परिघोपमबाहुस्तु परिघं भास्करप्रभम्। बली बलवतस्तस्य पातयामास वक्षसि
हणुमानचे हात मोठ्या गजासारखे होते. तो अत्यंत बलवान होता. त्याने सूर्यासारखा तेजस्वी गदा उचलून ती निकुंभाच्या छातीवर फेकली.
स्थिरे तस्योरसि व्यूढे परिघः शतधा कृतः। विकीर्यमाणः सहसा उल्काशतमिवाम्बरे
निकुंभाच्या रुंद आणि मजबूत छातीवर ती गदा आदळली आणि शंभर तुकडे झाली. ते तुकडे आकाशातल्या उल्कांसारखे सर्वत्र विखुरले.
स तु तेन प्रहारेण न चचाल महाकपिः। परिघेण समाधूतो यथा भूमिचलेऽचलः
त्या प्रचंड प्रहाराने हणुमान जराही हलला नाही. जसा भूकंपात पर्वत हलत नाही, तसा तो गदेला तसूभरही हलला नाही.
स तथाभिहतस्तेन हनूमान् प्लवगोत्तमः। मुष्टिं संवर्तयामास बलेनातिमहाबलः
त्या प्रहाराने हणुमान, वानरांमध्ये श्रेष्ठ आणि अतिशय बलवान, आपली मूठ घट्ट आवळली.
तमुद्यम्य महातेजा निकुम्भोरसि वीर्यवान्। अभिचिक्षेप वेगेन वेगवान् वायुविक्रमः
हणुमानने ती मूठ उचलली आणि वाऱ्यासारखा वेग घेत, ती जोरात निकुंभाच्या छातीवर फेकली.
तत्र पुस्फोट वर्मास्य प्रसुस्राव च शोणितम्। मुष्टिना तेन संजज्ञे मेघे विद्युदिवोत्थिता
त्या जबरदस्त प्रहाराने निकुंभाच्या कवचाला तडा गेला आणि रक्त वाहू लागले, जणू काही मेघातून वीज चमकावी.
स तु तेन प्रहारेण निकुम्भो विचचाल च। स्वस्थश्चापि निजग्राह हनूमन्तं महाबलम्
त्या प्रहाराने निकुंभ डगमगला, पण स्वतःला सावरून त्याने बलवान हणुमानाला पकडले.
चुक्रुशुश्च तदा संख्ये भीमं लङ्कानिवासिनः। निकुम्भेनोद्यतं दृष्ट्वा हनूमन्तं महाबलम्
लढाईत निकुंभाने हणुमानाला पकडलेले पाहून लंकेतील लोक घाबरून मोठ्याने ओरडले.
स तथा ह्रियमाणोऽपि हनूमांस्तेन रक्षसा। आजघानानिलसुतो वज्रकल्पेन मुष्टिना
त्या राक्षसाने ओढत असतानाही वायुपुत्र हणुमानाने वज्रासारख्या मुठीने त्याला जोरात मारले.
आत्मानं मोक्षयित्वाथ क्षितावभ्यवपद्यत। हनूमानुन्ममाथाशु निकुम्भं मारुतात्मजः
हणुमानाने स्वतःला सोडवले आणि लगेच निकुंभाला जमिनीवर आपटून त्याला चिरडून टाकले.
निक्षिप्य परमायत्तो निकुम्भं निष्पिपेष च। उत्पत्य चास्य वेगेन पपातोरसि वेगवान्
निकुंभाला खाली फेकून पूर्णपणे जिंकून घेतल्यावर, हणुमान वाऱ्यासारखा उडी मारून वेगाने त्याच्या छातीवर आदळला.
परिगृह्य च बाहुभ्यां परिवृत्य शिरोधराम्। उत्पाटयामास शिरो भैरवं नदतो महत्
दोन्ही हातांनी पकडून, त्याची मान वळवून, हणुमानाने त्या भीषण गर्जना करणाऱ्या डोक्याला वेगळे केले.
अथ निनदति सादिते निकुम्भे पवनसुतेन रणे बभूव युद्धम्। दशरथसुतराक्षसेन्द्रसून्वो- र्भृशतरमागतरोषयोः सुभीमम्
पवनपुत्राने निकुंभाचा वध केला आणि तो गर्जना करू लागला. त्यानंतर दशरथपुत्र आणि राक्षसांचा राजा यांच्या मुलांमध्ये दोघेही प्रचंड रागाने भरलेले असल्यामुळे भीषण युद्ध सुरू झाले.
व्यपेते तु जीवे निकुम्भस्य हृष्टा विनेदुः प्लवंगा दिशः सस्वनुश्च। चचालेव चोर्वी पपातेव सा द्यौ- र्बलं राक्षसानां भयं चाविवेश
निकुंभाचा प्राण गेला तेव्हा वानरांनी आनंदाने सर्व दिशांना मोठा गजर केला. पृथ्वी थरथरली, आकाश जणू कोसळले आणि राक्षसांच्या मनात भीती भरली.
thumb|अष्टसप्ततितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे अष्टसप्ततितमः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या युद्धकांडातील अठ्ठ्याहत्तरावा सर्ग ऐका.
निकुम्भं निहतं श्रुत्वा कुम्भं च विनिपातितम्। रावणः परमामर्षी प्रजज्वालानलो यथा
निकुंभ मारला गेला आणि कुम्भही पडला, हे ऐकून रावण प्रचंड संतापला आणि जणू अग्नीप्रमाणे धगधगू लागला.
नैर्ऋतः क्रोधशोकाभ्यां द्वाभ्यां तु परिमूर्च्छितः। खरपुत्रं विशालाक्षं मकराक्षमचोदयत्
रात्रीचे अधिपती रावण राग आणि दुःख यामुळे पूर्णपणे व्याकुळ झाला. त्याने खराचा मोठ्या डोळ्यांचा मुलगा मकराक्षाला पुढे पाठवले.
गच्छ पुत्र मयाऽऽज्ञप्तो बलेनाभिसमन्वितः। राघवं लक्ष्मणं चैव जहि तौ सवनौकसौ
तो म्हणाला, 'माझ्या आज्ञेने आणि सैन्यासह जा, पुत्रा. त्या राघव आणि लक्ष्मण या दोघांना, जे वनात राहतात, ठार मार.'
रावणस्य वचः श्रुत्वा शूरमानी खरात्मजः। बाढमित्यब्रवीद्धृष्टो मकराक्षो निशाचरम्
रावणाचं बोल ऐकून खराचा शूर मुलगा मकराक्ष निर्भयपणे म्हणाला, "हो, जसं सांगितलंत तसं करीन," आणि रात्रीच्या राक्षसांचा स्वामी रावणाला उत्तर दिलं.
सोऽभिवाद्य दशग्रीवं कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्। निर्जगाम गृहाच्छुभ्राद् रावणस्याज्ञया बली
त्याने दहा डोक्यांच्या रावणाला वंदन केलं, त्याची प्रदक्षिणा केली आणि मग रावणाच्या आज्ञेने आपल्या तेजस्वी महालातून बाहेर पडला.
समीपस्थं बलाध्यक्षं खरपुत्रोऽब्रवीद् वचः। रथमानीयतां तूर्णं सैन्यं त्वानीयतां त्वरात्
खराचा मुलगा जवळ असलेल्या सैन्यप्रमुखाला म्हणाला, "माझं रथ पटकन आणा आणि सैन्यही लवकर गोळा करा."
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा बलाध्यक्षो निशाचरः। स्यन्दनं च बलं चैव समीपं प्रत्यपादयत्
त्याचं बोलणं ऐकून रात्रीचा सैन्यप्रमुख रथ आणि सैन्य दोन्ही लगेच जवळ घेऊन आला.
प्रदक्षिणं रथं कृत्वा समारुह्य निशाचरः। सूतं संचोदयामास शीघ्रं वै रथमावह
रथाची प्रदक्षिणा करून तो राक्षस रथावर चढला आणि सारथ्याला सांगितलं, "रथ लवकर चालवा!"
अथ तान् राक्षसान् सर्वान् मकराक्षोऽब्रवीदिदम्। यूयं सर्वे प्रयुध्यध्वं पुरस्तान्मम राक्षसाः
मग मकराक्षाने सर्व राक्षसांना सांगितलं, "सगळ्यांनी माझ्या पुढे जाऊन लढा!"
अहं राक्षसराजेन रावणेन महात्मना। आज्ञप्तः समरे हन्तुं तावुभौ रामलक्ष्मणौ
"माझ्या राक्षसराज रावणाने मला आज्ञा दिली आहे की, युद्धात मी राम आणि लक्ष्मण या दोघांना मारावं."
अद्य रामं वधिष्यामि लक्ष्मणं च निशाचराः। शाखामृगं च सुग्रीवं वानरांश्च शरोत्तमैः
"आज मी राम, लक्ष्मण, वानरांचा राजा सुग्रीव आणि सर्व वानरांना उत्तम बाणांनी मारून टाकीन, हे राक्षसांनो!"
अद्य शूलनिपातैश्च वानराणां महाचमूम्। प्रदहिष्यामि सम्प्राप्तां शुष्केन्धनमिवानलः
"आज मी वानरांच्या मोठ्या सैन्याला भाल्यांच्या वर्षावाने जाळून टाकीन, जसं कोरड्या लाकडाला आग जाळते."
मकराक्षस्य तच्छ्रुत्वा वचनं ते निशाचराः। सर्वे नानायुधोपेता बलवन्तः समाहिताः
मकराक्षाचं बोलणं ऐकून ते सर्व बलवान आणि निर्धाराने सज्ज झालेले राक्षस, वेगवेगळ्या शस्त्रांनी सुसज्ज झाले.
ते कामरूपिणः क्रूरा दंष्ट्रिणः पिङ्गलेक्षणाः। मातंगा इव नर्दन्तो ध्वस्तकेशा भयावहाः
ते राक्षस रूप बदलणारे, भयंकर, मोठे दात असलेले, पिंगट डोळ्यांचे, हत्तींसारखे गर्जना करणारे, विस्कटलेले केस असलेले आणि भीतीदायक होते.
परिवार्य महाकाया महाकायं खरात्मजम्। अभिजग्मुस्ततो हृष्टाश्चालयन्तो वसुन्धराम्
ते बलाढ्य शरीराचे राक्षस, खराच्या बलवान मुलाला वेढून आनंदाने पुढे निघाले आणि त्यांच्या पावलांनी पृथ्वी हलली.