तयोर्मध्ये कपिश्रेष्ठः शोणिताक्षप्रजङ्घयोः। विशाखयोर्मध्यगतः पूर्णचन्द्र इवाबभौ
शोणिताक्ष आणि प्रजंघ यांच्या मध्ये वानरांचा श्रेष्ठ अंगद उभा होता, जणू काही पूर्ण चंद्र दोन विशाखा तारकांमध्ये चमकत आहे असे भासत होते.
अङ्गदं परिरक्षन्तौ मैन्दो द्विविद एव च। तस्य तस्थतुरभ्याशे परस्परदिदृक्षया
मैंद आणि द्विविद हे दोघेही अंगदाचे रक्षण करत त्याच्या जवळ उभे होते, आणि एकमेकांना पाहण्याची त्यांना उत्कंठा होती.
अभिपेतुर्महाकायाः प्रतियत्ता महाबलाः। राक्षसा वानरान् रोषादसिबाणगदाधराः
म्हणूनच मोठ्या शरीराचे, प्रचंड बळाचे राक्षस तलवारी, बाण आणि गदा घेऊन रागाने वानरांवर तुटून पडले.
त्रयाणां वानरेन्द्राणां त्रिभी राक्षसपुंगवैः। संसक्तानां महद् युद्धमभवद् रोमहर्षणम्
तीन वानर प्रमुख आणि तीन राक्षसांचे पुढारी यांच्यात जबरदस्त, अंगावर काटा आणणारे युद्ध पेटले.
ते तु वृक्षान् समादाय सम्प्रचिक्षिपुराहवे। खड्गेन प्रतिचिक्षेप तान् प्रजङ्घो महाबलः
ते सर्वांनी झाडे उचलून युद्धात फेकली; प्रजंघाने आपल्या प्रचंड बळाने त्या झाडांना तलवारीने छाटून टाकले.
रथानश्वान् द्रुमाञ्छैलान् प्रतिचिक्षिपुराहवे। शरौघैः प्रतिचिच्छेद तान् यूपाक्षो महाबलः
त्यांनी रथ, घोडे, झाडे आणि डोंगर युद्धात फेकले; यूपाक्षाने आपल्या बाणांच्या वर्षावाने ते सर्व तुकडे केले.
सृष्टान् द्विविदमैन्दाभ्यां द्रुमानुत्पाट्य वीर्यवान्। बभञ्ज गदया मध्ये शोणिताक्षः प्रतापवान्
द्विविद आणि मैंद यांनी उपटलेली झाडे युद्धात फेकली, तेव्हा शूर शोणिताक्षाने आपल्या गदेद्वारे ती झाडे मधोमध फोडली.
उद्यम्य विपुलं खड्गं परमर्मविदारणम्। प्रजङ्घो वालिपुत्राय अभिदुद्राव वेगितः
प्रजंघाने एक मोठी, अत्यंत धारदार तलवार उचलून ती अंगदाच्या दिशेने वेगाने धावत नेली.
तमभ्याशगतं दृष्ट्वा वानरेन्द्रो महाबलः। आजघानाश्वकर्णेन द्रुमेणातिबलस्तदा
तो जवळ येताना पाहून, बलवान वानरांचा राजा अंगदाने आपल्या ताकदीने अश्वकर्ण नावाच्या झाडाने त्याच्यावर प्रहार केला.
बाहुं चास्य सनिस्त्रिंशमाजघान स मुष्टिना। वालिपुत्रस्य घातेन स पपात क्षितावसिः
त्याच्या हातात तलवार असताना, वानरपुत्राने त्याच्या हातावर घाव घातला; त्या प्रहाराने तो तलवारधारी खाली कोसळला.
तं दृष्ट्वा पतितं भूमौ खड्गं मुसलसंनिभम्। मुष्टिं संवर्तयामास वज्रकल्पं महाबलः
तो पृथ्वीवर पडलेला पाहून, बलवान अंगदाने आपली मुठ वज्रासारखी घट्ट आवळली, जणू ती तलवार किंवा गदा आहे.
स ललाटे महावीर्यमङ्गदं वानरर्षभम्। आजघान महातेजाः स मुहूर्तं चचाल ह
त्या पराक्रमी योद्ध्याने वानरांचा श्रेष्ठ अंगदाच्या कपाळावर घाव घातला; त्यामुळे अंगद थोडा वेळ डोलू लागला.
स संज्ञां प्राप्य तेजस्वी वालिपुत्रः प्रतापवान्। प्रजङ्घस्य शिरः कायात् पातयामास मुष्टिना
पुन्हा भानावर येऊन तेजस्वी आणि पराक्रमी वालिपुत्र अंगदाने आपल्या मुठीने प्रजंघाचे डोके धडापासून वेगळे केले.
स यूपाक्षोऽश्रुपूर्णाक्षः पितृव्ये निहते रणे। अवरुह्य रथात् क्षिप्रं क्षीणेषुः खड्गमाददे
यूपाक्षाने रणांगणात आपल्या काकाचा मृत्यू पाहून डोळे पाणावले; तो पटकन रथातून खाली उतरला आणि दमलेला असतानाही तलवार उचलली.
तमापतन्तं सम्प्रेक्ष्य यूपाक्षं द्विविदस्त्वरन्। आजघानोरसि क्रुद्धो जग्राह च बलाद् बली
यूपाक्ष धावत येताना पाहून, द्विविद वेगाने आणि रागाने पुढे गेला, त्याच्या छातीवर जोरदार प्रहार केला आणि त्याला पकडून ठेवले.
गृहीतं भ्रातरं दृष्ट्वा शोणिताक्षो महाबलः। आजघान महातेजा वक्षसि द्विविदं ततः
आपला भाऊ पकडला गेला हे पाहून, बलवान शोणिताक्षाने तेजस्वी द्विविदाच्या छातीवर घाव घातला.
स ततोऽभिहतस्तेन चचाल च महाबलः। उद्यतां च पुनस्तस्य जहार द्विविदो गदाम्
त्या प्रहाराने द्विविद डोलू लागला, आणि पुन्हा एकदा त्याने समोरच्याच्या हातातील गदा हिसकावून घेतली.
एतस्मिन्नन्तरे मैन्दो द्विविदाभ्याशमागमत्। यूपाक्षं ताडयामास तलेनोरसि वीर्यवान्
इतक्यात, मैंद द्विविदाजवळ आला आणि त्याने आपल्या तळहाताने यूपाक्षाच्या छातीवर जोरदार प्रहार केला.
तौ शोणिताक्षयूपाक्षौ प्लवंगाभ्यां तरस्विनौ। चक्रतुः समरे तीव्रमाकर्षोत्पाटनं भृशम्
शोणिताक्ष आणि यूपाक्ष हे दोघेही वेगवान वानर, रणभूमीत फारच तडाखेबाजपणे एकमेकांना खेचू लागले आणि फाडू लागले.
द्विविदः शोणिताक्षं तु विददार नखैर्मुखे। निष्पिपेष स वीर्येण क्षितावाविध्य वीर्यवान्
द्विविदाने शोणिताक्षाच्या तोंडावर नखांनी जबरदस्त ओरबाड केली आणि आपल्या ताकदीने त्याला खाली आपटून चिरडून टाकले.
यूपाक्षमभिसंक्रुद्धो मैन्दो वानरपुङ्गवः। पीडयामास बाहुभ्यां पपात स हतः क्षितौ
यूपाक्षावर संतापलेला वानरांचा शूर मैनदा, त्याला आपल्या हातांनी घट्ट पकडून दाबू लागला आणि तो मारला जाऊन जमिनीवर कोसळला.
हतप्रवीरा व्यथिता राक्षसेन्द्रचमूस्तथा। जगामाभिमुखी सा तु कुम्भकर्णात्मजो यतः
आपले शूरवीर मारले गेल्याने राक्षसाधिपतीची सेना घाबरली आणि ती सर्व कुम्भकर्णाच्या मुलाकडे वळली.
आपतन्तीं च वेगेन कुम्भस्तां सान्त्वयच्चमूम्। अथोत्कृष्टं महावीर्यैर्लब्धलक्षैः प्लवंगमैः
सेना वेगाने येताना पाहून कुम्भाने त्यांना धीर दिला आणि मग उत्तम निशाणा लावणाऱ्या पराक्रमी वानरांसह पुढे नेले.
निपातितमहावीरां दृष्ट्वा रक्षश्चमूं तदा। कुम्भः प्रचक्रे तेजस्वी रणे कर्म सुदुष्करम्
राक्षसांची मोठी सेना आणि तिचे शूरवीर पडलेले पाहून तेजस्वी कुम्भाने रणभूमीत फार कठीण असे कृत्य केले.
स धनुर्धन्विनां श्रेष्ठः प्रगृह्य सुसमाहितः। मुमोचाशीविषप्रख्याञ्छरान् देहविदारणान्
तो धनुर्धारी सर्वात उत्तम होता. त्याने एकाग्रतेने धनुष्य उचलले आणि सर्पासारखे, शरीर फाडणारे बाण सोडले.
तस्य तच्छुशुभे भूयः सशरं धनुरुत्तमम्। विद्युदैरावतार्चिष्मद्द्वितीयेन्द्रधनुर्यथा
त्याचे उत्तम धनुष्य आणि त्यावर असलेले बाण असे चमकत होते की जणू काही वीज चमकते आहे आणि ऐरावतासारखा तेजस्वी इंद्रधनुष्य आहे.
आकर्णकृष्टमुक्तेन जघान द्विविदं तदा। तेन हाटकपुङ्खेन पत्रिणा पत्रवाससा
त्याने कानापर्यंत ओढून सोडलेला सोन्याच्या पिसांनी मढवलेला बाण द्विविदावर सोडला.
सहसाभिहतस्तेन विप्रमुक्तपदः स्फुरन्। निपपात त्रिकूटाभो विह्वलन् प्लवगोत्तमः
त्या अचानक लागलेल्या बाणाने द्विविदाचा तोल गेला, तो थरथरत खाली पडला, जणू एखादा डोंगराचा कडा कोसळावा.
मैन्दस्तु भ्रातरं तत्र भग्नं दृष्ट्वा महाहवे। अभिदुद्राव वेगेन प्रगृह्य विपुलां शिलाम्
मैनदाने आपल्या भावाला त्या मोठ्या युद्धात जखमी पडलेला पाहून, तो वेगाने एक मोठी शिळा उचलून धावला.
तां शिलां तु प्रचिक्षेप राक्षसाय महाबलः। बिभेद तां शिलां कुम्भः प्रसन्नैः पञ्चभिः शरैः
तो बलाढ्य वानर ती शिळा राक्षसावर फेकली; पण कुम्भाने पाच अचूक बाणांनी ती शिळा फोडून टाकली.