निहतानाममात्यानां रुद्धस्य नगरस्य च। दुःखमेवापनेष्यामि हत्वा तौ रामलक्ष्मणौ
माझे मंत्री मारले गेले आणि माझे नगर वेढले गेले याचे दुःख मी राम आणि लक्ष्मण यांना ठार मारून दूर करीन.
रामवृक्षं रणे हन्मि सीतापुष्पफलप्रदम्। प्रशाखा यस्य सुग्रीवो जाम्बवान् कुमुदो नलः
समरभूमीत मी राम नावाच्या त्या झाडाला तोडून टाकीन, ज्याचे फूल आणि फळ म्हणजे सीता आहे, आणि ज्याच्या फांद्या सुग्रीव, जांबवान, कुमुद आणि नल आहेत.
द्विविदश्चैव मैन्दश्च अङ्गदो गन्धमादनः। हनूमांश्च सुषेणश्च सर्वे च हरियूथपाः
द्विविद, मैंद, अंगद, गंधमादन, हनुमान, सुसेन आणि सर्व वानरसेनापती सुद्धा.
स दिशो दश घोषेण रथस्यातिरथो महान्। नादयन् प्रययौ तूर्णं राघवं चाभ्यधावत
तो महान रथी, आपल्या रथाच्या गजराने दहा दिशांना निनादित करत, वेगाने निघाला आणि राघवाकडे धावला.
पूरिता तेन शब्देन सनदीगिरिकानना। संचचाल मही सर्वा त्रस्तसिंहमृगद्विजा
त्या आवाजाने पर्वत आणि वनांसह सारी पृथ्वी भरून गेली; सगळ्या भूमीला कंप आला, आणि सिंह, हरणे, पक्षी घाबरले.
तामसं सुमहाघोरं चकारास्त्रं सुदारुणम्। निर्ददाह कपीन् सर्वांस्ते प्रपेतुः समन्ततः
त्याने एक अतिशय भयंकर, काळोखमय आणि प्रचंड अस्त्र सोडले, ज्याने सर्व वानर जळून गेले आणि ते सगळीकडे पळाले.
उत्पपात रजो भूमौ तैर्भग्नैः सम्प्रधावितैः। नहि तत् सहितुं शेकुर्ब्रह्मणा निर्मितं स्वयम्
त्यावेळी ते शस्त्र ब्रह्मदेवांनी स्वतः तयार केलेले असल्यामुळे, त्याचा सामना करू शकले नाहीत. त्यामुळे त्यांच्या तुकड्यांमुळे आणि पळण्यामुळे जमिनीवर प्रचंड धूळ उडाली.
तान्यनीकान्यनेकानि रावणस्य शरोत्तमैः। दृष्ट्वा भग्नानि शतशो राघवः पर्यवस्थितः
रावणाच्या असंख्य सैन्यांचे शेकडो तुकडे आपल्या उत्तम बाणांनी उद्ध्वस्त झालेले पाहून, राघव ठामपणे उभा राहिला.
ततो राक्षसशार्दूलो विद्राव्य हरिवाहिनीम्। स ददर्श ततो रामं तिष्ठन्तमपराजितम्
मग राक्षसांमधील वाघाने, वानरांची सेना पांगवून, समोर अपराजित राम उभा आहे हे पाहिले.
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा विष्णुना वासवं यथा। आलिखन्तमिवाकाशमवष्टभ्य महद् धनुः
लक्ष्मणासारख्या भावासोबत, जणू विष्णूने इंद्रासोबत उभे राहावे तसे, राम मोठ्या धनुष्याला घट्ट धरून आकाशावर बाणांचा वर्षाव करत उभा होता.
पद्मपत्रविशालाक्षं दीर्घबाहुमरिंदमम्। ततो रामो महातेजाः सौमित्रिसहितो बली
कमळाच्या पानासारख्या मोठ्या डोळ्यांचा, लांब बाहू असलेला, शत्रूंचा संहार करणारा, असा तेजस्वी आणि बलवान राम, सौमित्रासोबत तिथे उभा होता.
वानरांश्च रणे भग्नानापतन्तं च रावणम्। समीक्ष्य राघवो हृष्टो मध्ये जग्राह कार्मुकम्
रणांगणात वानरांची सेना तुटून पडलेली आणि रावण पुढे येताना पाहून, राघव आनंदित झाला आणि रणभूमीच्या मध्यभागी आपले धनुष्य उचलले.
विस्फारयितुमारेभे ततः स धनुरुत्तमम्। महावेगं महानादं निर्भिन्दन्निव मेदिनीम्
मग त्याने आपले उत्तम धनुष्य ताणायला सुरुवात केली, तेव्हा त्याचा मोठा आवाज आणि वेग जणू पृथ्वी फाडून टाकावा असा होता.
रावणस्य च बाणौघै रामविस्फारितेन च। शब्देन राक्षसास्तेन पेतुश्च शतशस्तदा
रावणाच्या बाणांच्या वर्षावामुळे आणि रामाच्या धनुष्याच्या आवाजामुळे, त्या क्षणी शेकडो राक्षस खाली कोसळले.
तयोः शरपथं प्राप्य रावणो राजपुत्रयोः। स बभौ च यथा राहुः समीपे शशिसूर्ययोः
त्या दोन्ही राजपुत्रांच्या बाणांच्या मार्गात रावण गेला, तेव्हा तो जणू राहू चंद्र आणि सूर्याच्या जवळ जातो तसा तेजस्वी दिसत होता.
तमिच्छन् प्रथमं योद्धुं लक्ष्मणो निशितैः शरैः। मुमोच धनुरायम्य शरानग्निशिखोपमान्
सर्वात आधी युद्ध करावे अशी इच्छा असलेल्या लक्ष्मणाने, आपले धनुष्य ताणून, अग्नीच्या ज्वाळेसारखे तीक्ष्ण बाण सोडले.
तान् मुक्तमात्रानाकाशे लक्ष्मणेन धनुष्मता। बाणान् बाणैर्महातेजा रावणः प्रत्यवारयत्
लक्ष्मणाने आकाशात सोडलेले ते बाण, लगेचच बलवान रावणाने आपल्या बाणांनी परतवले.
एकमेकेन बाणेन त्रिभिस्त्रीन् दशभिर्दश। लक्ष्मणस्य प्रचिच्छेद दर्शयन् पाणिलाघवम्
रावणाने एक बाण एका बाणाने, तीन बाण तीन बाणांनी, आणि दहा बाण दहा बाणांनी छाटून, आपल्या हातातील कौशल्य दाखवले.
अभ्यतिक्रम्य सौमित्रिं रावणः समितिंजयः। आससाद रणे रामं स्थितं शैलमिवापरम्
समितीमध्ये विजय मिळवणाऱ्या रावणाने सौमित्राला मागे टाकून, रणांगणात दुसऱ्या डोंगरासारखा स्थिर उभा असलेल्या रामाजवळ गेला.
स राघवं समासाद्य क्रोधसंरक्तलोचनः। व्यसृजच्छरवर्षाणि रावणो राक्षसेश्वरः
राघवाच्या समोर उभा राहून, रागाने डोळे लाल झालेल्या राक्षसाधिपती रावणाने बाणांचा वर्षाव सुरू केला.
शरधारास्ततो रामो रावणस्य धनुश्च्युताः। दृष्ट्वैवापतिताः शीघ्रं भल्लाञ्जग्राह सत्वरम्
रावणाच्या धनुष्यातून सुटलेले बाणांचे प्रवाह झपाट्याने खाली पडताना पाहून, रामाने तत्काळ धारदार भल्ल उचलले.
ताञ्छरौघांस्ततो भल्लैस्तीक्ष्णैश्चिच्छेद राघवः। दीप्यमानान् महाघोराञ्छरानाशीविषोपमान्
मग राघवाने आपल्या तीक्ष्ण भल्लांनी, जणू महाभयंकर आणि जळणाऱ्या सर्पांसारखे असलेले ते बाणांचे प्रवाह छाटून टाकले.
राघवो रावणं तूर्णं रावणो राघवं तथा। अन्योन्यं विविधैस्तीक्ष्णैः शरवर्षैर्ववर्षतुः
राघवाने पटकन रावणावर हल्ला केला, आणि रावणानेही त्याचप्रमाणे राघवावर, दोघांनीही एकमेकांवर विविध तीक्ष्ण बाणांचा वर्षाव केला.
चेरतुश्च चिरं चित्रं मण्डलं सव्यदक्षिणम्। बाणवेगात् समुत्क्षिप्तावन्योन्यमपराजितौ
ते दोघेही एकमेकांना हरवू शकले नाहीत, आणि बाणांच्या वेगाने वर उचलले जाऊन, डावीकडे-उजवीकडे सुंदर वर्तुळात बराच वेळ फिरत राहिले.
तयोर्भूतानि वित्रेसुर्युगपत् सम्प्रयुध्यतोः। रौद्रयोः सायकमुचोर्यमान्तकनिकाशयोः
त्या दोघांनी एकाच वेळी भीषण युद्ध करताच, यम आणि अंतकासारखे भासणारे ते दोन्ही धनुर्धारी, सर्व जीव भयाने थरथर कापू लागले.
सततं विविधैर्बाणैर्बभूव गगनं तदा। घनैरिवातपापाये विद्युन्मालासमाकुलैः
त्या वेळी आकाशात वेगवेगळ्या बाणांनी सतत गर्दी झाली होती, जणू काही विजांच्या माळांनी भरलेल्या ढगांनी सूर्याचा ताप लपवला होता.
गवाक्षितमिवाकाशं बभूव शरवृष्टिभिः। महावेगैः सुतीक्ष्णाग्रैर्गृध्रपत्रैः सुवाजितैः
तीव्र आणि धारदार, गिधाडाच्या पिसांनी सजवलेले आणि उत्तम बसवलेले असे बाणांच्या पावसाने आकाश जणू गवाक्षांनी भरल्यासारखे दिसू लागले.
शरान्धकारमाकाशं चक्रतुः परमं तदा। गतेऽस्तं तपने चापि महामेघाविवोत्थितौ
त्या बाणांनी तेव्हा आकाश पूर्णपणे काळोख केले, जणू सूर्य मावळल्यावर मोठाले ढग एकदम जमले आहेत.
तयोरभून्महायुद्धमन्योन्यवधकांक्षिणोः। अनासाद्यमचिन्त्यं च वृत्रवासवयोरिव
त्यांच्यात एक मोठे युद्ध पेटले, दोघेही एकमेकाचा नाश करण्यासाठी आसुसलेले, आणि ते युद्ध कोणालाही समजण्यास किंवा जवळ जाण्यास कठीण होते, जसे वृत आणि इंद्र यांचे युद्ध.
उभौ हि परमेष्वासावुभौ युद्धविशारदौ। उभावस्त्रविदां मुख्यावुभौ युद्धे विचेरतुः
दोघेही श्रेष्ठ धनुर्धारी, दोघेही युद्धात कुशल, दोघेही अस्त्रविद्येत प्रावीण, आणि दोघेही रणभूमीत फिरत होते.