धृष्टं भवन्तो युध्यन्तु हरीणां मोहनाय वै। अहं तु रथमास्थाय आगमिष्यामि संयुगे
तुम्ही सर्वजण धाडसाने लढा, वानरांना गोंधळवण्यासाठी; मी रथावर बसून लगेच युद्धात येतो.
तथा भवन्तः कुर्वन्तु यथेमे हि वनौकसः। न युध्येयुर्महात्मानः प्रविष्टे नगरं मयि
तुम्ही असेच वागा, कारण हे वनात राहणारे महान वानर मी नगरात गेलो तर लढणार नाहीत.
इत्युक्त्वा रावणसुतो वञ्चयित्वा वनौकसः। प्रविवेश पुरीं लङ्कां रथहेतोरमित्रहा
असं म्हणून, रावणाचा मुलगा वानरांना फसवून, शत्रूंचा नाश करणारा, रथासाठी लंकेच्या नगरीत गेला.
स रथं भूषयित्वाथ रुचिरं हेमभूषितम्। प्रासासिशरसंयुक्तं युक्तं परमवाजिभिः
मग त्याने सुंदर, सोन्याने मढवलेला, भाले आणि बाणांनी सजवलेला आणि उत्तम घोड्यांनी जोडलेला रथ सजवला.
अधिष्ठितं हयज्ञेन सूतेनाप्तोपदेशिना। आरुरोह महातेजा रावणिः समितिंजयः
घोड्यांच्या यज्ञात पारंगत आणि कुशल सारथ्य असलेल्या सारथ्याने चालवलेल्या त्या रथावर रणात नेहमीच विजयी आणि तेजस्वी रावणी चढला.
स राक्षसगणैर्मुख्यैर्वृतो मन्दोदरीसुतः। निर्ययौ नगराद् वीरः कृतान्तबलचोदितः
मंदोदरीचा वीर पुत्र, प्रमुख राक्षसांच्या सैन्याने वेढलेला, नियतीच्या प्रेरणेने नगरातून बाहेर पडला.
सोऽभिनिष्क्रम्य नगरादिन्द्रजित् परमौजसा। अभ्ययाज्जवनैरश्वैर्लक्ष्मणं सविभीषणम्
नगराबाहेर गेल्यावर, अत्यंत सामर्थ्यशाली इंद्रजित आपल्या वेगवान घोड्यांवर लक्ष्मण आणि विभीषण यांच्या दिशेने धावला.
ततो रथस्थमालोक्य सौमित्री रावणात्मजम्। वानराश्च महावीर्या राक्षसश्च विभीषणः
तेव्हा रथावर उभा असलेला रावणाचा पुत्र पाहून सौमित्र, बलवान वानर आणि राक्षस विभीषण यांनी—
विस्मयं परमं जग्मुर्लाघवात् तस्य धीमतः। रावणिश्चापि संक्रुद्धो रणे वानरयूथपान्
त्या धाडसी आणि चपळ योद्ध्याच्या कौशल्यामुळे सर्वांना मोठा आश्चर्य वाटला; आणि रणात संतापलेला रावणी वानर सैन्याच्या प्रमुखांवर तुटून पडला.
पातयामास बाणौघैः शतशोऽथ सहस्रशः। स मण्डलीकृतधनू रावणिः समितिंजयः
रावणी, रणात नेहमीच विजयी, वर्तुळाकार फिरणाऱ्या धनुष्याने शेकडो-हजारो बाणांचा वर्षाव करून वानर सेनापतींना खाली पाडू लागला.
हरीनभ्यहनत् क्रुद्धः परं लाघवमास्थितः। ते वध्यमाना हरयो नाराचैर्भीमविक्रमाः
तो अत्यंत क्रोधाने आणि अपूर्व चपळतेने वानरांवर तुटून पडला; त्याच्या तीक्ष्ण बाणांनी मारले जाणारे ते भीमपराक्रमी वानर—
सौमित्रिं शरणं प्राप्ताः प्रजापतिमिव प्रजाः। ततः समरकोपेन ज्वलितो रघुनन्दनः। चिच्छेद कार्मुकं तस्य दर्शयन् पाणिलाघवम्
सौमित्राकडे, जणू सृष्टीतील जीव ब्रह्मदेवाकडे धावतात तसे, आश्रय घेऊ लागले. मग रणाच्या रागाने पेटलेला रघुवंशज आपल्या हातातील कौशल्य दाखवत त्याचे धनुष्य तोडून टाकतो.
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय सज्यं चक्रे त्वरन्निव। तदप्यस्य त्रिभिर्बाणैर्लक्ष्मणो निरकृन्तत
तेव्हा त्याने दुसरे धनुष्य पटकन उचलून त्यास प्रत्यंचा लावली; पण लक्ष्मणाने तेही तीन बाणांनी तोडून टाकले.
अथैनं छिन्नधन्वानमाशीविषविषोपमैः। विव्याधोरसि सौमित्री रावणिं पञ्चभिः शरैः
मग सौमित्राने, ज्याचे धनुष्य तुटले होते त्या रावणीला, सर्पाच्या विषासारख्या तीक्ष्ण पाच बाणांनी छातीमध्ये घुसवले.
ते तस्य कायं निर्भिद्य महाकार्मुकनिःसृताः। निपेतुर्धरणीं बाणा रक्ता इव महोरगाः
त्या मोठ्या धनुष्यातून सुटलेले बाण त्याच्या शरीराला भेदून, जणू मोठे साप रक्ताने माखलेले असावेत तसे, जमिनीवर कोसळले.
स च्छिन्नधन्वा रुधिरं वमन् वक्त्रेण रावणिः। जग्राह कार्मुकश्रेष्ठं दृढज्यं बलवत्तरम्
रावणाचा पुत्र, तुटलेल्या कवचाने आणि तोंडातून रक्त वाहत असताना, सर्वांत बलवान आणि मजबूत प्रत्यंचे असलेले श्रेष्ठ धनुष्य उचलले.
स लक्ष्मणं समुद्दिश्य परं लाघवमास्थितः। ववर्ष शरवर्षाणि वर्षाणीव पुरंदरः
तो लक्ष्मणाच्या दिशेने अत्यंत चपळतेने वळून, जणू इंद्र पाऊस पाडतो तसा, बाणांचा वर्षाव करू लागला.
मुक्तमिन्द्रजिता तत्तु शरवर्षमरिंदमः। आवारयदसम्भ्रान्तो लक्ष्मणः सुदुरासदम्
इंद्रजिताने सोडलेला तो बाणांचा वर्षाव, लक्ष्मणाने अजिबात घाबरून न जाता, सहजपणे रोखला.
संदर्शयामास तदा रावणिं रघुनन्दनः। असम्भ्रान्तो महातेजास्तदद्भुतमिवाभवत्
मग रघुनंदन, स्थिर आणि तेजस्वी, रावणाच्या पुत्रासमोर आपली प्रताप दाखवतो; ते दृश्य अगदी अद्भुत वाटले.
ततस्तान् राक्षसान् सर्वांस्त्रिभिरेकैकमाहवे। अविध्यत् परमक्रुद्धः शीघ्रास्त्रं सम्प्रदर्शयन्। राक्षसेन्द्रसुतं चापि बाणौघैः समताडयत्
नंतर, रणात अत्यंत संतापलेल्या लक्ष्मणाने प्रत्येक राक्षसाला तीन बाणांनी भेदले, आपली शस्त्रकौशल्य झपाट्याने दाखवली, आणि राक्षसाधिपतीच्या पुत्रावर बाणांचा वर्षाव केला.
सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुघातिना। असक्तं प्रेषयामास लक्ष्मणाय बहून् शरान्
शत्रूंचा संहार करणाऱ्या, बलवान लक्ष्मणाने जखमी केलेल्या इंद्रजिताने, थांबता न थांबता अनेक बाण लक्ष्मणावर सोडले.
तानप्राप्तान् शितैर्बाणैश्चिच्छेद परवीरहा। सारथेरस्य च रणे रथिनो रथसत्तमः
लक्ष्मण, शत्रूंचा नाश करणारा, त्या येणाऱ्या बाणांना आपल्या तीक्ष्ण बाणांनी छाटून टाकतो; आणि रणभूमीत, उत्तम रथी असलेल्या शत्रूच्या सारथ्यालाही घायाळ करतो.
शिरो जहार धर्मात्मा भल्लेनानतपर्वणा। असूतास्ते हयास्तत्र रथमूहुरविक्लवाः
धर्मशील लक्ष्मणाने रुंद टोकाच्या बाणाने सारथ्याचं शिर छाटलं; पण त्या ठिकाणी घोडे अजिबात हलले नाहीत, ते रथाजवळ तसंच उभे राहिले.
मण्डलान्यभिधावन्ति तदद्भुतमिवाभवत्। अमर्षवशमापन्नः सौमित्रिर्दृढविक्रमः
मग ते घोडे गोल गोल धावू लागले; ते दृश्य अगदी अद्भुत वाटलं. क्रोधाने पेटलेला आणि धैर्यवान सौमित्र पुढे झपाट्याने चालू लागला.
प्रत्यविध्यद्धयांस्तस्य शरैर्वित्रासयन् रणे। अमर्षमाणस्तत्कर्म रावणस्य सुतो रणे
त्याने रणभूमीत इंद्रजिताच्या घोड्यांना बाणांनी घाबरवलं; हे पाहून रावणाचा मुलगा इंद्रजित फारच संतापला आणि युद्धात भिडला.
विव्याध दशभिर्बाणैः सौमित्रिं तममर्षणम्। ते तस्य वज्रप्रतिमाः शराः सर्पविषोपमाः। विलयं जग्मुरागत्य कवचं काञ्चनप्रभम्
इंद्रजिताने रागाने सौमित्राला दहा बाणांनी भोसकलं; ते बाण वज्रासारखे आणि सर्पाच्या विषासारखे होते, पण ते लक्ष्मणाच्या सोन्याच्या कवचावर आदळून नाहीसे झाले.
अभेद्यकवचं मत्वा लक्ष्मणं रावणात्मजः। ललाटे लक्ष्मणं बाणैः सुपुङ्खैस्त्रिभिरिन्द्रजित्
लक्ष्मणाचं कवच भेदता येत नाही असं समजून रावणाचा मुलगा इंद्रजिताने तीन सुंदर पिसांच्या बाणांनी लक्ष्मणाच्या कपाळावर वार केला.
अविध्यत् परमक्रुद्धः शीघ्रमस्त्रं प्रदर्शयन्। तैः पृषत्कैर्ललाटस्थैः शुशुभे रघुनन्दनः
तीव्र संतापाने इंद्रजिताने आपली अस्त्रकला दाखवत वेगाने बाण सोडले आणि लक्ष्मणाच्या कपाळाला भोसकलं; त्या बाणांनी रघुनंदन आणखी तेजस्वी दिसू लागला.
रणाग्रे समरश्लाघी त्रिशृङ्ग इव पर्वतः। स तथाप्यर्दितो बाणै राक्षसेन तदा मृधे
समरभूमीच्या अग्रभागी, युद्धात प्रसिद्ध असलेला तो वीर तीन शिखर असलेल्या पर्वतासारखा उभा राहिला; राक्षसाने बाणांनी घायाळ केलं तरीही तो खंबीरपणे तसाच उभा राहिला.
तमाशु प्रतिविव्याध लक्ष्मणः पञ्चभिः शरैः। विकृष्येन्द्रजितो युद्धे वदने शुभकुण्डले
लक्ष्मणाने झपाट्याने प्रत्युत्तर दिलं, धनुष्य ओढून इंद्रजिताच्या चेहऱ्यावर, त्याच्या सुंदर कुंडलाजवळ, पाच बाणांनी वार केला.