सुग्रीव यांना सांगितले.
लक्ष्मणं परिवार्यैवं तिष्ठध्वं वानरोत्तमाः। पराक्रमस्य कालोऽयं सम्प्राप्तो मे चिरेप्सितः
लक्ष्मणाला घेरून उभे रहा, हे वानरश्रेष्ठांनो; माझ्या मनातील खऱ्या पराक्रमाचा क्षण आता आला आहे.
पापात्मायं दशग्रीवो वध्यतां पापनिश्चयः। कांक्षितं चातकस्येव घर्मान्ते मेघदर्शनम्
हा दहा डोकी असलेला पापी रावण, ज्याच्या मनात फक्त वाईटच आहे, त्याचा वध करायलाच हवा; जसा चातक पक्षी उन्हाळ्याच्या अखेरीस मेघांची आतुरतेने वाट पाहतो, तशीच माझीही इच्छा आहे.
अस्मिन् मुहूर्ते नचिरात् सत्यं प्रतिशृणोमि वः। अरावणमरामं वा जगद् द्रक्ष्यथ वानराः
या क्षणातच मी तुम्हाला खरे वचन देतो: वानरांनो, तुम्ही हे जग रावणाशिवाय किंवा रामाशिवाय पाहाल.
राज्यनाशं वने वासं दण्डके परिधावनम्। वैदेह्याश्च परामर्शो रक्षोभिश्च समागमम्
माझे राज्य गमावणे, जंगलात राहणे, दंडकारण्यात फिरणे, वैदेहीला झालेला त्रास आणि राक्षसांशी झालेल्या भेटी—
प्राप्तं दुःखं महाघोरं क्लेशश्च निरयोपमः। अद्य सर्वमहं त्यक्ष्ये निहत्वा रावणं रणे
हे सगळे भयंकर दुःख, नरकासारखा क्लेश, मी आज रावणाचा युद्धात वध करून कायमचा संपवीन.