तत् सैन्यं हरिवीराणां त्रासयामास राक्षसः। मृगयूथमिव क्रुद्धो हरिर्यौवनदर्पितः
त्या राक्षसाने वानरवीरांची सेना घाबरवून टाकली, जणू काही रागावलेल्या आणि तरुण सिंहाने हरणांच्या कळपाला घाबरवावे.
स राक्षसेन्द्रो हरियूथमध्ये नायुध्यमानं निजघान कंचित्। उत्पत्य रामं स धनुःकलापी सगर्वितं वाक्यमिदं बभाषे
राक्षसांचा राजा वानरसेनेच्या मध्ये काही न लढणाऱ्यांना ठार मारतो, मग उडी मारून धनुष्य घेऊन रामाजवळ जातो आणि गर्वाने बोलतो.
रथे स्थितोऽहं शरचापपाणि- र्न प्राकृतं कंचन योधयामि। यस्यास्ति शक्तिर्व्यवसाययुक्तो ददातु मे शीघ्रमिहाद्य युद्धम्
मी रथावर उभा आहे, हातात धनुष्य आणि बाण आहेत. मी सामान्य योद्ध्यांशी लढत नाही. ज्याच्यात शक्ती आणि धैर्य आहे, त्याने आज इथे लवकर युद्ध करावे.
तत् तस्य वाक्यं ब्रुवतो निशम्य चुकोप सौमित्रिरमित्रहन्ता। अमृष्यमाणश्च समुत्पपात जग्राह चापं च ततः स्मयित्वा
त्याची ही वचने ऐकून, शत्रूंचा संहार करणारा सौमित्र रागावला. सहन न होऊन तो उडी मारून उभा राहिला, धनुष्य घेतले आणि हसला.
क्रुद्धः सौमित्रिरुत्पत्य तूणादाक्षिप्य सायकम्। पुरस्तादतिकायस्य विचकर्ष महद्धनुः
रागावलेला सौमित्र उडी मारून, तुण्यातून बाण काढतो आणि अतिकायासमोर आपले मोठे धनुष्य ताणतो.
पूरयन् स महीं सर्वामाकाशं सागरं दिशः। ज्याशब्दो लक्ष्मणस्योग्रस्त्रासयन् रजनीचरान्
लक्ष्मणाने धनुष्याच्या प्रत्यंचेचा आवाज असा केला की, पृथ्वी, आकाश, सागर आणि दिशा भरून गेल्या. त्या भीषण आवाजाने रात्रभर हिंडणारे राक्षस घाबरले.
सौमित्रेश्चापनिर्घोषं श्रुत्वा प्रतिभयं तदा। विसिस्मिये महातेजा राक्षसेन्द्रात्मजो बली
सुमित्रेच्या धनुष्याचा भीषण आवाज ऐकून, त्या वेळी राक्षसांचा राजा रावणाचा तेजस्वी आणि बलवान मुलगा आश्चर्यचकित झाला.
तदातिकायः कुपितो दृष्ट्वा लक्ष्मणमुत्थितम्। आदाय निशितं बाणमिदं वचनमब्रवीत्
त्या वेळी अतिकायाने, लक्ष्मण उठलेला पाहून रागावून, तीक्ष्ण बाण हातात घेतला आणि असे बोलला.
बालस्त्वमसि सौमित्रे विक्रमेष्वविचक्षणः। गच्छ किं कालसंकाशं मां योधयितुमिच्छसि
सुमित्रे, तू अजून लहान आहेस आणि शौर्यात अनुभवहीन आहेस. जा, मला—जो काळासारखा भयंकर आहे—लढायला का येतोस?
नहि मद्बाहुसृष्टानां बाणानां हिमवानपि। सोढुमुत्सहते वेगमन्तरिक्षमथो मही
माझ्या हातून सुटलेल्या बाणांचा वेग हिमालय, आकाश किंवा पृथ्वी यांनाही सहन करता येत नाही.
सुखप्रसुप्तं कालाग्निं विबोधयितुमिच्छसि। न्यस्य चापं निवर्तस्व प्राणान्न जहि मद्गतः
तू सुखाने झोपलेल्या काळाग्नीला जागं करायला निघालास; धनुष्य खाली ठेव आणि परत जा—माझ्या हातून आपला जीव गमावू नकोस.
अथवा त्वं प्रतिस्तब्धो न निवर्तितुमिच्छसि। तिष्ठ प्राणान् परित्यज्य गमिष्यसि यमक्षयम्
किंवा, जर तू हट्टी असशील आणि मागे फिरायचं नसेल, तर इथेच उभा राहा, आपला प्राण सोड आणि यमाच्या घरी जाणारच.
पश्य मे निशितान् बाणान् रिपुदर्पनिषूदनान्। ईश्वरायुधसंकाशांस्तप्तकाञ्चनभूषणान्
पहा, हे माझे तीक्ष्ण बाण, शत्रूंचा गर्व मोडणारे, देवांच्या अस्त्रांसारखे आणि तापवलेल्या सोन्याने सजवलेले आहेत.
एष ते सर्पसंकाशो बाणः पास्यति शोणितम्। मृगराज इव क्रुद्धो नागराजस्य शोणितम्। इत्येवमुक्त्वा संक्रुद्धः शरं धनुषि संदधे
हा सापासारखा दिसणारा बाण तुझं रक्त प्यायील, जसा रागावलेला सिंह नागराजाचं रक्त पितो. असं म्हणून, तो रागाने बाण धनुष्याला लावला.
श्रुत्वातिकायस्य वचः सरोषं सगर्वितं संयति राजपुत्रः। स संचुकोपातिबलो मनस्वी उवाच वाक्यं च ततो महार्थम्
युद्धात अतिकायाने रागाने आणि गर्वाने बोललेलं ऐकून, तो राजपुत्र, मनाने आणि बळाने प्रबळ, अत्यंत संतापला आणि पुढे गंभीर शब्द बोलला.
न वाक्यमात्रेण भवान् प्रधानो न कत्थनात् सत्पुरुषा भवन्ति। मयि स्थिते धन्विनि बाणपाणौ निदर्शयस्वात्मबलं दुरात्मन्
फक्त बोलण्याने कोणी श्रेष्ठ होत नाही, आणि फुकाचा गर्व केल्याने कोणी सज्जन होत नाही. मी इथे धनुष्य आणि बाण हातात घेऊन उभा आहे, दुष्टांनो, आपली ताकद दाखव.
कर्मणा सूचयात्मानं न विकत्थितुमर्हसि। पौरुषेण तु यो युक्तः स तु शूर इति स्मृतः
आपली ओळख कृतीने दाखव, फुकाचा गर्व करू नकोस; ज्याच्यात खरे धैर्य असते, त्यालाच खरा वीर म्हणतात.
सर्वायुधसमायुक्तो धन्वी त्वं रथमास्थितः। शरैर्वा यदि वाप्यस्त्रैर्दर्शयस्व पराक्रमम्
सर्व अस्त्रांनी सज्ज, धनुष्य हातात घेऊन रथावर उभा आहेस—तर बाणांनी किंवा अस्त्रांनी आपला शौर्य दाखव.
ततः शिरस्ते निशितैः पातयिष्याम्यहं शरैः। मारुतः कालसम्पक्वं वृन्तात् तालफलं यथा
मग मी माझ्या तीक्ष्ण बाणांनी तुझे डोके खाली पाडीन, जसं वारा पिकलेलं ताडफळ देठावरून खाली पाडतो.
अद्य ते मामका बाणास्तप्तकाञ्चनभूषणाः। पास्यन्ति रुधिरं गात्राद् बाणशल्यान्तरोत्थितम्
आज माझे तापवलेल्या सोन्याने सजलेले बाण तुझ्या शरीरातून, बाणांच्या टोकांनी बाहेर पडणारे रक्त प्यायतील.
बालोऽयमिति विज्ञाय न चावज्ञातुमर्हसि। बालो वा यदि वा वृद्धो मृत्युं जानीहि संयुगे
मी लहान आहे असं समजून मला कमी लेखू नकोस; वय लहान असो वा मोठं, युद्धात मृत्यू अपरिहार्य आहे हे जाणून ठेव.
बालेन विष्णुना लोकास्त्रयः क्रान्तास्त्रिविक्रमैः। लक्ष्मणस्य वचः श्रुत्वा हेतुमत् परमार्थवत्। अतिकायः प्रचुक्रोध बाणं चोत्तममाददे
लहान वयात विष्णूंनी तीन पावलांत तीनही लोकं व्यापली होती; लक्ष्मणाचं हे अर्थपूर्ण आणि सत्य बोलणं ऐकून, अतिकाय फारच संतापला आणि उत्तम बाण उचलला.
ततो विद्याधरा भूता देवा दैत्या महर्षयः। गुह्यकाश्च महात्मानस्तद् युद्धं द्रष्टुमागमन्
मग विद्याधर, भूत, देव, दैत्य, महर्षी आणि मोठे गुप्तात्मे हे सर्व त्या युद्धाचं दर्शन घ्यायला आले.
ततोऽतिकायः कुपितश्चापमारोप्य सायकम्। लक्ष्मणाय प्रचिक्षेप संक्षिपन्निव चाम्बरम्
मग अतिकाय रागाने धनुष्याला बाण लावून, तो बाण लक्ष्मणावर सोडला, जणू आकाशच आकुंचित केलं.
तमापतन्तं निशितं शरमाशीविषोपमम्। अर्धचन्द्रेण चिच्छेद लक्ष्मणः परवीरहा
तो विषारी सर्पासारखा वेगाने येणारा तीक्ष्ण बाण लक्ष्मणाने अर्धचंद्राकृती बाणाने छेदून टाकला.
तं निकृत्तं शरं दृष्ट्वा कृत्तभोगमिवोरगम्। अतिकायो भृशं क्रुद्धः पञ्च बाणान् समादधे
आपला बाण छेदला गेला, जणू सापाचा फणा कापला गेला, असे पाहून अतिकाय फारच संतापला आणि त्याने पाच बाण उचलले.
तान् शरान् सम्प्रचिक्षेप लक्ष्मणाय निशाचरः। तानप्राप्तान् शितैर्बाणैश्चिच्छेद भरतानुजः
त्या निशाचराने ते बाण लक्ष्मणावर सोडले, पण भरताचा लहान भाऊ लक्ष्मणाने ते बाण आपल्या धारदार बाणांनी पोहोचण्याआधीच छेदून टाकले.
स तान् छित्त्वा शितैर्बाणैर्लक्ष्मणः परवीरहा। आददे निशितं बाणं ज्वलन्तमिव तेजसा
लक्ष्मणाने शत्रूंचा संहार करणारा असता, आपल्या तीक्ष्ण बाणांनी ते सर्व बाण छेदले आणि नंतर तेजाने प्रज्वलित असा एक धारदार बाण उचलला.
पूर्णायतविसृष्टेन शरेण नतपर्वणा। ललाटे राक्षसश्रेष्ठमाजघान स वीर्यवान्
पूर्णपणे ताणलेल्या वाकलेल्या बाणाने त्या पराक्रमी वीराने राक्षसश्रेष्ठाच्या कपाळावर प्रहार केला.
स ललाटे शरो मग्नस्तस्य भीमस्य रक्षसः। ददृशे शोणितेनाक्तः पन्नगेन्द्र इवाचले
त्या भयंकर राक्षसाच्या कपाळात रोवलेला तो बाण रक्ताने माखलेला, पर्वतावरच्या नागराजासारखा दिसत होता.