बालोऽयमिति विज्ञाय न चावज्ञातुमर्हसि। बालो वा यदि वा वृद्धो मृत्युं जानीहि संयुगे
मी लहान आहे असं समजून मला कमी लेखू नकोस; वय लहान असो वा मोठं, युद्धात मृत्यू अपरिहार्य आहे हे जाणून ठेव.
बालेन विष्णुना लोकास्त्रयः क्रान्तास्त्रिविक्रमैः। लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा हेतुमत् परमार्थवत्। अतिकायः प्रचुक्रोध बाणं चोत्तममाददे
लहान वयात विष्णूंनी तीन पावलांत तीनही लोकं व्यापली होती; लक्ष्मणाचं हे अर्थपूर्ण आणि सत्य बोलणं ऐकून, अतिकाय फारच संतापला आणि उत्तम बाण उचलला.
ततो विद्याधरा भूता देवा दैत्या महर्षयः। गुह्यकाश्च महात्मानस्तद् युद्धं द्रष्टुमागमन्
मग विद्याधर, भूत, देव, दैत्य, महर्षी आणि मोठे गुप्तात्मे हे सर्व त्या युद्धाचं दर्शन घ्यायला आले.
ततोऽतिकायः कुपितश्चापमारोप्य सायकम्। लक्ष्मणाय प्रचिक्षेप संक्षिपन्निव चाम्बरम्
मग अतिकाय रागाने धनुष्याला बाण लावून, तो बाण लक्ष्मणावर सोडला, जणू आकाशच आकुंचित केलं.
तमापतन्तं निशितं शरमाशीविषोपमम्। अर्धचन्द्रेण चिच्छेद लक्ष्मणः परवीरहा
तो विषारी सर्पासारखा वेगाने येणारा तीक्ष्ण बाण लक्ष्मणाने अर्धचंद्राकृती बाणाने छेदून टाकला.
तं निकृत्तं शरं दृष्ट्वा कृत्तभोगमिवोरगम्। अतिकायो भृशं क्रुद्धः पञ्च बाणान् समादधे
आपला बाण छेदला गेला, जणू सापाचा फणा कापला गेला, असे पाहून अतिकाय फारच संतापला आणि त्याने पाच बाण उचलले.
तान् शरान् सम्प्रचिक्षेप लक्ष्मणाय निशाचरः। तानप्राप्तान् शितैर्बाणैश्चिच्छेद भरतानुजः
त्या निशाचराने ते बाण लक्ष्मणावर सोडले, पण भरताचा लहान भाऊ लक्ष्मणाने ते बाण आपल्या धारदार बाणांनी पोहोचण्याआधीच छेदून टाकले.
स तान् छित्त्वा शितैर्बाणैर्लक्ष्मणः परवीरहा। आददे निशितं बाणं ज्वलन्तमिव तेजसा
लक्ष्मणाने शत्रूंचा संहार करणारा असता, आपल्या तीक्ष्ण बाणांनी ते सर्व बाण छेदले आणि नंतर तेजाने प्रज्वलित असा एक धारदार बाण उचलला.
पूर्णायतविसृष्टेन शरेण नतपर्वणा। ललाटे राक्षसश्रेष्ठमाजघान स वीर्यवान्
पूर्णपणे ताणलेल्या वाकलेल्या बाणाने त्या पराक्रमी वीराने राक्षसश्रेष्ठाच्या कपाळावर प्रहार केला.
स ललाटे शरो मग्नस्तस्य भीमस्य रक्षसः। ददृशे शोणितेनाक्तः पन्नगेन्द्र इवाचले
त्या भयंकर राक्षसाच्या कपाळात रोवलेला तो बाण रक्ताने माखलेला, पर्वतावरच्या नागराजासारखा दिसत होता.
राक्षसः प्रचकम्पेऽथ लक्ष्मणेषु प्रपीडितः। रुद्रबाणहतं घोरं यथा त्रिपुरगोपुरम्
लक्ष्मणाच्या बाणांनी त्रस्त झालेला तो राक्षस थरथर कापू लागला, जणू रुद्राच्या बाणाने त्रिपुराचा भयानक किल्ला हादरला तसा.
चिन्तयामास चाश्वास्य विमृश्य च महाबलः। साधु बाणनिपातेन श्लाघनीयोऽसि मे रिपुः
तो बलवान राक्षस स्वतःला सावरून, विचार करत म्हणाला, 'छान! या बाणांच्या वर्षावामुळे माझा शत्रू खरोखरच कौतुकास पात्र आहे.'
विधायैवं विदार्यास्यं नियम्य च महाभुजौ। स रथोपस्थमास्थाय रथेन प्रचचार ह
असा निर्धार करून, बलशाली हात आवरून, रथाच्या मांडवावर चढून तो रथाने फिरू लागला.
एवं त्रीन् पञ्च सप्तेति सायकान् राक्षसर्षभः। आददे संदधे चापि विचकर्षोत्ससर्ज च
राक्षसांचा श्रेष्ठ तीन, पाच आणि सात असे बाण उचलून, जोडून, ओढून आणि सोडू लागला.
ते बाणाः कालसंकाशा राक्षसेन्द्रधनुश्च्युताः। हेमपुङ्खा रविप्रख्याश्चक्रुर्दीप्तमिवाम्बरम्
राक्षसराजाच्या धनुष्यापासून सुटलेले, काळासारखे, सोन्याच्या पिसाऱ्यांचे आणि सूर्यासारखे तेजस्वी ते बाण आकाश जणू प्रज्वलित करीत होते.
ततस्तान् राक्षसोत्सृष्टान् शरौघान् राघवानुजः। असम्भ्रान्तः प्रचिच्छेद निशितैर्बहुभिः शरैः
मग राघवाचा लहान भाऊ लक्ष्मण, न घाबरता, राक्षसाने सोडलेले ते बाणांचे तुफान आपल्या असंख्य धारदार बाणांनी छेदून टाकू लागला.
तान् शरान् युधि सम्प्रेक्ष्य निकृत्तान् रावणात्मजः। चुकोप त्रिदशेन्द्रारिर्जग्राह निशितं शरम्
युद्धात आपले बाण छेदले गेलेले पाहून, रावणाचा मुलगा आणि देवांचा शत्रू प्रचंड संतापला आणि त्याने एक धारदार बाण उचलला.
स संधाय महातेजास्तं बाणं सहसोत्सृजत्। तेन सौमित्रिमायान्तमाजघान स्तनान्तरे
तो तेजस्वी वीर त्या बाणाला धनुष्याला जोडून वेगाने सोडतो आणि तो बाण समोर येणाऱ्या सौमित्राच्या छातीवर लागतो.
अतिकायेन सौमित्रिस्ताडितो युधि वक्षसि। सुस्राव रुधिरं तीव्रं मदं मत्त इव द्विपः
अतिकायाने युद्धात छातीवर बाण मारल्यावर सौमित्राच्या छिद्रांतून प्रचंड रक्त वाहू लागले, जणू उन्मत्त हत्तीच्या कपाळातून मद वाहतो तसा.
स चकार तदात्मानं विशल्यं सहसा विभुः। जग्राह च शरं तीक्ष्णमस्त्रेणापि समाददे
त्या क्षणी सौमित्राने झटपट स्वतःला बाणमुक्त केले, एक धारदार बाण उचलला आणि त्याला अस्त्रसंस्कार केला.
आग्नेयेन तदास्त्रेण योजयामास सायकम्। स जज्वाल तदा बाणो धनुष्यस्य महात्मनः
मग त्याने अग्न्यास्त्राचा प्रयोग करून तो बाण तयार केला; त्या महात्म्याच्या धनुष्यावर तो बाण प्रज्वलित झाला.
अतिकायोऽतितेजस्वी रौद्रमस्त्रं समाददे। तेन बाणं भुजङ्गाभं हेमपुङ्खमयोजयत्
अतिकाय, प्रचंड तेजस्वी असलेला, रौद्रास्त्र उचलतो आणि त्यावर सर्पासारखा, सोन्याच्या पिसाऱ्यांचा बाण बसवतो.
तदस्त्रं ज्वलितं घोरं लक्ष्मणः शरमाहितम्। अतिकायाय चिक्षेप कालदण्डमिवान्तकः
लक्ष्मणाने तो प्रज्वलित, भीषण अस्त्रयुक्त बाण अतिकायावर फेकला, जणू मृत्यूच आपली संहारक काठी टाकतोय.
आग्नेयास्त्राभिसंयुक्तं दृष्ट्वा बाणं निशाचरः। उत्ससर्ज तदा बाणं रौद्रं सूर्यास्त्रयोजितम्
तो बाण अग्न्यास्त्राने भरलेला पाहून, त्या राक्षसाने मग सूर्यास्त्र लावलेला एक भयंकर बाण सोडला.
तावुभावम्बरे बाणावन्योन्यमभिजघ्नतुः। तेजसा सम्प्रदीप्ताग्रौ क्रुद्धाविव भुजङ्गमौ
ते दोन्ही बाण आकाशात एकमेकांना भिडले, त्यांच्या टोकांवर तेजाने जणू दोन संतापलेले सर्प झगडत आहेत असे भासत होते.
तावन्योन्यं विनिर्दह्य पेततुः पृथिवीतले
एकमेकांना जाळून ते दोन्ही बाण पृथ्वीवर कोसळले.
निरर्चिषौ भस्मकृतौ न भ्राजेते शरोत्तमौ। तावुभौ दीप्यमानौ स्म न भ्राजेते महीतले
ते जळून राख झालेले, आता ते दोन उत्तम बाण चमकत नव्हते; दोन्ही जरी आधी उजळत होते, तरी आता जमिनीवर कुठेच झळकत नव्हते.
ततोऽतिकायः संक्रुद्धस्त्वाष्ट्रमैषीकमुत्सृजत्। ततश्चिच्छेद सौमित्रिरस्त्रमैन्द्रेण वीर्यवान्
मग संतापलेल्या अतिकायाने त्वष्टाचा ऐषीक अस्त्र सोडले; पण पराक्रमी सौमित्राने इंद्रास्त्राने ते छाटून टाकले.
ऐषीकं निहतं दृष्ट्वा कुमारो रावणात्मजः। याम्येनास्त्रेण संक्रुद्धो योजयामास सायकम्
ते ऐषीक अस्त्र नष्ट झालेले पाहून, रावणाचा पुत्र संतापून यमास्त्र लावलेला बाण सज्ज करू लागला.
ततस्तदस्त्रं चिक्षेप लक्ष्मणाय निशाचरः। वायव्येन तदस्त्रेण निजघान स लक्ष्मणः
मग त्या राक्षसाने तो अस्त्रयुक्त बाण लक्ष्मणावर सोडला, पण लक्ष्मणाने वायव्यास्त्राने तो बाण नष्ट केला.