ततो महेन्द्रप्रतिमः स लक्ष्मणः पदातिनं तं निहतैर्हयोत्तमैः। सृजन्तमाजौ निशितान् शरोत्तमान् भृशं तदा बाणगणैर्व्यदारयत्
मग इंद्रासारखा तेजस्वी लक्ष्मण, उत्तम घोडे मारले गेले असताना, युद्धात तीक्ष्ण बाण सोडणाऱ्या त्या पायदळावर बाणांचा मारा करून त्याला छिन्नविच्छिन्न केला.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकोननवतितमः सर्गः
अशा प्रकारे वाल्मिकींच्या पवित्र रामायणातील युद्धकांडातील नव्याऐंशीवा सर्ग संपला.
thumb|नवतितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे नवतितमः सर्गः ॥६-
वाल्मिकींच्या पवित्र रामायणातील युद्धकांडातील नव्व्यावा सर्ग ऐका.
स हताश्वो महातेजा भूमौ तिष्ठन् निशाचरः। इन्द्रजित् परमक्रुद्धः सम्प्रजज्वाल तेजसा
घोडे मारले गेल्यावर, तो तेजस्वी आणि बलवान निशाचर इंद्रजित जमिनीवर उभा राहिला आणि प्रचंड रागाने जळू लागला.
तौ धन्विनौ जिघांसन्तावन्योन्यमिषुभिर्भृशम्। विजयेनाभिनिष्क्रान्तौ वने गजवृषाविव
दोन्ही धनुर्धारी एकमेकांना मारण्याच्या इर्षेने, जोरात बाणांचा मारा करत, विजयासाठी पुढे सरसावले — जणू काही जंगलातले दोन मोठे हत्ती.
निबर्हयन्तश्चान्योन्यं ते राक्षसवनौकसः। भर्तारं न जहुर्युद्धे सम्पतन्तस्ततस्ततः
ते राक्षस आणि त्यांच्या साथीदारांनी एकमेकांना थांबवत, पुन्हा पुन्हा धावत असूनही, युद्धात आपल्या स्वामीला सोडला नाही.
ततस्तान् राक्षसान् सर्वान् हर्षयन् रावणात्मजः। स्तुन्वानो हर्षमाणश्च इदं वचनमब्रवीत्
मग रावणाचा मुलगा, सर्व राक्षसांना आनंदित करत, त्यांची स्तुती करून आनंदाने असे बोलला.
तमसा बहुलेनेमाः संसक्ताः सर्वतो दिशः। नेह विज्ञायते स्वो वा परो वा राक्षसोत्तमाः
या दिशांना दाट अंधार व्यापून आहे; येथे कोण आपला, कोण परका हे ओळखता येत नाही, हे श्रेष्ठ राक्षसांनो.
धृष्टं भवन्तो युध्यन्तु हरीणां मोहनाय वै। अहं तु रथमास्थाय आगमिष्यामि संयुगे
तुम्ही सर्वजण धाडसाने लढा, वानरांना गोंधळवण्यासाठी; मी रथावर बसून लगेच युद्धात येतो.
तथा भवन्तः कुर्वन्तु यथेमे हि वनौकसः। न युध्येयुर्महात्मानः प्रविष्टे नगरं मयि
तुम्ही असेच वागा, कारण हे वनात राहणारे महान वानर मी नगरात गेलो तर लढणार नाहीत.
इत्युक्त्वा रावणसुतो वञ्चयित्वा वनौकसः। प्रविवेश पुरीं लङ्कां रथहेतोरमित्रहा
असं म्हणून, रावणाचा मुलगा वानरांना फसवून, शत्रूंचा नाश करणारा, रथासाठी लंकेच्या नगरीत गेला.
स रथं भूषयित्वाथ रुचिरं हेमभूषितम्। प्रासासिशरसंयुक्तं युक्तं परमवाजिभिः
मग त्याने सुंदर, सोन्याने मढवलेला, भाले आणि बाणांनी सजवलेला आणि उत्तम घोड्यांनी जोडलेला रथ सजवला.
अधिष्ठितं हयज्ञेन सूतेनाप्तोपदेशिना। आरुरोह महातेजा रावणिः समितिंजयः
घोड्यांच्या यज्ञात पारंगत आणि कुशल सारथ्य असलेल्या सारथ्याने चालवलेल्या त्या रथावर रणात नेहमीच विजयी आणि तेजस्वी रावणी चढला.
स राक्षसगणैर्मुख्यैर्वृतो मन्दोदरीसुतः। निर्ययौ नगराद् वीरः कृतान्तबलचोदितः
मंदोदरीचा वीर पुत्र, प्रमुख राक्षसांच्या सैन्याने वेढलेला, नियतीच्या प्रेरणेने नगरातून बाहेर पडला.
सोऽभिनिष्क्रम्य नगरादिन्द्रजित् परमौजसा। अभ्ययाज्जवनैरश्वैर्लक्ष्मणं सविभीषणम्
नगराबाहेर गेल्यावर, अत्यंत सामर्थ्यशाली इंद्रजित आपल्या वेगवान घोड्यांवर लक्ष्मण आणि विभीषण यांच्या दिशेने धावला.
ततो रथस्थमालोक्य सौमित्री रावणात्मजम्। वानराश्च महावीर्या राक्षसश्च विभीषणः
तेव्हा रथावर उभा असलेला रावणाचा पुत्र पाहून सौमित्र, बलवान वानर आणि राक्षस विभीषण यांनी—
विस्मयं परमं जग्मुर्लाघवात् तस्य धीमतः। रावणिश्चापि संक्रुद्धो रणे वानरयूथपान्
त्या धाडसी आणि चपळ योद्ध्याच्या कौशल्यामुळे सर्वांना मोठा आश्चर्य वाटला; आणि रणात संतापलेला रावणी वानर सैन्याच्या प्रमुखांवर तुटून पडला.
पातयामास बाणौघैः शतशोऽथ सहस्रशः। स मण्डलीकृतधनू रावणिः समितिंजयः
रावणी, रणात नेहमीच विजयी, वर्तुळाकार फिरणाऱ्या धनुष्याने शेकडो-हजारो बाणांचा वर्षाव करून वानर सेनापतींना खाली पाडू लागला.
हरीनभ्यहनत् क्रुद्धः परं लाघवमास्थितः। ते वध्यमाना हरयो नाराचैर्भीमविक्रमाः
तो अत्यंत क्रोधाने आणि अपूर्व चपळतेने वानरांवर तुटून पडला; त्याच्या तीक्ष्ण बाणांनी मारले जाणारे ते भीमपराक्रमी वानर—
सौमित्रिं शरणं प्राप्ताः प्रजापतिमिव प्रजाः। ततः समरकोपेन ज्वलितो रघुनन्दनः। चिच्छेद कार्मुकं तस्य दर्शयन् पाणिलाघवम्
सौमित्राकडे, जणू सृष्टीतील जीव ब्रह्मदेवाकडे धावतात तसे, आश्रय घेऊ लागले. मग रणाच्या रागाने पेटलेला रघुवंशज आपल्या हातातील कौशल्य दाखवत त्याचे धनुष्य तोडून टाकतो.
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय सज्यं चक्रे त्वरन्निव। तदप्यस्य त्रिभिर्बाणैर्लक्ष्मणो निरकृन्तत
तेव्हा त्याने दुसरे धनुष्य पटकन उचलून त्यास प्रत्यंचा लावली; पण लक्ष्मणाने तेही तीन बाणांनी तोडून टाकले.
अथैनं छिन्नधन्वानमाशीविषविषोपमैः। विव्याधोरसि सौमित्री रावणिं पञ्चभिः शरैः
मग सौमित्राने, ज्याचे धनुष्य तुटले होते त्या रावणीला, सर्पाच्या विषासारख्या तीक्ष्ण पाच बाणांनी छातीमध्ये घुसवले.
ते तस्य कायं निर्भिद्य महाकार्मुकनिःसृताः। निपेतुर्धरणीं बाणा रक्ता इव महोरगाः
त्या मोठ्या धनुष्यातून सुटलेले बाण त्याच्या शरीराला भेदून, जणू मोठे साप रक्ताने माखलेले असावेत तसे, जमिनीवर कोसळले.
स च्छिन्नधन्वा रुधिरं वमन् वक्त्रेण रावणिः। जग्राह कार्मुकश्रेष्ठं दृढज्यं बलवत्तरम्
रावणाचा पुत्र, तुटलेल्या कवचाने आणि तोंडातून रक्त वाहत असताना, सर्वांत बलवान आणि मजबूत प्रत्यंचे असलेले श्रेष्ठ धनुष्य उचलले.
स लक्ष्मणं समुद्दिश्य परं लाघवमास्थितः। ववर्ष शरवर्षाणि वर्षाणीव पुरंदरः
तो लक्ष्मणाच्या दिशेने अत्यंत चपळतेने वळून, जणू इंद्र पाऊस पाडतो तसा, बाणांचा वर्षाव करू लागला.
मुक्तमिन्द्रजिता तत्तु शरवर्षमरिंदमः। आवारयदसम्भ्रान्तो लक्ष्मणः सुदुरासदम्
इंद्रजिताने सोडलेला तो बाणांचा वर्षाव, लक्ष्मणाने अजिबात घाबरून न जाता, सहजपणे रोखला.
संदर्शयामास तदा रावणिं रघुनन्दनः। असम्भ्रान्तो महातेजास्तदद्भुतमिवाभवत्
मग रघुनंदन, स्थिर आणि तेजस्वी, रावणाच्या पुत्रासमोर आपली प्रताप दाखवतो; ते दृश्य अगदी अद्भुत वाटले.
ततस्तान् राक्षसान् सर्वांस्त्रिभिरेकैकमाहवे। अविध्यत् परमक्रुद्धः शीघ्रास्त्रं सम्प्रदर्शयन्। राक्षसेन्द्रसुतं चापि बाणौघैः समताडयत्
नंतर, रणात अत्यंत संतापलेल्या लक्ष्मणाने प्रत्येक राक्षसाला तीन बाणांनी भेदले, आपली शस्त्रकौशल्य झपाट्याने दाखवली, आणि राक्षसाधिपतीच्या पुत्रावर बाणांचा वर्षाव केला.
सोऽतिविद्धो बलवता शत्रुणा शत्रुघातिना। असक्तं प्रेषयामास लक्ष्मणाय बहून् शरान्
शत्रूंचा संहार करणाऱ्या, बलवान लक्ष्मणाने जखमी केलेल्या इंद्रजिताने, थांबता न थांबता अनेक बाण लक्ष्मणावर सोडले.
तानप्राप्तान् शितैर्बाणैश्चिच्छेद परवीरहा। सारथेरस्य च रणे रथिनो रथसत्तमः
लक्ष्मण, शत्रूंचा नाश करणारा, त्या येणाऱ्या बाणांना आपल्या तीक्ष्ण बाणांनी छाटून टाकतो; आणि रणभूमीत, उत्तम रथी असलेल्या शत्रूच्या सारथ्यालाही घायाळ करतो.