नैर्ऋताधिपते वाक्यं यदुक्तं ते विभीषण। भूयस्तच्छ्रोतुमिच्छामि ब्रूहि यत्ते विवक्षितम्
राक्षसांचा अधिपती विभीषण, तू जे काही बोललास, ते मला पुन्हा ऐकायचे आहे; तुला जे सांगायचे आहे ते सांग.
राघवस्य वचः श्रुत्वा वाक्यं वाक्यविशारदः। यत् तत् पुनरिदं वाक्यं बभाषेऽथ विभीषणः
राघवाचे शब्द ऐकून, वाक्पटू विभीषणाने पुन्हा हेच शब्द सांगितले.
यथाऽऽज्ञप्तं महाबाहो त्वया गुल्मनिवेशनम्। तत् तथानुष्ठितं वीर त्वद्वाक्यसमनन्तरम्
महाबाहू, तू जशी आज्ञा दिलीस, तशीच सैन्याची मांडणी तुझ्या शब्दानंतर लगेचच केली गेली.
तान्यनीकानि सर्वाणि विभक्तानि समन्ततः। विन्यस्ता यूथपाश्चैव यथान्यायं विभागशः
सर्व सैन्यांचे विभाग चारही बाजूंनी योग्य रीतीने लावले आहेत आणि सर्व सेनापतीही योग्य ठिकाणी ठेवले आहेत.
भूयस्तु मम विज्ञाप्यं तच्छृणुष्व महाप्रभो। त्वय्यकारणसंतप्ते संतप्तहृदया वयम्
महा प्रभो, मला अजून एक गोष्ट सांगायची आहे; ते ऐक. तुझ्या दुःखामुळे आमच्या हृदयातही वेदना निर्माण झाली आहे.
त्यज राजन्निमं शोकं मिथ्या संतापमागतम्। यदियं त्यज्यतां चिन्ता शत्रुहर्षविवर्धिनी
राजा, हा शोक आणि निरर्थक दुःख सोडून दे. ही चिंता शत्रूचा आनंद वाढवणारी आहे, तीही टाकून दे.
उद्यमः क्रियतां वीर हर्षः समुपसेव्यताम्। प्राप्तव्या यदि ते सीता हन्तव्याश्च निशाचराः
वीरा, आता प्रयत्न कर आणि धैर्य धारण कर. जर तुला सीता मिळवायची असेल आणि राक्षसांचा नाश करायचा असेल, तर हे आवश्यक आहे.
रघुनन्दन वक्ष्यामि श्रूयतां मे हितं वचः। साध्वयं यातु सौमित्रिर्बलेन महता वृतः
रघुनंदना, मी तुला हिताचे बोल सांगतो, ते ऐक. सौमित्राने मोठ्या सैन्यासह तेथे जावे.
निकुम्भिलायां सम्प्राप्तं हन्तुं रावणिमाहवे। धनुर्मण्डलनिर्मुक्तैराशीविषविषोपमैः
तो निकुंभिलेला पोहोचून, युद्धात रावणाच्या मुलाला, धनुष्याच्या माळेतून सुटलेल्या, विषारी सर्पासारख्या बाणांनी मारावा.
शरैर्हन्तुं महेष्वासो रावणिं समितिंजयः। तेन वीरेण तपसा वरदानात् स्वयंभुवः। अस्त्रं ब्रह्मशिरः प्राप्तं कामगाश्च तुरङ्गमाः
तो महान धनुर्धारी, युद्धात जिंकणारा, बाणांनी रावणाच्या मुलाचा वध करील; कारण त्या वीराने तपस्येने आणि स्वयंभूच्या वरदानाने ब्रह्मशिर अस्त्र आणि इच्छेप्रमाणे धावणारे घोडे मिळवले आहेत.
स एष किल सैन्येन प्राप्तः किल निकुम्भिलाम्। यद्युत्तिष्ठेत् कृतं कर्म हतान् सर्वांश्च विद्धि नः
तो आपल्या सैन्यासह निकुंभिलेला पोहोचला आहे असं म्हणतात. जर त्याने आपलं कार्य पूर्ण केलं, तर आपण सगळे जण मेल्यासारखेच आहोत, हे जाणून ठेव.
निकुम्भिलामसम्प्राप्तमकृताग्निं च यो रिपुः। त्वामाततायिनं हन्यादिन्द्रशत्रो स ते वधः
शत्रू अजून निकुंभिलेपर्यंत पोहोचलेला नाही आणि त्याने अग्निहोत्रही केलेलं नाही, अशा वेळी तू, इंद्राचा शत्रू, त्याला मारलास तर तोच त्याचा खरा मृत्यू ठरेल.
वरो दत्तो महाबाहो सर्वलोकेश्वरेण वै। इत्येवं विहितो राजन् वधस्तस्यैष धीमतः
महाबाहू, सर्व जगाचा स्वामी असलेल्या देवाने त्याला वर दिला होता. राजन, म्हणूनच त्या बुद्धिमानाचा मृत्यू याच प्रकारे ठरवलेला आहे.
वधायेन्द्रजितो राम संदिशस्व महाबलम्। हते तस्मिन् हतं विद्धि रावणं ससुहृद्गणम्
राम, इंद्रजिताचा नाश करण्यासाठी महाबलवान सैन्याला आज्ञा दे. तो मारला गेला की, रावण आणि त्याचे सगळे मित्रही संपलेच समज.
विभीषणवचः श्रुत्वा रामो वाक्यमथाब्रवीत्। जानामि तस्य रौद्रस्य मायां सत्यपराक्रम
विभीषणाचं बोलणं ऐकून राम म्हणाला, 'मला त्या भयंकर इंद्रजिताची माया आणि खरी शौर्य माहिती आहे.'
स हि ब्रह्मास्त्रवित् प्राज्ञो महामायो महाबलः। करोत्यसंज्ञान् संग्रामे देवान् सवरुणानपि
तो ब्रह्मास्त्र चालवण्यात कुशल, बुद्धिमान, मोठ्या मायाविशारद आणि अतिशय बलवान आहे. युद्धात तो देवांनाही, वरुणासकट, शुद्धी हरपायला लावतो.
तस्यान्तरिक्षे चरतः सरथस्य महायशः। न गतिर्ज्ञायते वीर सूर्यस्येवाभ्रसम्प्लवे
महाप्रसिद्ध वीर, जेव्हा तो रथासह आकाशात संचार करतो, तेव्हा त्याचा मार्ग सूर्य ढगांमध्ये लपल्यासारखा कुणालाही कळत नाही.
राघवस्तु रिपोर्ज्ञात्वा मायावीर्यं दुरात्मनः। लक्ष्मणं कीर्तिसम्पन्नमिदं वचनमब्रवीत्
राघवाने त्या दुष्ट शत्रूची मायाशक्ती आणि पराक्रम ओळखून, कीर्तीने प्रसिद्ध असलेल्या लक्ष्मणाला असे सांगितले.
यद् वानरेन्द्रस्य बलं तेन सर्वेण संवृतः। हनूमत्प्रमुखैश्चैव यूथपैः सह लक्ष्मण
लक्ष्मणा, वानरराजाच्या संपूर्ण सैन्याने आणि हनुमंतासारख्या प्रमुख योध्यांसह तू निघ.
जाम्बवेनर्क्षपतिना सह सैन्येन संवृतः। जहि तं राक्षससुतं मायाबलसमन्वितम्
जांबवान या अस्वलराजासह आणि सैन्याने वेढलेला, त्या मायाबलयुक्त राक्षसपुत्राचा नाश कर.
अयं त्वां सचिवैः सार्धं महात्मा रजनीचरः। अभिज्ञस्तस्य मायानां पृष्ठतोऽनुगमिष्यति
हा महान आत्मा, रात्रभर संचार करणारा आणि त्याच्या मायेत पारंगत असलेला, आपल्या मंत्र्यांसह तुझ्या मागून येईल.
राघवस्य वचः श्रुत्वा लक्ष्मणः सविभीषणः। जग्राह कार्मुकश्रेष्ठमन्यद् भीमपराक्रमः
राघवाचं बोलणं ऐकून, भीमपराक्रमी लक्ष्मण आणि विभीषण यांनी दुसरं उत्तम धनुष्य उचललं.
संनद्धः कवची खड्गी सशरी वामचापभृत्। रामपादावुपस्पृश्य हृष्टः सौमित्रिरब्रवीत्
कवच घालून, तलवार कमरेला लावून, पाठीवर बाणांचं भांडं घेऊन आणि डाव्या हातात धनुष्य धरून, हर्षित सौमित्र रामाच्या पायांना स्पर्श करून म्हणाला.
अद्य मत्कार्मुकोन्मुक्ताः शरा निर्भिद्य रावणिम्। लङ्कामभिपतिष्यन्ति हंसाः पुष्करिणीमिव
आज माझ्या धनुष्यातून सुटलेले बाण रावणपुत्राला भेदून, लंकेवर अशा रीतीने झेपावतील जणू हंस कमळाच्या तळ्यात उतरतात.
अद्यैव तस्य रौद्रस्य शरीरं मामकाः शराः। विधमिष्यन्ति भित्त्वा तं महाचापगुणच्युताः
आजच, माझ्या मोठ्या धनुष्याच्या प्रत्यंगावरून सुटलेले बाण त्या भयंकर इंद्रजिताच्या शरीराला भेदून त्याचा संहार करतील.
एवमुक्त्वा तु वचनं द्युतिमान् भ्रातुरग्रतः। स रावणिवधाकांक्षी लक्ष्मणस्त्वरितं ययौ
असं म्हणून, तेजस्वी लक्ष्मण, रावणपुत्राचा वध करण्याच्या इच्छेने, आपल्या भावाच्या पुढे जलदपणे निघून गेला.
सोऽभिवाद्य गुरोः पादौ कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्। निकुम्भिलामभिययौ चैत्यं रावणिपालितम्
गुरूंच्या पायांना वंदन करून, त्यांची प्रदक्षिणा घालून, तो रावणपुत्राने राखलेल्या निकुंभिलेच्या दिशेने निघाला.
विभीषणेन सहितो राजपुत्रः प्रतापवान्। कृतस्वस्त्ययनो भ्रात्रा लक्ष्मणस्त्वरितो ययौ
विभीषणासह, पराक्रमी राजपुत्र लक्ष्मण, भावाकडून शुभाशीर्वाद घेऊन, जलदपणे पुढे गेला.
वानराणां सहस्रैस्तु हनूमान् बहुभिर्वृतः। विभीषणश्च सामात्यो लक्ष्मणं त्वरितं ययौ
हनुमान आणि त्याच्या सोबत हजारो वानरांनी वेढलेले, विभीषण आणि त्याचे मंत्री यांच्यासह लक्ष्मण वेगाने पुढे निघाले.
महता हरिसैन्येन सवेगमभिसंवृतः। ऋक्षराजबलं चैव ददर्श पथि विष्ठितम्
मोठ्या वानर सैन्याच्या वेढ्यात, वेगाने चालताना, त्याने वाटेत असलेल्या ऋक्षराजाच्या सैन्यालाही पाहिले.