गोपुराट्टप्रतोलीषु चर्यासु विविधासु च। प्रासादेषु च संहृष्टाः ससृजुस्ते हुताशनम्
द्वारांमध्ये, मनोऱ्यांमध्ये, रस्त्यांमध्ये आणि विविध भागांत, तसेच राजवाड्यांमध्ये, आनंदी वानरांनी सर्वत्र आग लावली.
तेषां गृहसहस्राणि ददाह हुतभुक् तदा। प्रासादाः पर्वताकाराः पतन्ति धरणीतले
त्या वेळी अग्नीने त्यांचे हजारो घर जाळले; पर्वतासारखे राजवाडे खाली कोसळले.
अगुरुर्दह्यते तत्र परं चैव सुचन्दनम्। मौक्तिका मणयः स्निग्धा वज्रं चापि प्रवालकम्
तेथे अगर, उत्तम चंदन, तेजस्वी मोती, गुळगुळीत रत्ने, वज्र आणि प्रवाळ यांना आग लागली.
क्षौमं च दह्यते तत्र कौशेयं चापि शोभनम्। आविकं विविधं चौर्णं काञ्चनं भाण्डमायुधम्
तेथे कापूस, सुंदर रेशीम, विविध प्रकारचे लोकर, पूड, सोन्याची भांडी आणि शस्त्रे जळून गेली.
नानाविकृतसंस्थानं वाजिभाण्डपरिच्छदम्। गजग्रैवेयकक्ष्याश्च रथभाण्डांश्च संस्कृतान्
विविध आकारांची घोड्यांची सामान, हत्तींची कवचं, पट्टे आणि उत्तम रथांची उपकरणे जळून गेली.
तनुत्राणि च योधानां हस्त्यश्वानां च वर्म च। खड्गा धनूंषि ज्याबाणास्तोमराङ्कुशशक्तयः
योध्यांची कवचं, हत्ती-घोड्यांची झिलई, तलवारी, धनुष्य, प्रत्यंचा, बाण, भाले, अंकुश आणि शूल — हे सर्व जळाले.
रोमजं वालजं चर्म व्याघ्रजं चाण्डजं बहु। मुक्तामणिविचित्रांश्च प्रासादांश्च समन्ततः
केसांचे, लोकरीचे, वाघाचे आणि पक्ष्यांचे अनेक कातडे, तसेच मोती-रत्नांनी सजवलेले राजवाडे सर्वत्र नष्ट झाले.
विविधानस्त्रसंघातानग्निर्दहति तत्र वै। नानाविधान् गृहांश्चित्रान् ददाह हुतभुक् तदा
तेथे विविध प्रकारची शस्त्रसंच अग्नीने जाळली; त्या वेळी अग्नीने अनेक सुंदर आणि रंगीबेरंगी घरे जाळली.
आवासान् राक्षसानां च सर्वेषां गृहगृध्नुनाम्। हेमचित्रतनुत्राणां स्रग्भाण्डाम्बरधारिणाम्
सोन्याच्या सुंदर कवचांनी सजलेले, फुलांच्या माळा, दागिने आणि वस्त्रे घातलेले, लोभी राक्षसांच्या सगळ्या घरांना त्याने जाळून टाकले.
सीधुपानचलाक्षाणां मदविह्वलगामिनाम्। कान्तालम्बितवस्त्राणां शत्रुसंजातमन्युनाम्
दारू प्यायलेले, जुगार खेळणारे, मद्यामुळे डोळे लाल झालेले, नशेत भरकटणारे, प्रियसीच्या वस्त्रांनी झाकलेले, आणि शत्रुत्वामुळे रागाने पेटलेले असे राक्षस होते.
गदाशूलासिहस्तानां खादतां पिबतामपि। शयनेषु महार्हेषु प्रसुप्तानां प्रियैः सह
हातात गदा, भाले, तलवारी असलेले, खात-पित असलेले, आणि महागड्या पलंगावर आपल्या प्रियजनांसोबत झोपलेले असे सर्व जण होते.
त्रस्तानां गच्छतां तूर्णं पुत्रानादाय सर्वतः। तेषां शतसहस्राणि तदा लङ्कानिवासिनाम्
घाबरलेले, सर्व दिशांना आपली मुले घेऊन धावणारे, अशा लंका वासियांचे शेकडो हजारो लोक त्या वेळी होते.
अदहत् पावकस्तत्र जज्वाल च पुनः पुनः। सारवन्ति महार्हाणि गम्भीरगुणवन्ति च
तेथे अग्निदेवाने पुन्हा पुन्हा जाळले; मौल्यवान वस्तूंनी भरलेली आणि मोठ्या गुणांनी युक्त अशी महालं अग्नित झळाळली.
हेमचन्द्रार्धचन्द्राणि चन्द्रशालोन्नतानि च। तत्र चित्रगवाक्षाणि साधिष्ठानानि सर्वशः
सोन्याच्या आणि चांदीच्या अर्धचंद्रांनी, चंद्रशाळांनी उंचावलेल्या, सुंदर खिडक्यांनी आणि प्रत्येकाच्या स्वतःच्या अंगणांनी सजलेली घरे होती.
मणिविद्रुमचित्राणि स्पृशन्तीव दिवाकरम्। क्रौञ्चबर्हिणवीणानां भूषणानां च निःस्वनैः
मणी आणि प्रवाळांनी सजलेली, जणू काही सूर्यालाच स्पर्श करणारी, क्रौंच आणि मोराच्या वीणेच्या तसेच दागिन्यांच्या आवाजांनी निनादणारी घरे होती.
नादितान्यचलाभानि वेश्मान्यग्निर्ददाह सः। ज्वलनेन परीतानि तोरणानि चकाशिरे
न हलणाऱ्या पर्वतांसारखी घुमणारी महालं त्या अग्निने जाळली; ज्वाळांनी वेढलेली तोरणे तेजाने चमकत होती.
विद्युद्भिरिव नद्धानि मेघजालानि घर्मगे। ज्वलनेन परीतानि गृहाणि प्रचकाशिरे
उन्हाळ्यात वीजांनी गुंफलेल्या मेघांसारखी, अग्नीने वेढलेली घरे तेजाने झळकत होती.
दावाग्निदीप्तानि यथा शिखराणि महागिरेः। विमानेषु प्रसुप्ताश्च दह्यमाना वराङ्गनाः
जसे मोठ्या पर्वताच्या शिखरांना वनातील आग लागते, तसेच महालांमध्ये झोपलेल्या सुंदर स्त्रिया जळत होत्या.
त्यक्ताभरणसंयोगा हाहेत्युच्चैर्विचुक्रुशुः। तत्र चाग्निपरीतानि निपेतुर्भवनान्यपि
दागिने गमावलेल्या त्या स्त्रिया मोठ्याने 'हाय हाय' असे ओरडू लागल्या; तिथे अग्नीने वेढलेली घरेही कोसळली.
वज्रिवज्रहतानीव शिखराणि महागिरेः। तानि निर्दह्यमानानि दूरतः प्रचकाशिरे
इंद्राच्या वज्राने फोडलेल्या पर्वतशिखरांसारखी, ती जळणारी घरे दूरवरून चमकत होती.
हिमवच्छिखराणीव दह्यमानानि सर्वशः। हर्म्याग्रैर्दह्यमानैश्च ज्वालाप्रज्वलितैरपि
हिमालयाच्या पूर्णपणे जळणाऱ्या शिखरांसारखी, उंच महालांची छतंही उडणाऱ्या ज्वाळांनी जळत होती.
रात्रौ सा दृश्यते लङ्का पुष्पितैरिव किंशुकैः। हस्त्यध्यक्षैर्गजैर्मुक्तैर्मुक्तैश्च तुरगैरपि। बभूव लङ्का लोकान्ते भ्रान्तग्राह इवार्णवः
रात्री ती लंका जणू फुललेल्या किंशुक फुलांनी सजली आहे असे दिसत होती; हत्तींचे रक्षक त्यांना सोडून दिलेले, घोडेही मोकळे झालेले, त्यामुळे लंका जणू समुद्राच्या टोकावर वेड्या मास्यांनी अस्वस्थ झालेल्या समुद्रासारखी वाटत होती.
अश्वं मुक्तं गजो दृष्ट्वा क्वचिद् भीतोऽपसर्पति। भीतो भीतं गजं दृष्ट्वा क्वचिदश्वो निवर्तते
कुठे मोकळा घोडा पाहून हत्ती घाबरून मागे हटत असे; तर कुठे घाबरलेला हत्ती पाहून घोडा देखील भीतीने वळून जात असे.
लङ्कायां दह्यमानायां शुशुभे च महोदधिः। छायासंसक्तसलिलो लोहितोद इवार्णवः
लंका जळत असताना, मोठा समुद्रही सावलीने मिसळलेल्या पाण्याने, जणू लालसर समुद्रासारखा तेजस्वी दिसत होता.
सा बभूव मुहूर्तेन हरिभिर्दीपिता पुरी। लोकस्यास्य क्षये घोरे प्रदीप्तेव वसुन्धरा
क्षणातच त्या वानरांनी ती नगरी पेटवून दिली; जणू या जगाचा विनाश होत असताना पृथ्वीच प्रज्वलित झाली आहे असे वाटत होते.
नारीजनस्य धूमेन व्याप्तस्योच्चैर्विनेदुषः। स्वनो ज्वलनतप्तस्य शुश्रुवे शतयोजनम्
धुराने वेढलेल्या आणि मोठ्याने ओरडणाऱ्या स्त्रियांचे आवाज, प्रज्वलित अग्नीच्या गडगडाटासह, शंभर योजनांपर्यंत ऐकू येत होते.
प्रदग्धकायानपरान् राक्षसान् निर्गतान् बहिः। सहसा ह्युत्पतन्ति स्म हरयोऽथ युयुत्सवः
आतून जळालेले राक्षस बाहेर आले, तेव्हा लढाईस उत्सुक असलेले वानर अचानक त्यांच्यावर झेपावले.
उद्घुष्टं वानराणां च राक्षसानां च निःस्वनम्। दिशो दश समुद्रं च पृथिवीं च व्यनादयत्
वानरांचा आणि राक्षसांचा गोंगाट इतका मोठा झाला की तो दहा दिशा, समुद्र आणि पृथ्वीवर घुमू लागला.
विशल्यौ च महात्मानौ तावुभौ रामलक्ष्मणौ। असम्भ्रान्तौ जगृहतुस्ते उभे धनुषी वरे
राम आणि लक्ष्मण हे दोघे महान आत्मे, जखमी न होता, शांतपणे आपली उत्तम धनुष्ये हातात घेतली.
ततो विस्फारयामास रामश्च धनुरुत्तमम्। बभूव तुमुलः शब्दो राक्षसानां भयावहः
मग रामाने आपले मोठे धनुष्य ताणले आणि त्याचा प्रचंड आवाज राक्षसांना घाबरवणारा ठरला.