स एष किल सैन्येन प्राप्तः किल निकुम्भिलाम्। यद्युत्तिष्ठेत् कृतं कर्म हतान् सर्वांश्च विद्धि नः
तो आपल्या सैन्यासह निकुंभिलेला पोहोचला आहे असं म्हणतात. जर त्याने आपलं कार्य पूर्ण केलं, तर आपण सगळे जण मेल्यासारखेच आहोत, हे जाणून ठेव.
निकुम्भिलामसम्प्राप्तमकृताग्निं च यो रिपुः। त्वामाततायिनं हन्यादिन्द्रशत्रो स ते वधः
शत्रू अजून निकुंभिलेपर्यंत पोहोचलेला नाही आणि त्याने अग्निहोत्रही केलेलं नाही, अशा वेळी तू, इंद्राचा शत्रू, त्याला मारलास तर तोच त्याचा खरा मृत्यू ठरेल.
वरो दत्तो महाबाहो सर्वलोकेश्वरेण वै। इत्येवं विहितो राजन् वधस्तस्यैष धीमतः
महाबाहू, सर्व जगाचा स्वामी असलेल्या देवाने त्याला वर दिला होता. राजन, म्हणूनच त्या बुद्धिमानाचा मृत्यू याच प्रकारे ठरवलेला आहे.
वधायेन्द्रजितो राम संदिशस्व महाबलम्। हते तस्मिन् हतं विद्धि रावणं ससुहृद्गणम्
राम, इंद्रजिताचा नाश करण्यासाठी महाबलवान सैन्याला आज्ञा दे. तो मारला गेला की, रावण आणि त्याचे सगळे मित्रही संपलेच समज.
विभीषणवचः श्रुत्वा रामो वाक्यमथाब्रवीत्। जानामि तस्य रौद्रस्य मायां सत्यपराक्रम
विभीषणाचं बोलणं ऐकून राम म्हणाला, 'मला त्या भयंकर इंद्रजिताची माया आणि खरी शौर्य माहिती आहे.'
स हि ब्रह्मास्त्रवित् प्राज्ञो महामायो महाबलः। करोत्यसंज्ञान् संग्रामे देवान् सवरुणानपि
तो ब्रह्मास्त्र चालवण्यात कुशल, बुद्धिमान, मोठ्या मायाविशारद आणि अतिशय बलवान आहे. युद्धात तो देवांनाही, वरुणासकट, शुद्धी हरपायला लावतो.
तस्यान्तरिक्षे चरतः सरथस्य महायशः। न गतिर्ज्ञायते वीर सूर्यस्येवाभ्रसम्प्लवे
महाप्रसिद्ध वीर, जेव्हा तो रथासह आकाशात संचार करतो, तेव्हा त्याचा मार्ग सूर्य ढगांमध्ये लपल्यासारखा कुणालाही कळत नाही.
राघवस्तु रिपोर्ज्ञात्वा मायावीर्यं दुरात्मनः। लक्ष्मणं कीर्तिसम्पन्नमिदं वचनमब्रवीत्
राघवाने त्या दुष्ट शत्रूची मायाशक्ती आणि पराक्रम ओळखून, कीर्तीने प्रसिद्ध असलेल्या लक्ष्मणाला असे सांगितले.
यद् वानरेन्द्रस्य बलं तेन सर्वेण संवृतः। हनूमत्प्रमुखैश्चैव यूथपैः सह लक्ष्मण
लक्ष्मणा, वानरराजाच्या संपूर्ण सैन्याने आणि हनुमंतासारख्या प्रमुख योध्यांसह तू निघ.
जाम्बवेनर्क्षपतिना सह सैन्येन संवृतः। जहि तं राक्षससुतं मायाबलसमन्वितम्
जांबवान या अस्वलराजासह आणि सैन्याने वेढलेला, त्या मायाबलयुक्त राक्षसपुत्राचा नाश कर.
अयं त्वां सचिवैः सार्धं महात्मा रजनीचरः। अभिज्ञस्तस्य मायानां पृष्ठतोऽनुगमिष्यति
हा महान आत्मा, रात्रभर संचार करणारा आणि त्याच्या मायेत पारंगत असलेला, आपल्या मंत्र्यांसह तुझ्या मागून येईल.
राघवस्य वचः श्रुत्वा लक्ष्मणः सविभीषणः। जग्राह कार्मुकश्रेष्ठमन्यद् भीमपराक्रमः
राघवाचं बोलणं ऐकून, भीमपराक्रमी लक्ष्मण आणि विभीषण यांनी दुसरं उत्तम धनुष्य उचललं.
संनद्धः कवची खड्गी सशरी वामचापभृत्। रामपादावुपस्पृश्य हृष्टः सौमित्रिरब्रवीत्
कवच घालून, तलवार कमरेला लावून, पाठीवर बाणांचं भांडं घेऊन आणि डाव्या हातात धनुष्य धरून, हर्षित सौमित्र रामाच्या पायांना स्पर्श करून म्हणाला.
अद्य मत्कार्मुकोन्मुक्ताः शरा निर्भिद्य रावणिम्। लङ्कामभिपतिष्यन्ति हंसाः पुष्करिणीमिव
आज माझ्या धनुष्यातून सुटलेले बाण रावणपुत्राला भेदून, लंकेवर अशा रीतीने झेपावतील जणू हंस कमळाच्या तळ्यात उतरतात.
अद्यैव तस्य रौद्रस्य शरीरं मामकाः शराः। विधमिष्यन्ति भित्त्वा तं महाचापगुणच्युताः
आजच, माझ्या मोठ्या धनुष्याच्या प्रत्यंगावरून सुटलेले बाण त्या भयंकर इंद्रजिताच्या शरीराला भेदून त्याचा संहार करतील.
एवमुक्त्वा तु वचनं द्युतिमान् भ्रातुरग्रतः। स रावणिवधाकांक्षी लक्ष्मणस्त्वरितं ययौ
असं म्हणून, तेजस्वी लक्ष्मण, रावणपुत्राचा वध करण्याच्या इच्छेने, आपल्या भावाच्या पुढे जलदपणे निघून गेला.
सोऽभिवाद्य गुरोः पादौ कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्। निकुम्भिलामभिययौ चैत्यं रावणिपालितम्
गुरूंच्या पायांना वंदन करून, त्यांची प्रदक्षिणा घालून, तो रावणपुत्राने राखलेल्या निकुंभिलेच्या दिशेने निघाला.
विभीषणेन सहितो राजपुत्रः प्रतापवान्। कृतस्वस्त्ययनो भ्रात्रा लक्ष्मणस्त्वरितो ययौ
विभीषणासह, पराक्रमी राजपुत्र लक्ष्मण, भावाकडून शुभाशीर्वाद घेऊन, जलदपणे पुढे गेला.
वानराणां सहस्रैस्तु हनूमान् बहुभिर्वृतः। विभीषणश्च सामात्यो लक्ष्मणं त्वरितं ययौ
हनुमान आणि त्याच्या सोबत हजारो वानरांनी वेढलेले, विभीषण आणि त्याचे मंत्री यांच्यासह लक्ष्मण वेगाने पुढे निघाले.
महता हरिसैन्येन सवेगमभिसंवृतः। ऋक्षराजबलं चैव ददर्श पथि विष्ठितम्
मोठ्या वानर सैन्याच्या वेढ्यात, वेगाने चालताना, त्याने वाटेत असलेल्या ऋक्षराजाच्या सैन्यालाही पाहिले.
स गत्वा दूरमध्वानं सौमित्रिर्मित्रनन्दनः। राक्षसेन्द्रबलं दूरादपश्यद् व्यूहमाश्रितम्
मित्रांना आनंद देणारा सौमित्र, खूप अंतर पार करून, दूरवरून राक्षसाधिपतीच्या सैन्याची युद्धासाठी उभी केलेली मांडणी पाहिली.
स सम्प्राप्य धनुष्पाणिर्मायायोगमरिंदमः। तस्थौ ब्रह्मविधानेन विजेतुं रघुनन्दनः
तेथे पोहोचल्यावर, धनुष्य हातात घेऊन, शत्रूंचा संहार करणारा रघुनंदन, ब्रह्मदेवाच्या नियमानुसार विजयासाठी सज्ज उभा राहिला.
विभीषणेन सहितो राजपुत्रः प्रतापवान्। अङ्गदेन च वीरेण तथानिलसुतेन च
विभीषणासह, पराक्रमी राजपुत्र, तसेच वीर अंगद आणि वायुपुत्र यांच्या सोबत तो ठामपणे उभा राहिला.
विविधममलशस्त्रभास्वरं तद् ध्वजगहनं गहनं महारथैश्च। प्रतिभयतममप्रमेयवेगं तिमिरमिव द्विषतां बलं विवेश
शुद्ध शस्त्रांनी झळाळणारे, ध्वजांनी भरलेले, घनदाट आणि बलाढ्य रथांनी युक्त असे ते भीषण, वेगवान आणि शत्रूंना अंधारासारखे वाटणारे सैन्य त्याने प्रवेश केले.
thumb|षडशीतितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे षडशीतितमः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मिकी रामायणातील युद्धकांडातील छपन्नाव्या सर्गाचे पठण येथे होते.
अथ तस्यामवस्थायां लक्ष्मणं रावणानुजः। परेषामहितं वाक्यमर्थसाधकमब्रवीत्
त्या परिस्थितीत, रावणाचा लहान भाऊ लक्ष्मणाला शत्रूंच्या विरोधात उपयुक्त आणि फलदायी असे बोलला.
यदेतद् राक्षसानीकं मेघश्यामं विलोक्यते। एतदायोध्यतां शीघ्रं कपिभिश्च शिलायुधैः
हे राक्षसांचे सैन्य पावसाळी मेघासारखे काळे दिसते, ते वानरांनी त्यांच्या दगडांच्या शस्त्रांनी लवकरच हल्ला करावे.
तस्यानीकस्य महतो भेदने यत लक्ष्मण। राक्षसेन्द्रसुतोऽप्यत्र भिन्ने दृश्यो भविष्यति
लक्ष्मणा, या मोठ्या सैन्याची मांडणी फोडल्यावर, राक्षसाधिपतीचा मुलगाही येथे दिसेल.
स त्वमिन्द्राशनिप्रख्यैः शरैरवकिरन् परान्। अभिद्रवाशु यावद् वै नैतत् कर्म समाप्यते
म्हणून, इंद्राच्या वज्रासारख्या बाणांनी शत्रूंवर वर्षाव कर आणि लवकरच हल्ला कर, जेणेकरून हे काम अपूर्ण राहू नये.
जहि वीर दुरात्मानं मायापरमधार्मिकम्। रावणिं क्रूरकर्माणं सर्वलोकभयावहम्
वीरा, त्या दुष्ट, मायावी, अधार्मिक, रावणपुत्राला, जो क्रूर कर्म करणारा आणि सर्व लोकांना भय देणारा आहे, ठार कर.