स काञ्चनविचित्रेण किरीटेन विराजता। भूषणैश्च बभौ मेरुः प्रभाभिरिव भासयन्
सोन्याने सुंदरपणे सजवलेल्या मुकुटाने आणि दागिन्यांनी तो जणू काही तेजाने उजळलेला मेरू पर्वत शोभतो तसा दिसत होता.
स रराज रथे तस्मिन् राजसूनुर्महाबलः। वृतो नैर्ऋतशार्दूलैर्वज्रपाणिरिवामरैः
तो बलवान राजपुत्र त्या रथावर राक्षसांच्या वाघासारख्या सेनापतींनी वेढलेला, जणू इंद्र देवतांसह शोभतो तसा तेजस्वी दिसत होता.
हयमुच्चैःश्रवःप्रख्यं श्वेतं कनकभूषणम्। मनोजवं महाकायमारुरोह नरान्तकः
नरांतकाने उच्छैःश्रवा सारखा, पांढरा, सोन्याने सजवलेला, मनासारखा वेगवान आणि मोठ्या आकाराचा घोडा चढला.
गृहीत्वा प्रासमुल्काभं विरराज नरान्तकः। शक्तिमादाय तेजस्वी गुहः शिखिगतो यथा
नरांतकाने अग्नीसारखा तेजस्वी भाला हातात घेतला आणि तो जसा तेजस्वी गुह पर्वतावर मोरासारखा शोभत होता.
देवान्तकः समादाय परिघं हेमभूषणम्। परिगृह्य गिरिं दोर्भ्यां वपुर्विष्णोर्विडम्बयन्
देवांतकाने सोन्याने सजवलेली गदा घेतली आणि दोन्ही हातांनी पर्वत उचलून, विष्णूच्या रूपाची नक्कल करत होता.
महापार्श्वो महातेजा गदामादाय वीर्यवान्। विरराज गदापाणिः कुबेर इव संयुगे
महापार्श्व हा महान तेजस्वी आणि बलवान, गदा हातात घेऊन युद्धात कुबेरासारखा तेजस्वी दिसत होता.
ते प्रतस्थुर्महात्मानोऽमरावत्याः सुरा इव। तान् गजैश्च तुरङ्गैश्च रथैश्चाम्बुदनिःस्वनैः
ते महात्मे अमरावतीतील देवांसारखे पुढे निघाले; त्यांच्या हत्ती, घोडे आणि रथांच्या गडगडाटाने आकाश दणाणून गेले.
अनूत्पेतुर्महात्मानो राक्षसाः प्रवरायुधाः। ते विरेजुर्महात्मानः कुमाराः सूर्यवर्चसः
ते महाबली राक्षस उत्तम शस्त्रांनी सज्ज होऊन धावले; ते तेजस्वी कुमार सूर्याच्या प्रकाशासारखे चमकत होते.
किरीटिनः श्रिया जुष्टा ग्रहा दीप्ता इवाम्बरे। प्रगृहीता बभौ तेषां शस्त्राणामवलिः सिता
मस्तकावर मुकुट घालून, शोभेने नटलेले, ते आकाशातील तेजस्वी ग्रहांसारखे दिसत होते; त्यांच्या शस्त्रांची रांग शुभ्र प्रकाशात झळकत होती.
शरदभ्रप्रतीकाशा हंसावलिरिवाम्बरे। मरणं वापि निश्चित्य शत्रूणां वा पराजयम्
शरद ऋतूतील ढगांसारखे, आकाशातील राजहंसांच्या पंक्तीसारखे ते दिसत होते; शत्रूंचा पराभव किंवा मृत्यू, यापैकी काहीही स्वीकारायचे त्यांनी ठरवले होते.
इति कृत्वा मतिं वीराः संजग्मुः संयुगार्थिनः। जगर्जुश्च प्रणेदुश्च चिक्षिपुश्चापि सायकान्
अशी ठाम मनाशी खूण करून, ते वीर युद्धासाठी पुढे गेले; त्यांनी गर्जना केली, शंख फुंकले आणि बाण सोडले.
जगृहुश्च महात्मानो निर्यान्तो युद्धदुर्मदाः। क्ष्वेडितास्फोटितानां वै संचचालेव मेदिनी
ते महात्मे, युद्धात तडफदार, शस्त्रे उचलून बाहेर पडले; त्यांच्या गर्जना आणि आघातांच्या आवाजाने पृथ्वी थरथरली.
रक्षसां सिंहनादैश्च संस्फोटितमिवाम्बरम्। तेऽभिनिष्क्रम्य मुदिता राक्षसेन्द्रा महाबलाः
राक्षसांच्या सिंहगर्जनांनी आकाश दुमदुमले; ते बलाढ्य राक्षसराज आनंदाने बाहेर आले.
ददृशुर्वानरानीकं समुद्यतशिलानगम्। हरयोऽपि महात्मानो ददृशू राक्षसं बलम्
त्यांनी वानरांची फौज पाहिली, जी डोंगर आणि झाडे उचलून उभी होती; आणि त्या महात्मा वानरांनी राक्षसांची सेना पाहिली.
हस्त्यश्वरथसम्बाधं किङ्किणीशतनादितम्। नीलजीमूतसंकाशं समुद्यतमहायुधम्
हत्ती, घोडे आणि रथांनी भरलेली, शेकडो घंटांच्या निनादाने गूंजणारी, निळ्या मेघांसारखी गडद आणि मोठ्या शस्त्रांनी सज्ज अशी ती सेना होती.
दीप्तानलरविप्रख्यैर्नैर्ऋतैः सर्वतो वृतम्। तद् दृष्ट्वा बलमायातं लब्धलक्षाः प्लवङ्गमाः
सर्व बाजूंनी अग्नीप्रमाणे तेजस्वी निशाचरांनी वेढलेली ती सेना पाहून, वानरांना आपले लक्ष्य गाठल्याचा आनंद झाला.
समुद्यतमहाशैलाः सम्प्रणेदुर्मुहुर्मुहुः। अमृष्यमाणा रक्षांसि प्रतिनर्दन्त वानराः
मोठे डोंगर उचलून, वानरांनी पुन्हा पुन्हा गर्जना केली; राक्षसांचा उपद्रव सहन न होता, त्यांनी प्रत्युत्तरात आरोळ्या ठोकल्या.
ततः समुत्कृष्टरवं निशम्य रक्षोगणा वानरयूथपानाम्। अमृष्यमाणाः परहर्षमुग्रं महाबला भीमतरं प्रणेदुः
मग राक्षस आणि वानरांच्या टोळ्यांचा प्रचंड गजर ऐकून, शत्रूंचा उग्र आनंद सहन न होऊन, बलाढ्य राक्षसांनी आणखी भयंकर गर्जना केली.
ते राक्षसबलं घोरं प्रविश्य हरियूथपाः। विचेरुरुद्यतैः शैलैर्नगाः शिखरिणो यथा
ते वानरांचे प्रमुख, भयंकर राक्षसांच्या सैन्यात शिरून, उंच डोंगर उचलून डोंगरांतील शिखरांसारखे फिरू लागले.
केचिदाकाशमाविश्य केचिदुर्व्यां प्लवङ्गमाः। रक्षःसैन्येषु संक्रुद्धाः केचिद् द्रुमशिलायुधाः
काही वानर आकाशात उडाले, काही जमिनीवर उड्या मारू लागले, तर काही रागाने झाडे आणि दगड शस्त्र म्हणून घेऊन राक्षस सैन्यावर तुटून पडले.
द्रुमांश्च विपुलस्कन्धान् गृह्य वानरपुङ्गवाः। तद् युद्धमभवद् घोरं रक्षोवानरसंकुलम्
वानरांचे पुढारी जाड खांद्याची मोठी झाडे उचलून, त्या युद्धाला भीषण बनवू लागले; सर्वत्र राक्षस आणि वानरांची गर्दी झाली.
ते पादपशिलाशैलैश्चक्रुर्वृष्टिमनूपमाम्। बाणौघैर्वार्यमाणाश्च हरयो भीमविक्रमाः
झाडे, दगड आणि डोंगर उचलून त्यांनी अखंड पाऊस पाडला; बाणांच्या वर्षावाने रोखले गेले तरीही, भयंकर पराक्रमी वानर मागे हटले नाहीत.
सिंहनादान् विनेदुश्च रणे राक्षसवानराः। शिलाभिश्चूर्णयामासुर्यातुधानान् प्लवङ्गमाः
युद्धात राक्षस आणि वानर सिंहासारखे गर्जू लागले; वानरांनी दगडांनी राक्षसांचा चक्काचूर केला.
निर्जघ्नुः संयुगे क्रुद्धाः कवचाभरणावृतान्। केचिद् रथगतान् वीरान् गजवाजिगतानपि
रागाने, वानरांनी युद्धात कवच आणि दागिने घातलेल्या राक्षसांना, काही रथावर, काही हत्ती-घोड्यावर असलेल्यांनाही, जोरात मारले.
निर्जघ्नुः सहसाऽऽप्लुत्य यातुधानान् प्लवङ्गमाः। शैलशृङ्गान्विताङ्गास्ते मुष्टिभिर्वान्तलोचनाः
माकडांनी अचानक उडी मारून, डोंगरांच्या शिखरांनी सजलेली आपली शरीरे घेऊन, राक्षसांवर तुटून पडले. त्यांच्या मुठी रक्ताने माखलेल्या होत्या आणि डोळे संतापाने फिरत होते.
चेलुः पेतुश्च नेदुश्च तत्र राक्षसपुङ्गवाः। राक्षसाश्च शरैस्तीक्ष्णैर्बिभिदुः कपिकुञ्जरान्
त्या ठिकाणी राक्षसांचे पुढारी डगमगत होते, खाली पडत होते आणि मोठ्याने गर्जना करत होते. राक्षसांनी तीक्ष्ण बाणांनी माकडं आणि हत्ती यांना छेदून टाकलं.
शूलमुद्गरखड्गैश्च जघ्नुः प्रासैश्च शक्तिभिः। अन्योन्यं पातयामासुः परस्परजयैषिणः
शूळ, गदा, तलवार, भाले आणि शक्ती यांच्या सहाय्याने दोन्ही बाजूच्या वीरांनी एकमेकांवर हल्ला केला. प्रत्येकजण विजयासाठी झुंजत होता.
रिपुशोणितदिग्धाङ्गास्तत्र वानरराक्षसाः। ततः शैलैश्च खड्गैश्च विसृष्टैर्हरिराक्षसैः
शत्रूंच्या रक्ताने माखलेली आपली शरीरे घेऊन, त्या माकडांनी आणि राक्षसांनी एकमेकांवर डोंगर आणि तलवारी फेकल्या.
मुहूर्तेनावृता भूमिरभवच्छोणितोक्षिता। विकीर्णैः पर्वताकारै रक्षोभिरभिमर्दितैः। आसीद् वसुमती पूर्णा तदा युद्धमदान्वितैः
क्षणातच पृथ्वी रक्ताने माखून गेली आणि राक्षसांच्या पर्वतासारख्या मृतदेहांनी भरून गेली. युद्धाच्या वेडात त्या भूमीवर सर्वत्र मृतदेह पसरले होते.
आक्षिप्ताः क्षिप्यमाणाश्च भग्नशैलाश्च वानराः। पुनरङ्गैस्तदा चक्रुरासन्ना युद्धमद्भुतम्
माकडं फेकली गेली, फेकली जात होती, आणि तुटलेल्या डोंगरांनी जखमी झाली होती. तरीही त्यांनी पुन्हा आपली शरीरे भिडवून जवळून अद्भुत युद्ध केलं.