स वाजिभिश्चतुर्भिस्तु बाणैस्तु निशितैर्युतः। आरोपितमहाचापः शुशुभे स्यन्दनोत्तमः
चार घोड्यांनी ओढलेला, तीक्ष्ण बाणांनी सजलेला आणि मोठा धनुष्य चढवलेला तो उत्तम रथ फारच तेजाने चमकत होता.
जाज्वल्यमानो वपुषा तपनीयपरिच्छदः। मृगैश्चन्द्रार्धचन्द्रैश्च स रथः समलंकृतः
सोन्याच्या सजावटीने झगमगणारा, हरणे, अर्धचंद्र आणि चंद्र यांच्या आकृतींनी सुशोभित असा तो रथ फारच देखणा दिसत होता.
जाम्बूनदमहाकम्बुर्दीप्तपावकसंनिभः। बभूवेन्द्रजितः केतुर्वैदूर्यसमलंकृतः
मोठ्या सोन्याच्या दंडावर उभारलेला, अग्नीप्रमाणे तेजस्वी आणि वैडूर्य रत्नांनी सजवलेला इंद्रजिताचा ध्वज तेजाने झळकत होता.
तेन चादित्यकल्पेन ब्रह्मास्त्रेण च पालितः। स बभूव दुराधर्षो रावणिः सुमहाबलः
ब्रह्मास्त्राच्या संरक्षणाखाली आणि सूर्याप्रमाणे तेजस्वी असलेला, रावणाचा तो बलाढ्य पुत्र कोणीही जिंकू शकत नव्हता.
सोऽभिनिर्याय नगरादिन्द्रजित् समितिंजयः। हुत्वाग्निं राक्षसैर्मन्त्रैरन्तर्धानगतोऽब्रवीत्
नंतर रणात विजय मिळवणारा इंद्रजित नगरातून बाहेर पडला, राक्षसी मंत्रांनी अग्नीहोम केला आणि अदृश्य होऊन म्हणाला—
अद्य हत्वा रणे यौ तौ मिथ्या प्रव्रजितौ वने। जयं पित्रे प्रदास्यामि रावणाय रणेऽधिकम्
“आज या बनात खोट्या संन्यासी म्हणून राहणाऱ्या त्या दोघांना मी युद्धात मारून, माझ्या वडिलांना रावणाला मोठा विजय मिळवून देईन.”
अद्य निर्वानरामुर्वीं हत्वा रामं च लक्ष्मणम्। करिष्ये परमां प्रीतिमित्युक्त्वान्तरधीयत
“आज मी राम आणि लक्ष्मण यांना मारून, पृथ्वीवरचे शत्रू संपवून, अत्युच्च आनंद मिळवेन,” असे म्हणून तो अदृश्य झाला.
आपपाताथ संक्रुद्धो दशग्रीवेण चोदितः। तीक्ष्णकार्मुकनाराचैस्तीक्ष्णस्त्विन्द्ररिपू रणे
दहा डोळ्यांच्या रावणाने प्रचंड रागाने प्रेरित केल्यावर, रणात भयंकर असलेला इंद्रजित तीक्ष्ण धनुष्य आणि बाण घेऊन पुढे धावला.
स ददर्श महावीर्यौ नागौ त्रिशिरसाविव। सृजन्ताविषुजालानि वीरौ वानरमध्यगौ
त्याने वानरांच्या मध्ये उभे असलेले, तीन डोकी असलेल्या नागांसारखे, बाणांचा वर्षाव करणारे ते दोन पराक्रमी वीर पाहिले.
इमौ ताविति संचिन्त्य सज्यं कृत्वा च कार्मुकम्। संततानेषुधाराभिः पर्जन्य इव वृष्टिमान्
‘हेच ते दोघे आहेत’ असे ठरवून त्याने धनुष्य सज्ज केले आणि पावसाळ्यातील मेघासारखा सतत बाणांचा वर्षाव करू लागला.
स तु वैहायसरथो युधि तौ रामलक्ष्मणौ। अचक्षुर्विषये तिष्ठन् विव्याध निशितैः शरैः
मग आकाशातील रथावर बसून, इंद्रजित रणभूमीत दिसेनासा राहून, राम आणि लक्ष्मण यांच्यावर तीक्ष्ण बाणांनी प्रहार करू लागला.
तौ तस्य शरवेगेन परीतौ रामलक्ष्मणौ। धनुषी सशरे कृत्वा दिव्यमस्त्रं प्रचक्रतुः
इंद्रजिताच्या बाणांच्या जोराने त्रस्त झालेले राम आणि लक्ष्मण यांनी आपली धनुष्ये आणि बाण तयार करून दिव्य अस्त्राचा उपयोग केला.
प्रच्छादयन्तौ गगनं शरजालैर्महाबलौ। तमस्त्रैः सूर्यसंकाशैर्नैव पस्पर्शतुः शरैः
ते दोघे महाबली वीर बाणांच्या वर्षावाने आकाश झाकू लागले; तरीही सूर्यासारख्या तेजस्वी अस्त्रांनी ते बाणांना स्पर्शू दिले नाहीत.
स हि धूमान्धकारं च चक्रे प्रच्छादयन्नभः। दिशश्चान्तर्दधे श्रीमान् नीहारतमसा वृताः
त्याने धूर आणि अंधार याने आकाश झाकले, आणि तो तेजस्वी वीर दिशाही धुक्याने आणि काळोखाने लपवून टाकू लागला.
नैव ज्यातलनिर्घोषो न च नेमिखुरस्वनः। शुश्रुवे चरतस्तस्य न च रूपं प्रकाशते
त्याच्या हालचालीत ना धनुष्याचा ताणण्याचा आवाज, ना चाकांचा गडगडाट ऐकू येत होता, आणि त्याचे रूपही कुणाला दिसत नव्हते.
घनान्धकारे तिमिरे शिलावर्षमिवाद्भुतम्। स ववर्ष महाबाहुर्नाराचशरवृष्टिभिः
घनदाट अंधारात, जणू काही दगडांचा पाऊस पडतोय असे, त्या महाबाहू वीराने नाऱाच बाणांचा मुसळधार वर्षाव केला.
स रामं सूर्यसंकाशैः शरैर्दत्तवरैर्भृशम्। विव्याध समरे क्रुद्धः सर्वगात्रेषु रावणिः
रावणाचा पुत्र रणात प्रचंड रागाने, सूर्याप्रमाणे तेजस्वी आणि वरदत्त बाणांनी रामाच्या सर्व अंगावर जोरदार प्रहार करू लागला.
तौ हन्यमानौ नाराचैर्धाराभिरिव पर्वतौ। हेमपुङ्खान् नरव्याघ्रौ तिग्मान् मुमुचतुः शरान्
नाऱाच बाणांच्या सतत प्रहाराने जणू पर्वतांवर पाण्याच्या धारा पडतात तसे, ते दोन्ही नरसिंह सोन्याच्या पिसाऱ्यांचे तीक्ष्ण बाण सोडू लागले.
अन्तरिक्षे समासाद्य रावणिं कङ्कपत्रिणः। निकृत्य पतगा भूमौ पेतुस्ते शोणिताप्लुताः
आकाशात रावणाला भिडलेले ते पंख असलेले बाण त्याने छाटले, आणि ते रक्ताने माखून पृथ्वीवर कोसळले.
अतिमात्रं शरौघेण दीप्यमानौ नरोत्तमौ। तानिषून् पततो भल्लैरनेकैर्विचकर्ततुः
ती दोन्ही उत्तम वीर प्रचंड बाणांच्या वर्षावात जणू तेजाळत होते; त्यांनी पडणारे ते बाण अनेक रुंद टोकाच्या बाणांनी छाटले.
यतो हि ददृशाते तौ शरान् निपतिताञ्छितान्। ततस्तु तौ दाशरथी ससृजातेऽस्त्रमुत्तमम्
जिथे जिथे त्यांनी पडणारे बाण पाहिले, तिथे तिथे त्या दोन्ही दशरथपुत्रांनी एक श्रेष्ठ अस्त्र सोडले.
रावणिस्तु दिशः सर्वा रथेनातिरथोऽपतत्। विव्याध तौ दाशरथी लघ्वस्त्रो निशितैः शरैः
रावण हा महान रथी सर्व दिशांना आपल्या रथासह धावला आणि त्याने दशरथपुत्रांवर वेगवान, धारदार बाणांनी वार केले.
तेनातिविद्धौ तौ वीरौ रुक्मपुङ्खैः सुसंहतैः। बभूवतुर्दाशरथी पुष्पिताविव किंशुकौ
त्याच्या सुवर्णपंख असलेल्या, नीट नेमलेल्या बाणांनी खोलवर जखमी झाल्यावर ते दोन्ही दशरथपुत्र जणू फुललेल्या किंशुक वृक्षांसारखे दिसू लागले.
नास्य वेगगतिं कश्चिन्न च रूपं धनुः शरान्। न चास्य विदितं किंचित् सूर्यस्येवाभ्रसम्प्लवे
कोणालाही त्याचा वेग, रूप, धनुष्य किंवा बाण काहीच कळत नव्हते; जणू सूर्य ढगांमध्ये लपल्यावर काहीच दिसत नाही, तसेच झाले होते.
तेन विद्धाश्च हरयो निहताश्च गतासवः। बभूवुः शतशस्तत्र पतिता धरणीतले
त्याच्या बाणांनी वानर जखमी झाले, काही ठार झाले, आणि शेकडो वानर निष्प्राण होऊन जमिनीवर पडले.
लक्ष्मणस्तु ततः क्रुद्धो भ्रातरं वाक्यमब्रवीत्। ब्राह्ममस्त्रं प्रयोक्ष्यामि वधार्थं सर्वरक्षसाम्
तेव्हा लक्ष्मण रागाने आपल्या भावाला म्हणाला, 'मी सर्व राक्षसांचा नाश करण्यासाठी ब्रह्मास्त्र वापरणार आहे.'
तमुवाच ततो रामो लक्ष्मणं शुभलक्षणम्। नैकस्य हेतो रक्षांसि पृथिव्यां हन्तुमर्हसि
तेव्हा रामाने शुभलक्षण असलेल्या लक्ष्मणाला सांगितले, 'फक्त एकाच्या कारणासाठी पृथ्वीवरील सर्व राक्षसांचा संहार करू नकोस.'
अयुध्यमानं प्रच्छन्नं प्राञ्जलिं शरणागतम्। पलायमानं मत्तं वा न हन्तुं त्वमिहार्हसि
जो लढत नाही, जो लपून बसला आहे, जो हात जोडून शरण येतो, जो पळतो किंवा जो मद्यधुंद आहे, त्याला मारू नये.
तस्यैव तु वधे यत्नं करिष्यामि महाभुज। आदेक्ष्यावो महावेगानस्त्रानाशीविषोपमान्
पण त्याच्या मृत्यूसाठी मात्र मी पूर्ण प्रयत्न करीन, हे महाबाहु; आपण वेगवान आणि विषारी सर्पांसारखी अस्त्रे वापरू.
तमेनं मायिनं क्षुद्रमन्तर्हितरथं बलात्। राक्षसं निहनिष्यन्ति दृष्ट्वा वानरयूथपाः
तो मायावी, लहानसा, रथ लपवणारा राक्षस वानरांच्या प्रमुखांना दिसला की, ते त्याला जोराने ठार मारतील.