मा भैष्ट नास्त्यत्र विषादकालो यदार्यपुत्रौ ह्यवशौ विषण्णौ। स्वयंभुवो वाक्यमथोद्वहन्तौ यत्सादिताविन्द्रजितास्त्रजालैः
घाबरू नका; हा निराश होण्याचा काळ नाही. जरी ते आर्यपुत्र असहाय्य आणि दुःखी आहेत, तरीही ते स्वयंभूने दिलेल्या इंद्रजिताच्या अस्त्रांचा सामना करत आहेत.
तस्मै तु दत्तं परमास्त्रमेतत् स्वयंभुवा ब्राह्मममोघवीर्यम्। तन्मानयन्तौ युधि राजपुत्रौ निपातितौ कोऽत्र विषादकालः
हे ब्रह्मास्त्र, जे स्वयंभूने दिले आहे आणि जे अचूक आहे, त्याचा मान राखत राजपुत्रांनी युद्धात प्राण दिले. मग इथे निराश होण्याचा प्रश्नच येत नाही.
ब्राह्ममस्त्रं ततो धीमान् मानयित्वा तु मारुतिः। विभीषणवचः श्रुत्वा हनूमानिदमब्रवीत्
विभीषणाचे शब्द ऐकून आणि ब्रह्मास्त्राचा मान राखून, हुशार आणि धाडसी हनुमान असे म्हणाला.
अस्मिन्नस्त्रहते सैन्ये वानराणां तरस्विनाम्। यो यो धारयते प्राणांस्तं तमाश्वासयावहे
या अस्त्राने जखमी झालेल्या वानर सैन्यात ज्यांच्या अंगात अजूनही प्राण आहेत, त्यांना आपण धीर द्यावा.
तावुभौ युगपद् वीरौ हनूमद्राक्षसोत्तमौ। उल्काहस्तौ तदा रात्रौ रणशीर्षे विचेरतुः
मग ते दोघे वीर, हनुमान आणि श्रेष्ठ राक्षस, हातात जळती मशाल घेऊन, रात्रीच्या रणभूमीच्या पुढच्या भागात एकत्र फिरू लागले.
भिन्नलाङ्गूलहस्तोरुपादाङ्गुलिशिरोधरैः। स्रवद्भिः क्षतजं गात्रैः प्रस्रवद्भिः समन्ततः
त्यांना तुटलेली शेपटी, हात, पाय, बोटे, डोकी आणि गळे असलेली, जखमांमधून रक्त वाहणारी शरीरं सर्वत्र दिसली.
पतितैः पर्वताकारैर्वानरैरभिसंवृताम्। शस्त्रैश्च पतितैर्दीप्तैर्ददृशाते वसुंधराम्
पर्वतासारख्या मोठ्या वानरांच्या पडलेल्या देहांनी आणि चमकणाऱ्या अस्त्रांनी झाकलेली पृथ्वी त्यांनी पाहिली.
सुग्रीवमङ्गदं नीलं शरभं गन्धमादनम्। जाम्बवन्तं सुषेणं च वेगदर्शिनमेव च
त्यांनी सुग्रीव, अंगद, नील, शरभ, गंधमादन, जांबवान, सुसेन आणि वेगदर्शी यांना पाहिले.
मैन्दं नलं ज्योतिर्मुखं द्विविदं चापि वानरम्। विभीषणो हनूमांश्च ददृशाते हतान् रणे
विभीषण आणि हनुमान यांनी मैंद, नल, ज्योतिर्मुख, द्विविद आणि इतर वानरांना युद्धात पडलेले पाहिले.
सप्तषष्टिर्हताः कोट्यो वानराणां तरस्विनाम्। अह्नः पञ्चमशेषेण वल्लभेन स्वयंभुवः
स्वयंभूच्या प्रिय व्यक्तीने, दिवसाचा पाचवा भाग शिल्लक असताना, साठ कोटी सत्तर लाख वेगवान वानरांचा संहार केला.
सागरौघनिभं भीमं दृष्ट्वा बाणार्दितं बलम्। मार्गते जाम्बवन्तं च हनूमान् सविभीषणः
बाणांनी विद्ध, समुद्राच्या लाटांसारखे भयंकर आणि मोठे सैन्य पाहून, हनुमान आणि विभीषण जांबवानाला शोधू लागले.
स्वभावजरया युक्तं वृद्धं शरशतैश्चितम्। प्रजापतिसुतं वीरं शाम्यन्तमिव पावकम्
त्यांनी प्रजापतीपुत्र, वयोवृद्ध आणि स्वभावाने थकलेला, शेकडो बाणांनी छिद्रित झालेला, विझत चाललेल्या अग्नीप्रमाणे असलेला वीर जांबवान पाहिला.
दृष्ट्वा समभिसंक्रम्य पौलस्त्यो वाक्यमब्रवीत्। कच्चिदार्य शरैस्तीक्ष्णैर्न प्राणा ध्वंसितास्तव
त्याला पाहून राक्षस जवळ गेला आणि म्हणाला, 'आर्य, या तीक्ष्ण बाणांनी तुझे प्राण गेले नाहीत ना?'
विभीषणवचः श्रुत्वा जाम्बवानृक्षपुङ्गवः। कृच्छ्रादभ्युद्गिरन् वाक्यमिदं वचनमब्रवीत्
विभीषणाची वचने ऐकून, वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या जांबवानाने मोठ्या कष्टाने उठून हे शब्द उच्चारले.
नैर्ऋतेन्द्र महावीर्य स्वरेण त्वाभिलक्षये। विद्धगात्रः शितैर्बाणैर्न त्वां पश्यामि चक्षुषा
'राक्षसराज, तुझा आवाज ऐकून मी तुला ओळखतो; माझे शरीर तीक्ष्ण बाणांनी छिद्रित झाले आहे, म्हणून मी डोळ्यांनी तुला पाहू शकत नाही.'
अञ्जना सुप्रजा येन मातरिश्वा च सुव्रत। हनूमान् वानरश्रेष्ठः प्राणान् धारयते क्वचित्
'जिथे अंजना आणि वायूचा श्रेष्ठ पुत्र, उत्तम व्रताचा हनुमान कुठेतरी प्राण धरून आहे, तिथेच आशा आहे.'
श्रुत्वा जाम्बवतो वाक्यमुवाचेदं विभीषणः। आर्यपुत्रावतिक्रम्य कस्मात् पृच्छसि मारुतिम्
जांबवंताचं बोलणं ऐकून विभीषण म्हणाला, "आर्यपुत्रांचे मुलं सोडून तू मारुतीबद्दलच का विचारतोस?"
नैव राजनि सुग्रीवे नाङ्गदे नापि राघवे। आर्य संदर्शितः स्नेहो यथा वायुसुते परः
राजा सुग्रीव, अंगद किंवा अगदी राम यांच्याबद्दलही जसा विशेष जिव्हाळा दाखवला नाहीस, तसा वायुपुत्राबद्दल मात्र दाखवलास, आर्य.
विभीषणवचः श्रुत्वा जाम्बवान् वाक्यमब्रवीत्। शृणु नैर्ऋतशार्दूल यस्मात् पृच्छामि मारुतिम्
विभीषणाचं बोलणं ऐकून जांबवंत म्हणाला, "राक्षसांमध्ये वाघासारख्या विभीषण, मी मारुतीबद्दल का विचारतोय ते ऐक."
अस्मिञ्जीवति वीरे तु हतमप्यहतं बलम्। हनूमत्युज्झितप्राणे जीवन्तोऽपि मृता वयम्
हा वीर जिवंत असताना, सैन्य जरी मारलं गेलं तरी ते संपलेलं नाही; पण हनुमानाने प्राण सोडले, तर आपण जिवंत असूनही मरणासमान आहोत.
धरते मारुतिस्तात मारुतप्रतिमो यदि। वैश्वानरसमो वीर्ये जीविताशा ततो भवेत्
वायूसारखा सामर्थ्यवान आणि अग्नीसारखी ऊर्जा असलेला मारुती जिवंत असेल, तर आपल्याला अजूनही जगण्याची आशा आहे.
ततो वृद्धमुपागम्य विनयेनाभ्यवादयत्। गृह्य जाम्बवतः पादौ हनूमान् मारुतात्मजः
नंतर वायुपुत्र हनुमान आदराने त्या वृद्धाजवळ गेला, त्यांना वंदन केलं आणि जांबवंतांच्या पायांना स्पर्श केला.
श्रुत्वा हनूमतो वाक्यं तदा विव्यथितेन्द्रियः। पुनर्जातमिवात्मानं मन्यते स्मर्क्षपुङ्गवः
हनुमानाचं बोलणं ऐकून जांबवंताचे मन हलले, आणि त्याला जणू काही तो पुन्हा नव्याने जन्माला आल्यासारखं वाटलं.
ततोऽब्रवीन्महातेजा हनूमन्तं स जाम्बवान्। आगच्छ हरिशार्दूल वानरांस्त्रातुमर्हसि
मग तेजस्वी जांबवंत हनुमानाला म्हणाला, "आ रे वानरांमधील वाघा, तू वानरांचं रक्षण केलंच पाहिजे."
नान्यो विक्रमपर्याप्तस्त्वमेषां परमः सखा। त्वत्पराक्रमकालोऽयं नान्यं पश्यामि कञ्चन
या सर्वांमध्ये तुझ्यासारखं सामर्थ्य कुणाकडेच नाही; तू त्यांचा खरा मित्र आहेस. आता तुझ्या पराक्रमाचा काळ आहे, मला दुसरा कुणीच दिसत नाही.
ऋक्षवानरवीराणामनीकानि प्रहर्षय। विशल्यौ कुरु चाप्येतौ सादितौ रामलक्ष्मणौ
वानर आणि रिक्षांचा सैन्याचा उत्साह वाढव, आणि हे दोघं, राम आणि लक्ष्मण, जखमी पडले आहेत त्यांना बरे कर.
गत्वा परममध्वानमुपर्युपरि सागरम्। हिमवन्तं नगश्रेष्ठं हनूमन् गन्तुमर्हसि
हनुमान, तुला मोठ्या समुद्रावरून जाऊन, सर्व पर्वतांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या हिमालयावर जायचं आहे.
ततः काञ्चनमत्युच्चमृषभं पर्वतोत्तमम्। कैलासशिखरं चात्र द्रक्ष्यस्यरिनिषूदन
मग, शत्रूंचा नाश करणाऱ्या, तिथे तुला सोन्यासारखा तेजस्वी, सर्व पर्वतांमध्ये श्रेष्ठ असलेला, कैलासाचं शिखर दिसेल.
तयोः शिखरयोर्मध्ये प्रदीप्तमतुलप्रभम्। सर्वौषधियुतं वीर द्रक्ष्यस्योषधिपर्वतम्
त्या दोन शिखरांच्या मध्ये, वीर, तुला तेजाने झगमगणारा, सर्व औषधींनी भरलेला औषधी पर्वत दिसेल.
तस्य वानरशार्दूल चतस्रो मूर्ध्नि सम्भवाः। द्रक्ष्यस्योषधयो दीप्ता दीपयन्तीर्दिशो दश
वानरांमधील वाघा, त्या पर्वताच्या शिखरावर तुला चार तेजस्वी औषधी दिसतील, ज्या दहा दिशांना उजळवतात.