गदापरिघहस्तौ तौ युधि वीरौ समीयतुः। नर्दन्तौ गोवृषप्रख्यौ घनाविव सविद्युतौ
गदा आणि परिघ हातात घेऊन, दोन्ही वीर युद्धात एकमेकांसमोर आले. ते दोघे बैलांसारखे गर्जना करत होते आणि विजेसह मेघांसारखे दिसत होते.
ततः क्रुद्धो गदां तस्मै चिक्षेप रजनीचरः। ज्वलन्तीं भास्कराभासां सुग्रीवाय महोदरः
मग रात्रभर हिंडणारा, संतापलेला महोदराने सूर्यासारखी तेजस्वी जळती गदा सुग्रीवावर फेकली.
गदां तां सुमहाघोरामापतन्तीं महाबलः। सुग्रीवो रोषताम्राक्षः समुद्यम्य महाहवे
महाबलवान् सुग्रीव, रागाने डोळे लाल झालेले, त्या भयंकर गदेच्या दिशेने मोठ्या युद्धात आपली गदा उचलून तिच्यावर जोरदार प्रहार केला.
आजघान गदां तस्य परिघेण हरीश्वरः। पपात तरसा भिन्नः परिघस्तस्य भूतले
माकडांचा राजा सुग्रीवाने आपल्या परिघाने त्या गदेवर प्रहार केला आणि ती गदा जोरात तुटून जमिनीवर कोसळली.
ततो जग्राह तेजस्वी सुग्रीवो वसुधातलात्। आयसं मुसलं घोरं सर्वतो हेमभूषितम्
नंतर तेजस्वी सुग्रीवाने जमिनीवरून सर्वत्र सोन्याने मढवलेली, भयंकर लोखंडाची मुसळ उचलली.
स तमुद्यम्य चिक्षेप सोऽप्यस्य प्राक्षिपद् गदाम्। भिन्नावन्योन्यमासाद्य पेततुस्तौ महीतले
त्याने ती मुसळ उचलून फेकली आणि दुसऱ्यानेही आपली गदा फेकली; दोन्ही अस्त्रे एकमेकांना भिडून जमिनीवर पडली.
ततो भिन्नप्रहरणौ मुष्टिभ्यां तौ समीयतुः। तेजोबलसमाविष्टौ दीप्ताविव हुताशनौ
मग दोघांची अस्त्रे तुटल्यावर, दोघेही तेज आणि बळाने भरलेले, अग्नीप्रमाणे उजळत, मुठीने एकमेकांवर तुटून पडले.
जघ्नतुस्तौ तदान्योन्यं नदन्तौ च पुनः पुनः। तलैश्चान्योन्यमासाद्य पेततुश्च महीतले
ते पुन्हा पुन्हा गर्जना करत एकमेकांना मारू लागले आणि तळव्याने एकमेकांना भिडून दोघेही जमिनीवर पडले.
उत्पेततुस्तदा तूर्णं जघ्नतुश्च परस्परम्। भुजैश्चिक्षिपतुर्वीरावन्योन्यमपराजितौ
मग ते दोघे झपाट्याने उडी मारून उभे राहिले, एकमेकांना हातांनी फेकू लागले आणि पराभूत न होता परस्परांवर प्रहार करू लागले.
जग्मतुस्तौ श्रमं वीरौ बाहुयुद्धे परंतपौ। आजहार तदा खड्गमदूरपरिवर्तिनम्
दोन्ही शूर, शत्रूंचा संहार करणारे, हातांनी झुंज देऊन थकले आणि जवळच पडलेली तलवार उचलली.
राक्षसश्चर्मणा सार्धं महावेगो महोदरः। तथैव च महाखड्गं चर्मणा पतितं सह। जग्राह वानरश्रेष्ठः सुग्रीवो वेगवत्तरः
राक्षस महोदराने वाऱ्याच्या वेगाने आपले ढाल उचलले आणि त्याचप्रमाणे ढालासोबत पडलेली मोठी तलवारही घेतली; तसेच वानरांमध्ये श्रेष्ठ, अधिक वेगवान सुग्रीवानेही ती तलवार उचलली.
ततो रोषपरीताङ्गौ नदन्तावभ्यधावताम्। उद्यतासी रणे हृष्टौ युधि शस्त्रविशारदौ
मग दोघेही रागाने भरलेले, गर्जना करत, तलवार उंचावून युद्धात आनंदाने एकमेकांवर तुटून पडले; दोघेही युद्धकलेत निपुण होते.
दक्षिणं मण्डलं चोभौ सुतूर्णं सम्परीयतुः। अन्योन्यमभिसंक्रुद्धौ जये प्रणिहितावुभौ
दोघेही विजयाच्या इच्छेने आणि एकमेकांवर संतापलेले, उजवीकडे झपाट्याने फिरू लागले आणि संधी शोधू लागले.
स तु शूरो महावेगो वीर्यश्लाघी महोदरः। महावर्मणि तं खड्गं पातयामास दुर्मतिः
तो शूर, अतिवेगवान आणि आपल्या बळाचा अभिमान असलेला महोदर, वाईट बुद्धीने, मोठ्या कवचावर आपली तलवार आदळली.
लग्नमुत्कर्षतः खड्गं खड्गेन कपिकुञ्जरः। जहार सशिरस्त्राणं कुण्डलोपगतं शिरः
माकडवीराने आपली तलवार उंचावून, दुसऱ्याच्या तलवारीला आपल्या तलवारीने रोखले आणि शिरस्त्राण व कुंडले घातलेले शिर छाटले.
निकृत्तशिरसस्तस्य पतितस्य महीतले। तद् बलं राक्षसेन्द्रस्य दृष्ट्वा तत्र न दृश्यते
त्याचे शिर छाटून जमिनीवर पडल्यावर, राक्षसांच्या राजाच्या सैन्याने ते पाहून तिथेच अदृश्य झाले.
हत्वा तं वानरैः सार्धं ननाद मुदितो हरिः। चुक्रोध च दशग्रीवो बभौ हृष्टश्च राघवः
त्याला ठार मारल्यावर, आनंदित वानरांसह सुग्रीवाने मोठ्याने गर्जना केली; दशलोक रावण संतापला आणि राघव आनंदाने उजळला.
विषण्णवदनाः सर्वे राक्षसा दीनचेतसः। विद्रवन्ति ततः सर्वे भयवित्रस्तचेतसः
सर्व राक्षसांचे चेहरे उतरले, मन खचले आणि भीतीने ग्रासलेले ते सर्वजण पळून गेले.
महोदरं तं विनिपात्य भूमौ महागिरेः कीर्णमिवैकदेशम्। सूर्यात्मजस्तत्र रराज लक्ष्म्या सूर्यः स्वतेजोभिरिवाप्रधृष्यः
महोदराला जमिनीवर फेकून दिल्यावर, जणू एखाद्या मोठ्या पर्वताचा तुकडा विखुरला आहे असे, सूर्यपुत्र तिथे आपल्या तेजाने सूर्याप्रमाणे, स्पर्श करता न येणारा, उजळून गेला.
अथ विजयमवाप्य वानरेन्द्रः समरमुखे सुरसिद्धयक्षसङ्घैः। अवनितलगतैश्च भूतसङ्घै- र्हरुषसमाकुलितैर्निरीक्ष्यमाणः
मग विजय मिळवल्यावर, वानरराज युद्धाच्या अग्रभागी उभा असताना, देव, सिद्ध, यक्ष यांच्या समूहांनी आणि पृथ्वीवर राहणाऱ्या भूतांनी, आनंदाने त्याच्याकडे पाहिले.
thumb|अष्टनवतितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे अष्टनवतितमः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकि रामायणाच्या युद्धकांडातील अठ्याण्णवावा सर्ग ऐका.
महोदरे तु निहते महापार्श्वो महाबलः। सुग्रीवेण समीक्ष्याथ क्रोधात् संरक्तलोचनः
महोदर मारला गेल्यावर, महापार्श्व हा बलाढ्य राक्षस क्रोधाने डोळे लाल करून सुग्रीवाकडे पाहू लागला.
अङ्गदस्य चमूं भीमां क्षोभयामास मार्गणैः। स वानराणां मुख्यानामुत्तमाङ्गानि राक्षसः
त्याने अंगदाच्या भयंकर सैन्यावर बाणांचा वर्षाव करून गोंधळ घातला आणि वानरांच्या पुढाऱ्यांची शिरं उडवली.
पातयामास कायेभ्यः फलं वृन्तादिवानिलः। केषांचिदिषुभिर्बाहूंश्चिच्छेदाथ स राक्षसः
तो वाऱ्यासारखा वानरांच्या शरीरावरून फळं खाली पडावी तशी फेकून देत होता आणि काहींच्या हातांना बाणांनी छेदून टाकले.
वानराणां सुसंरब्धः पार्श्वं केषांचिदाक्षिपत्। तेऽर्दिता बाणवर्षेण महापार्श्वेन वानराः
महापार्श्वाने प्रचंड संतापाने काही वानरांच्या बाजूंवर हल्ला केला; त्याच्या बाणांच्या पावसाने वानर त्रस्त झाले.
विषादविमुखाः सर्वे बभूवुर्गतचेतसः। निशम्य बलमुद्विग्नमङ्गदो राक्षसार्दितम्
सगळे वानर निराश झाले, मनाने खचले आणि मागे हटले; अंगदाने आपले सैन्य व्याकुळ व जखमी झालेले ऐकून तोही अस्वस्थ झाला.
वेगं चक्रे महावेगः समुद्र इव पर्वसु। आयसं परिघं गृह्य सूर्यरश्मिसमप्रभम्
तो समुद्र भरतीला जसा जोर धरतो तसा प्रचंड वेगाने धावला आणि सूर्यकिरणांसारखा चमकणारा लोखंडी गदा उचलली.
समरे वानरश्रेष्ठो महापार्श्वे न्यपातयत्। स तु तेन प्रहारेण महापार्श्वो विचेतनः
समरभूमीत वानरांचा श्रेष्ठ अंगदाने ती गदा महापार्श्वावर फेकली.
ससूतः स्यन्दनात् तस्माद् विसंज्ञश्चापतद् भुवि। तस्यर्क्षराजस्तेजस्वी नीलाञ्जनचयोपमः
त्या जबरदस्त आघाताने महापार्श्व शुद्ध हरपून आपल्या सारथ्यासह रथातून खाली पडला.
निष्पत्य सुमहावीर्यः स्वयूथान्मेघसंनिभात्। प्रगृह्य गिरिशृङ्गाभां क्रुद्धः स विपुलां शिलाम्
त्यावेळी काळ्या काजळाच्या ढिगासारखा तेजस्वी असलेला अस्वलांचा राजा आपल्या मेघासारख्या सैन्यातून प्रचंड ताकदीने बाहेर पडला.