पद्मपत्रविशालाक्षं दीर्घबाहुमरिंदमम्। ततो रामो महातेजाः सौमित्रिसहितो बली
कमळाच्या पानासारख्या मोठ्या डोळ्यांचा, लांब बाहू असलेला, शत्रूंचा संहार करणारा, असा तेजस्वी आणि बलवान राम, सौमित्रासोबत तिथे उभा होता.
वानरांश्च रणे भग्नानापतन्तं च रावणम्। समीक्ष्य राघवो हृष्टो मध्ये जग्राह कार्मुकम्
रणांगणात वानरांची सेना तुटून पडलेली आणि रावण पुढे येताना पाहून, राघव आनंदित झाला आणि रणभूमीच्या मध्यभागी आपले धनुष्य उचलले.
विस्फारयितुमारेभे ततः स धनुरुत्तमम्। महावेगं महानादं निर्भिन्दन्निव मेदिनीम्
मग त्याने आपले उत्तम धनुष्य ताणायला सुरुवात केली, तेव्हा त्याचा मोठा आवाज आणि वेग जणू पृथ्वी फाडून टाकावा असा होता.
रावणस्य च बाणौघै रामविस्फारितेन च। शब्देन राक्षसास्तेन पेतुश्च शतशस्तदा
रावणाच्या बाणांच्या वर्षावामुळे आणि रामाच्या धनुष्याच्या आवाजामुळे, त्या क्षणी शेकडो राक्षस खाली कोसळले.
तयोः शरपथं प्राप्य रावणो राजपुत्रयोः। स बभौ च यथा राहुः समीपे शशिसूर्ययोः
त्या दोन्ही राजपुत्रांच्या बाणांच्या मार्गात रावण गेला, तेव्हा तो जणू राहू चंद्र आणि सूर्याच्या जवळ जातो तसा तेजस्वी दिसत होता.
तमिच्छन् प्रथमं योद्धुं लक्ष्मणो निशितैः शरैः। मुमोच धनुरायम्य शरानग्निशिखोपमान्
सर्वात आधी युद्ध करावे अशी इच्छा असलेल्या लक्ष्मणाने, आपले धनुष्य ताणून, अग्नीच्या ज्वाळेसारखे तीक्ष्ण बाण सोडले.
तान् मुक्तमात्रानाकाशे लक्ष्मणेन धनुष्मता। बाणान् बाणैर्महातेजा रावणः प्रत्यवारयत्
लक्ष्मणाने आकाशात सोडलेले ते बाण, लगेचच बलवान रावणाने आपल्या बाणांनी परतवले.
एकमेकेन बाणेन त्रिभिस्त्रीन् दशभिर्दश। लक्ष्मणस्य प्रचिच्छेद दर्शयन् पाणिलाघवम्
रावणाने एक बाण एका बाणाने, तीन बाण तीन बाणांनी, आणि दहा बाण दहा बाणांनी छाटून, आपल्या हातातील कौशल्य दाखवले.
अभ्यतिक्रम्य सौमित्रिं रावणः समितिंजयः। आससाद रणे रामं स्थितं शैलमिवापरम्
समितीमध्ये विजय मिळवणाऱ्या रावणाने सौमित्राला मागे टाकून, रणांगणात दुसऱ्या डोंगरासारखा स्थिर उभा असलेल्या रामाजवळ गेला.
स राघवं समासाद्य क्रोधसंरक्तलोचनः। व्यसृजच्छरवर्षाणि रावणो राक्षसेश्वरः
राघवाच्या समोर उभा राहून, रागाने डोळे लाल झालेल्या राक्षसाधिपती रावणाने बाणांचा वर्षाव सुरू केला.
शरधारास्ततो रामो रावणस्य धनुश्च्युताः। दृष्ट्वैवापतिताः शीघ्रं भल्लाञ्जग्राह सत्वरम्
रावणाच्या धनुष्यातून सुटलेले बाणांचे प्रवाह झपाट्याने खाली पडताना पाहून, रामाने तत्काळ धारदार भल्ल उचलले.
ताञ्छरौघांस्ततो भल्लैस्तीक्ष्णैश्चिच्छेद राघवः। दीप्यमानान् महाघोराञ्छरानाशीविषोपमान्
मग राघवाने आपल्या तीक्ष्ण भल्लांनी, जणू महाभयंकर आणि जळणाऱ्या सर्पांसारखे असलेले ते बाणांचे प्रवाह छाटून टाकले.
राघवो रावणं तूर्णं रावणो राघवं तथा। अन्योन्यं विविधैस्तीक्ष्णैः शरवर्षैर्ववर्षतुः
राघवाने पटकन रावणावर हल्ला केला, आणि रावणानेही त्याचप्रमाणे राघवावर, दोघांनीही एकमेकांवर विविध तीक्ष्ण बाणांचा वर्षाव केला.
चेरतुश्च चिरं चित्रं मण्डलं सव्यदक्षिणम्। बाणवेगात् समुत्क्षिप्तावन्योन्यमपराजितौ
ते दोघेही एकमेकांना हरवू शकले नाहीत, आणि बाणांच्या वेगाने वर उचलले जाऊन, डावीकडे-उजवीकडे सुंदर वर्तुळात बराच वेळ फिरत राहिले.
तयोर्भूतानि वित्रेसुर्युगपत् सम्प्रयुध्यतोः। रौद्रयोः सायकमुचोर्यमान्तकनिकाशयोः
त्या दोघांनी एकाच वेळी भीषण युद्ध करताच, यम आणि अंतकासारखे भासणारे ते दोन्ही धनुर्धारी, सर्व जीव भयाने थरथर कापू लागले.
सततं विविधैर्बाणैर्बभूव गगनं तदा। घनैरिवातपापाये विद्युन्मालासमाकुलैः
त्या वेळी आकाशात वेगवेगळ्या बाणांनी सतत गर्दी झाली होती, जणू काही विजांच्या माळांनी भरलेल्या ढगांनी सूर्याचा ताप लपवला होता.
गवाक्षितमिवाकाशं बभूव शरवृष्टिभिः। महावेगैः सुतीक्ष्णाग्रैर्गृध्रपत्रैः सुवाजितैः
तीव्र आणि धारदार, गिधाडाच्या पिसांनी सजवलेले आणि उत्तम बसवलेले असे बाणांच्या पावसाने आकाश जणू गवाक्षांनी भरल्यासारखे दिसू लागले.
शरान्धकारमाकाशं चक्रतुः परमं तदा। गतेऽस्तं तपने चापि महामेघाविवोत्थितौ
त्या बाणांनी तेव्हा आकाश पूर्णपणे काळोख केले, जणू सूर्य मावळल्यावर मोठाले ढग एकदम जमले आहेत.
तयोरभून्महायुद्धमन्योन्यवधकांक्षिणोः। अनासाद्यमचिन्त्यं च वृत्रवासवयोरिव
त्यांच्यात एक मोठे युद्ध पेटले, दोघेही एकमेकाचा नाश करण्यासाठी आसुसलेले, आणि ते युद्ध कोणालाही समजण्यास किंवा जवळ जाण्यास कठीण होते, जसे वृत आणि इंद्र यांचे युद्ध.
उभौ हि परमेष्वासावुभौ युद्धविशारदौ। उभावस्त्रविदां मुख्यावुभौ युद्धे विचेरतुः
दोघेही श्रेष्ठ धनुर्धारी, दोघेही युद्धात कुशल, दोघेही अस्त्रविद्येत प्रावीण, आणि दोघेही रणभूमीत फिरत होते.
उभौ हि येन व्रजतस्तेन तेन शरोर्मयः। ऊर्मयो वायुना विद्धा जग्मुः सागरयोरिव
दोघांपैकी जो ज्या दिशेने जाई, तिथे वाऱ्याने हलवलेल्या बाणांच्या लाटा समुद्रातील लाटांसारख्या उसळू लागल्या.
ततः संसक्तहस्तस्तु रावणो लोकरावणः। नाराचमालां रामस्य ललाटे प्रत्यमुञ्चत
मग सर्व लोकांना भयभीत करणारा रावण, हातात शस्त्रे घेऊन, रामाच्या कपाळावर लोखंडी बाणांची माळ सोडली.
रौद्रचापप्रयुक्तां तां नीलोत्पलदलप्रभाम्। शिरसाधारयद् रामो न व्यथामभ्यपद्यत
त्या भयंकर धनुष्याने सोडलेली, निळ्या कमळाच्या पाकळीसारखी चमकणारी ती अस्त्र रामाने डोक्यावर झेलली आणि तो किंचितही हलला नाही.
अथ मन्त्रानपि जपन् रौद्रमस्त्रमुदीरयन्। शरान् भूयः समादाय रामः क्रोधसमन्वितः
मग रामाने मंत्र म्हणत, भयंकर अस्त्र उगारले आणि रागाने भरून पुन्हा बाण उचलले.
मुमोच च महातेजाश्चापमायम्य वीर्यवान्। तान् शरान् राक्षसेन्द्राय चिक्षेपाच्छिन्नसायकः
महाशक्तिशाली आणि पराक्रमी रामाने धनुष्य ताणून, अखंडित बाण राक्षसांच्या राजावर सोडले.
ते महामेघसंकाशे कवचे पतिताः शराः। अवध्ये राक्षसेन्द्रस्य न व्यथां जनयंस्तदा
ते बाण, मोठ्या ढगासारख्या दिसणाऱ्या रावणाच्या कवचावर पडले, पण त्या अमर राक्षसराजाला तेव्हा काहीही वेदना झाली नाही.
पुनरेवाथ तं रामो रथस्थं राक्षसाधिपम्। ललाटे परमास्त्रेण सर्वास्त्रकुशलोऽभिनत्
मग पुन्हा राम, सर्व अस्त्रांमध्ये पारंगत, रथावर उभ्या असलेल्या राक्षसराजाच्या कपाळावर श्रेष्ठ अस्त्राने प्रहार केला.
ते भित्त्वा बाणरूपाणि पञ्चशीर्षा इवोरगाः। श्वसन्तो विविशुर्भूमिं रावणप्रतिकूलिताः
ते बाण, पाच तोंडांच्या सर्पांसारखे, छेदून, फुसफुसत पृथ्वीमध्ये शिरले, कारण रावणाने त्यांना परतवले होते.
निहत्य राघवस्यास्त्रं रावणः क्रोधमूर्च्छितः। आसुरं सुमहाघोरमस्त्रं प्रादुश्चकार सः
राघवाचे अस्त्र निष्प्रभ करून, रावण रागाने भरून, अती भयंकर असुरी अस्त्र सोडले.
सिंहव्याघ्रमुखांश्चापि कङ्ककोकमुखानपि। गृध्रश्येनमुखांश्चापि शृगालवदनांस्तथा
त्याने सिंह, वाघ, बगळा, घार, गिधाड, गरुड आणि कोल्हा यांच्या तोंडांसारखे धारदार बाण सोडले.