अश्वाञ्जघान तरसा बभञ्ज स्यन्दनं च तम्। मुहूर्ताल्लब्धसंज्ञस्तु महापार्श्वो महाबलः
तो रागाने डोंगरशिखरासारखी मोठी शिळा उचलून घ्यून घोड्यांना जबरदस्त मार दिला आणि रथ फोडून टाकला; थोड्याच वेळात महापार्श्व पुन्हा शुद्धीवर आला.
अङ्गदं बहुभिर्बाणैर्भूयस्तं प्रत्यविध्यत। जाम्बवन्तं त्रिभिर्बाणैराजघान स्तनान्तरे
त्याने अंगदावर अनेक बाणांचा मारा केला आणि जांबवंताच्या छातीवर तीन बाण मारले.
ऋक्षराजं गवाक्षं च जघान बहुभिः शरैः। गवाक्षं जाम्बवन्तं च स दृष्ट्वा शरपीडितौ
त्याने अस्वलांचा राजा आणि गवाक्ष यांच्यावरही अनेक बाणांचा वर्षाव केला; गवाक्ष आणि जांबवंत बाणांनी त्रस्त झालेले पाहून—
जग्राह परिघं घोरमङ्गदः क्रोधमूर्च्छितः। तस्याङ्गदः सरोषाक्षो राक्षसस्य तमायसम्
अंगद प्रचंड रागाने भरून त्या राक्षसाची भयंकर लोखंडी गदा उचलली, त्याचे डोळे संतापाने लाल झाले.
दूरस्थितस्य परिघं रविरश्मिसमप्रभम्। द्वाभ्यां भुजाभ्यां संगृह्य भ्रामयित्वा च वेगवत्
तो सूर्यकिरणांसारखा चमकणारा परिघ दोन्ही हातांनी दूरून घट्ट पकडून जोरात फिरवू लागला.
महापार्श्वस्य चिक्षेप वधार्थं वालिनः सुतः। स तु क्षिप्तो बलवता परिघस्तस्य रक्षसः
वालिचा मुलगा अंगदाने तो परिघ महापार्श्वावर मारण्यासाठी फेकला; तो परिघ त्या बलाढ्य राक्षसावर जाऊन आदळला.
धनुश्च सशरं हस्ताच्छिरस्त्राणं च पातयत्। तं समासाद्य वेगेन वालिपुत्रः प्रतापवान्
त्यामुळे महापार्श्वाच्या हातातून त्याचे बाणांसकट धनुष्य आणि शिरस्त्राण खाली पडले; मग वालिपुत्र अंगद प्रचंड वेगाने त्याच्यावर धावून गेला.
तलेनाभ्यहनत् क्रुद्धः कर्णमूले सकुण्डले। स तु क्रुद्धो महावेगो महापार्श्वो महाद्युतिः
रागाने भरलेल्या अंगदाने आपल्या तळहाताने त्याच्या कानाच्या मुळाशी, कुंडल असलेल्या जागी, जबरदस्त मार दिला; पण महापार्श्वही संतापाने आणि प्रचंड वेगाने प्रतिसाद देऊ लागला.
करेणैकेन जग्राह सुमहान्तं परश्वधम्। तं तैलधौतं विमलं शैलसारमयं दृढम्
त्याने एका हाताने एक मोठा, डोंगराच्या धातूने बनवलेला, तेल लावलेला, स्वच्छ आणि मजबूत कुऱ्हाड उचलली.
राक्षसः परमक्रुद्धो वालिपुत्रे न्यपातयत्। तेन वामांसफलके भृशं प्रत्यवपातितम्
राक्षसाने अत्यंत रागाने ती कुऱ्हाड वालिपुत्र अंगदावर फेकली; पण डाव्या खांद्यावर जोरात बसली तरी—
अङ्गदो मोक्षयामास सरोषः स परश्वधम्। स वीरो वज्रसंकाशमङ्गदो मुष्टिमात्मनः
अंगदाने रागाने ती कुऱ्हाड सोडवून टाकली; मग तो शूरवीर अंगद, वज्रासारखा मुठ आवळून—
संवर्तयत् सुसंक्रुद्धः पितुस्तुल्यपराक्रमः। राक्षसस्य स्तनाभ्याशे मर्मज्ञो हृदयं प्रति
आपली सगळी ताकद एकवटून, वडिलांसारखा पराक्रमी असलेला अंगद, राक्षसाच्या छातीच्या जवळ, मर्मस्थळी निशाणा साधला.
इन्द्राशनिसमस्पर्शं स मुष्टिं विन्यपातयत्। तेन तस्य निपातेन राक्षसस्य महामृधे
त्याने वज्रासारखा स्पर्श असलेली मुठ राक्षसावर फेकली; त्या प्रचंड युद्धात त्या घावाने—
पफाल हृदयं चास्य स पपात हतो भुवि। तस्मिन् विनिहते भूमौ तत् सैन्यं सम्प्रचुक्षुभे
राक्षसाचे हृदय फाटले आणि तो खाली पडून मेला; तो पृथ्वीवर पडताच ते सैन्य गोंधळून गेले.
अभवच्च महान् क्रोधः समरे रावणस्य तु। वानराणां प्रहृष्टानां सिंहनादः सुपुष्कलः
समरभूमीत रावणाला मोठा राग आला; आणि आनंदलेल्या वानरांनी जोरदार सिंहगर्जना केली.
स्फोटयन्निव शब्देन लङ्कां साट्टालगोपुराम्। सहेन्द्रेणेव देवानां नादः समभवन्महान्
त्यांच्या आवाजाने जणू लंका, तिच्या बुरुजांसह हादरली; तो गजर इतका मोठा होता की जणू देवांमध्ये इंद्राने केलेला गर्जना.
अथेन्द्रशत्रुस्त्रिदशालयानां वनौकसां चैव महाप्रणादम्। श्रुत्वा सरोषं युधि राक्षसेन्द्रः पुनश्च युद्धाभिमुखोऽवतस्थे
मग इंद्राचा शत्रू, राक्षसांचा राजा, देव आणि वनात राहणाऱ्यांचा प्रचंड गजर युद्धात ऐकून, पुन्हा युद्धासाठी सज्ज झाला.
thumb|एकोनशततमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे एकोनशततमः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या युद्धकांडातील नव्याण्णवावा सर्ग ऐका.
महोदरमहापार्श्वौ हतौ दृष्ट्वा स रावणः। तस्मिंश्च निहते वीरे विरूपाक्षे महाबले
महादर आणि महापार्श्व हे मारले गेलेले, आणि तो वीर विरूपाक्ष देखील पडलेला पाहून—
आविवेश महान् क्रोधो रावणं तु महामृधे। सूतं संचोदयामास वाक्यं चेदमुवाच ह
त्या प्रचंड युद्धात रावणाच्या मनात मोठा संताप भरून आला; त्याने सारथ्याला पुढे जायला सांगितले आणि असे म्हणाला—
निहतानाममात्यानां रुद्धस्य नगरस्य च। दुःखमेवापनेष्यामि हत्वा तौ रामलक्ष्मणौ
माझे मंत्री मारले गेले आणि माझे नगर वेढले गेले याचे दुःख मी राम आणि लक्ष्मण यांना ठार मारून दूर करीन.
रामवृक्षं रणे हन्मि सीतापुष्पफलप्रदम्। प्रशाखा यस्य सुग्रीवो जाम्बवान् कुमुदो नलः
समरभूमीत मी राम नावाच्या त्या झाडाला तोडून टाकीन, ज्याचे फूल आणि फळ म्हणजे सीता आहे, आणि ज्याच्या फांद्या सुग्रीव, जांबवान, कुमुद आणि नल आहेत.
द्विविदश्चैव मैन्दश्च अङ्गदो गन्धमादनः। हनूमांश्च सुषेणश्च सर्वे च हरियूथपाः
द्विविद, मैंद, अंगद, गंधमादन, हनुमान, सुसेन आणि सर्व वानरसेनापती सुद्धा.
स दिशो दश घोषेण रथस्यातिरथो महान्। नादयन् प्रययौ तूर्णं राघवं चाभ्यधावत
तो महान रथी, आपल्या रथाच्या गजराने दहा दिशांना निनादित करत, वेगाने निघाला आणि राघवाकडे धावला.
पूरिता तेन शब्देन सनदीगिरिकानना। संचचाल मही सर्वा त्रस्तसिंहमृगद्विजा
त्या आवाजाने पर्वत आणि वनांसह सारी पृथ्वी भरून गेली; सगळ्या भूमीला कंप आला, आणि सिंह, हरणे, पक्षी घाबरले.
तामसं सुमहाघोरं चकारास्त्रं सुदारुणम्। निर्ददाह कपीन् सर्वांस्ते प्रपेतुः समन्ततः
त्याने एक अतिशय भयंकर, काळोखमय आणि प्रचंड अस्त्र सोडले, ज्याने सर्व वानर जळून गेले आणि ते सगळीकडे पळाले.
उत्पपात रजो भूमौ तैर्भग्नैः सम्प्रधावितैः। नहि तत् सहितुं शेकुर्ब्रह्मणा निर्मितं स्वयम्
त्यावेळी ते शस्त्र ब्रह्मदेवांनी स्वतः तयार केलेले असल्यामुळे, त्याचा सामना करू शकले नाहीत. त्यामुळे त्यांच्या तुकड्यांमुळे आणि पळण्यामुळे जमिनीवर प्रचंड धूळ उडाली.
तान्यनीकान्यनेकानि रावणस्य शरोत्तमैः। दृष्ट्वा भग्नानि शतशो राघवः पर्यवस्थितः
रावणाच्या असंख्य सैन्यांचे शेकडो तुकडे आपल्या उत्तम बाणांनी उद्ध्वस्त झालेले पाहून, राघव ठामपणे उभा राहिला.
ततो राक्षसशार्दूलो विद्राव्य हरिवाहिनीम्। स ददर्श ततो रामं तिष्ठन्तमपराजितम्
मग राक्षसांमधील वाघाने, वानरांची सेना पांगवून, समोर अपराजित राम उभा आहे हे पाहिले.
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा विष्णुना वासवं यथा। आलिखन्तमिवाकाशमवष्टभ्य महद् धनुः
लक्ष्मणासारख्या भावासोबत, जणू विष्णूने इंद्रासोबत उभे राहावे तसे, राम मोठ्या धनुष्याला घट्ट धरून आकाशावर बाणांचा वर्षाव करत उभा होता.