राक्षसः प्रचकम्पेऽथ लक्ष्मणेषु प्रपीडितः। रुद्रबाणहतं घोरं यथा त्रिपुरगोपुरम्
लक्ष्मणाच्या बाणांनी त्रस्त झालेला तो राक्षस थरथर कापू लागला, जणू रुद्राच्या बाणाने त्रिपुराचा भयानक किल्ला हादरला तसा.
चिन्तयामास चाश्वास्य विमृश्य च महाबलः। साधु बाणनिपातेन श्लाघनीयोऽसि मे रिपुः
तो बलवान राक्षस स्वतःला सावरून, विचार करत म्हणाला, 'छान! या बाणांच्या वर्षावामुळे माझा शत्रू खरोखरच कौतुकास पात्र आहे.'
विधायैवं विदार्यास्यं नियम्य च महाभुजौ। स रथोपस्थमास्थाय रथेन प्रचचार ह
असा निर्धार करून, बलशाली हात आवरून, रथाच्या मांडवावर चढून तो रथाने फिरू लागला.
एवं त्रीन् पञ्च सप्तेति सायकान् राक्षसर्षभः। आददे संदधे चापि विचकर्षोत्ससर्ज च
राक्षसांचा श्रेष्ठ तीन, पाच आणि सात असे बाण उचलून, जोडून, ओढून आणि सोडू लागला.
ते बाणाः कालसंकाशा राक्षसेन्द्रधनुश्च्युताः। हेमपुङ्खा रविप्रख्याश्चक्रुर्दीप्तमिवाम्बरम्
राक्षसराजाच्या धनुष्यापासून सुटलेले, काळासारखे, सोन्याच्या पिसाऱ्यांचे आणि सूर्यासारखे तेजस्वी ते बाण आकाश जणू प्रज्वलित करीत होते.
ततस्तान् राक्षसोत्सृष्टान् शरौघान् राघवानुजः। असम्भ्रान्तः प्रचिच्छेद निशितैर्बहुभिः शरैः
मग राघवाचा लहान भाऊ लक्ष्मण, न घाबरता, राक्षसाने सोडलेले ते बाणांचे तुफान आपल्या असंख्य धारदार बाणांनी छेदून टाकू लागला.
तान् शरान् युधि सम्प्रेक्ष्य निकृत्तान् रावणात्मजः। चुकोप त्रिदशेन्द्रारिर्जग्राह निशितं शरम्
युद्धात आपले बाण छेदले गेलेले पाहून, रावणाचा मुलगा आणि देवांचा शत्रू प्रचंड संतापला आणि त्याने एक धारदार बाण उचलला.
स संधाय महातेजास्तं बाणं सहसोत्सृजत्। तेन सौमित्रिमायान्तमाजघान स्तनान्तरे
तो तेजस्वी वीर त्या बाणाला धनुष्याला जोडून वेगाने सोडतो आणि तो बाण समोर येणाऱ्या सौमित्राच्या छातीवर लागतो.
अतिकायेन सौमित्रिस्ताडितो युधि वक्षसि। सुस्राव रुधिरं तीव्रं मदं मत्त इव द्विपः
अतिकायाने युद्धात छातीवर बाण मारल्यावर सौमित्राच्या छिद्रांतून प्रचंड रक्त वाहू लागले, जणू उन्मत्त हत्तीच्या कपाळातून मद वाहतो तसा.
स चकार तदात्मानं विशल्यं सहसा विभुः। जग्राह च शरं तीक्ष्णमस्त्रेणापि समाददे
त्या क्षणी सौमित्राने झटपट स्वतःला बाणमुक्त केले, एक धारदार बाण उचलला आणि त्याला अस्त्रसंस्कार केला.
आग्नेयेन तदास्त्रेण योजयामास सायकम्। स जज्वाल तदा बाणो धनुष्यस्य महात्मनः
मग त्याने अग्न्यास्त्राचा प्रयोग करून तो बाण तयार केला; त्या महात्म्याच्या धनुष्यावर तो बाण प्रज्वलित झाला.
अतिकायोऽतितेजस्वी रौद्रमस्त्रं समाददे। तेन बाणं भुजङ्गाभं हेमपुङ्खमयोजयत्
अतिकाय, प्रचंड तेजस्वी असलेला, रौद्रास्त्र उचलतो आणि त्यावर सर्पासारखा, सोन्याच्या पिसाऱ्यांचा बाण बसवतो.
तदस्त्रं ज्वलितं घोरं लक्ष्मणः शरमाहितम्। अतिकायाय चिक्षेप कालदण्डमिवान्तकः
लक्ष्मणाने तो प्रज्वलित, भीषण अस्त्रयुक्त बाण अतिकायावर फेकला, जणू मृत्यूच आपली संहारक काठी टाकतोय.
आग्नेयास्त्राभिसंयुक्तं दृष्ट्वा बाणं निशाचरः। उत्ससर्ज तदा बाणं रौद्रं सूर्यास्त्रयोजितम्
तो बाण अग्न्यास्त्राने भरलेला पाहून, त्या राक्षसाने मग सूर्यास्त्र लावलेला एक भयंकर बाण सोडला.
तावुभावम्बरे बाणावन्योन्यमभिजघ्नतुः। तेजसा सम्प्रदीप्ताग्रौ क्रुद्धाविव भुजङ्गमौ
ते दोन्ही बाण आकाशात एकमेकांना भिडले, त्यांच्या टोकांवर तेजाने जणू दोन संतापलेले सर्प झगडत आहेत असे भासत होते.
तावन्योन्यं विनिर्दह्य पेततुः पृथिवीतले
एकमेकांना जाळून ते दोन्ही बाण पृथ्वीवर कोसळले.
निरर्चिषौ भस्मकृतौ न भ्राजेते शरोत्तमौ। तावुभौ दीप्यमानौ स्म न भ्राजेते महीतले
ते जळून राख झालेले, आता ते दोन उत्तम बाण चमकत नव्हते; दोन्ही जरी आधी उजळत होते, तरी आता जमिनीवर कुठेच झळकत नव्हते.
ततोऽतिकायः संक्रुद्धस्त्वाष्ट्रमैषीकमुत्सृजत्। ततश्चिच्छेद सौमित्रिरस्त्रमैन्द्रेण वीर्यवान्
मग संतापलेल्या अतिकायाने त्वष्टाचा ऐषीक अस्त्र सोडले; पण पराक्रमी सौमित्राने इंद्रास्त्राने ते छाटून टाकले.
ऐषीकं निहतं दृष्ट्वा कुमारो रावणात्मजः। याम्येनास्त्रेण संक्रुद्धो योजयामास सायकम्
ते ऐषीक अस्त्र नष्ट झालेले पाहून, रावणाचा पुत्र संतापून यमास्त्र लावलेला बाण सज्ज करू लागला.
ततस्तदस्त्रं चिक्षेप लक्ष्मणाय निशाचरः। वायव्येन तदस्त्रेण निजघान स लक्ष्मणः
मग त्या राक्षसाने तो अस्त्रयुक्त बाण लक्ष्मणावर सोडला, पण लक्ष्मणाने वायव्यास्त्राने तो बाण नष्ट केला.
अथैनं शरधाराभिर्धाराभिरिव तोयदः। अभ्यवर्षत संक्रुद्धो लक्ष्मणो रावणात्मजम्
मग संतापलेल्या लक्ष्मणाने रावणाच्या पुत्रावर बाणांच्या धारांनी जणू पावसाच्या सरीसारखा मारा केला.
तेऽतिकायं समासाद्य कवचे वज्रभूषिते। भग्नाग्रशल्याः सहसा पेतुर्बाणा महीतले
ते बाण अतिकायाच्या वज्रांनी मढवलेल्या कवचावर आदळून, त्यांच्या टोकांचे भाले तुटले आणि ते अचानक जमिनीवर पडले.
तान्मोघानभिसम्प्रेक्ष्य लक्ष्मणः परवीरहा। अभ्यवर्षत बाणानां सहस्रेण महायशाः
ते बाण निष्फळ झालेले पाहून, शत्रूंचा संहार करणारा, कीर्तीमान लक्ष्मणाने पुन्हा हजारो बाणांचा वर्षाव केला.
स वृष्यमाणो बाणौघैरतिकायो महाबलः। अवध्यकवचः संख्ये राक्षसो नैव विव्यथे
अतिकायावर बाणांचा मारा होत असतानाही, युद्धात अभेद्य कवच घातलेल्या त्या बलाढ्य राक्षसाला काहीच फरक पडला नाही.
शरं चाशीविषाकारं लक्ष्मणाय व्यपासृजत्। स तेन विद्धः सौमित्रिर्मर्मदेशे शरेण ह
त्याने विषारी सर्पासारखा दिसणारा एक बाण लक्ष्मणावर सोडला; त्या बाणाने सौमित्रि मर्मावर लागून जखमी झाला.
मुहूर्तमात्रं निःसंज्ञो ह्यभवच्छत्रुतापनः। ततः संज्ञामुपालभ्य चतुर्भिः सायकोत्तमैः
शत्रूंचा छळ करणारा लक्ष्मण क्षणभर शुद्ध हरपला; पण भानावर येताच, त्याने चार उत्तम बाणांनी—
निजघान हयान् संख्ये सारथिं च महाबलः। ध्वजस्योन्मथनं कृत्वा शरवर्षैररिंदमः
त्या पराक्रमीने युद्धात घोडे आणि सारथी यांना मारले; आणि शत्रूंचा संहार करणाऱ्या लक्ष्मणाने बाणांच्या वर्षावाने ध्वजही फोडून टाकला.
असम्भ्रान्तः स सौमित्रिस्तान् शरानभिलक्षितान्। मुमोच लक्ष्मणो बाणान् वधार्थं तस्य रक्षसः
सौमित्रि अजिबात घाबरला नाही; त्याने लक्ष साधून त्या राक्षसाचा वध करण्यासाठी बाण सोडले.
न शशाक रुजं कर्तुं युधि तस्य नरोत्तमः। अथैनमभ्युपागम्य वायुर्वाक्यमुवाच ह
पण त्या श्रेष्ठ पुरुषाला युद्धात त्याला इजा करता आली नाही; तेव्हा वायू जवळ येऊन म्हणाला—
ब्रह्मदत्तवरो ह्येष अवध्यकवचावृतः। ब्राह्मेणास्त्रेण भिन्ध्येनमेष वध्यो हि नान्यथा। अवध्य एष ह्यन्येषामस्त्राणां कवची बली
हा ब्रह्मदेवाचा वर लाभलेला असून अभेद्य कवच घातलेला आहे; त्याला ब्रह्मास्त्रानेच भेद, कारण दुसऱ्या कोणत्याही अस्त्राने तो मारता येणार नाही. हा बलाढ्य राक्षस इतर सर्व अस्त्रांना अभेद्य आहे.