ततः पर्वतमुत्पाट्य द्विविदः प्लवगर्षभः। दुद्राव गिरिशृङ्गाभं विलम्ब इव तोयदः
मग वानरांमध्ये श्रेष्ठ द्विविदाने एक डोंगर उपटून घेतला आणि तो डोंगरशिखरासारखा ढग मागे ओढतो तसा पुढे धावला.
तं समुत्पाट्य चिक्षेप कुम्भकर्णाय वानरः। तमप्राप्य महाकायं तस्य सैन्येऽपतत् ततः
त्याने तो डोंगर कुम्भकर्णावर फेकला, पण तो बलाढ्य राक्षस टळून गेला आणि डोंगर त्याच्या सैन्यात पडला.
ममर्दाश्वान् गजांश्चापि रथांश्चापि गजोत्तमान्। तानि चान्यानि रक्षांसि एवं चान्यद्गिरेः शिरः
त्याने घोडे, हत्ती, रथ आणि उत्तम हत्तींचा चेंदामेंदा केला; तसेच दुसरं डोंगरशिखर टाकून इतर राक्षसांनाही ठार केलं.
तच्छैलवेगाभिहतं हताश्वं हतसारथिम्। रक्षसां रुधिरक्लिन्नं बभूवायोधनं महत्
त्या डोंगराच्या जोरदार आघाताने घोडे, सारथी मारले गेले, राक्षसांचं रक्त सांडलं आणि ते महायुद्धभूमी रक्ताने माखली गेली.
रथिनो वानरेन्द्राणां शरैः कालान्तकोपमैः। शिरांसि नर्दतां जह्रुः सहसा भीमनिःस्वनाः
वानरांच्या सेनापतींमधील रथस्वारांनी, मृत्यूच्या संतापासारख्या तीक्ष्ण बाणांनी, गर्जणाऱ्या राक्षसांची डोकं अचानक उडवली आणि भयानक गर्जना ऐकू आली.
वानराश्च महात्मानः समुत्पाट्य महाद्रुमान्। रथानश्वान् गजानुष्ट्रान् राक्षसानभ्यसूदयन्
महात्मा वानरांनी मोठाली झाडं उपटून रथ, घोडे, हत्ती, उंट आणि राक्षसांना फोडून टाकलं.
हनूमान् शैलशृङ्गाणि शिलाश्च विविधान् द्रुमान्। ववर्ष कुम्भकर्णस्य शिरस्यम्बरमास्थितः
हनुमान आकाशात उभा राहून कुम्भकर्णाच्या डोक्यावर डोंगरशिखरं, वेगवेगळ्या प्रकारच्या शिळा आणि झाडांचा वर्षाव करू लागला.
तानि पर्वतशृङ्गाणि शूलेन स बिभेद ह। बभञ्ज वृक्षवर्षं च कुम्भकर्णो महाबलः
पण कुम्भकर्णाने आपल्या प्रचंड बळाने त्या डोंगरशिखरांना शूलाने फोडून टाकलं आणि झाडांचा वर्षावही मोडून काढला.
ततो हरीणां तदनीकमुग्रं दुद्राव शूलं निशितं प्रगृह्य। तस्थौ स तस्यापततः परस्ता- न्महीधराग्रं हनुमान् प्रगृह्य
मग त्याने तीक्ष्ण शूल उचलून वानरांच्या त्या भयंकर सैन्यावर तुटून धाव घेतली; हनुमानाने डोंगराचं शिखर उचलून त्याच्या समोर उभा राहिला.
स कुम्भकर्णं कुपितो जघान वेगेन शैलोत्तमभीमकायम्। संचुक्षुभे तेन तदाभिभूतो मेदार्द्रगात्रो रुधिरावसिक्तः
हनुमान रागाने पेटून, डोंगराएवढ्या कुम्भकर्णाच्या शरीरावर जबरदस्त आघात केला; त्या प्रहाराने कुम्भकर्ण हादरला, त्याचं अंग चरबी आणि रक्ताने माखलं गेलं.
स शूलमाविध्य तडित्प्रकाशं गिरिं यथा प्रज्वलिताग्निशृङ्गम्। बाह्वन्तरे मारुतिमाजघान गुहोऽचलं क्रौञ्चमिवोग्रशक्त्या
कुंभकर्णानं आपल्या भयंकर भाल्याने, जणू काही वीज चमकते तसा आणि ज्वलंत डोंगरशिखर भेदतो तसा, तो भाला मारुतीच्या दोन्ही बाहूंमध्ये घुसवला. हे अगदी तसं होतं जसं गुहाने आपल्या प्रचंड अस्त्राने क्रौंच पर्वतावर घाव घातला.
स शूलनिर्भिन्नमहाभुजान्तरः प्रविह्वलः शोणितमुद्वमन् मुखात् । ननाद भीमं हनुमान् महाहवे युगान्तमेघस्तनितस्वनोपमम्
त्या भाल्याने मोठ्या बाहूंमध्ये भेद पडल्यामुळे, हनुमान डगमगला, त्याच्या तोंडातून रक्त वाहू लागलं. त्या भयंकर युद्धात त्याने प्रचंड गर्जना केली, जणू युगाच्या शेवटी मेघांचा गडगडाट होत असतो तशी.
ततो विनेदुः सहसा प्रहृष्टा रक्षोगणास्तं व्यथितं समीक्ष्य। प्लवंगमास्तु व्यथिता भयार्ताः प्रदुद्रुवुः संयति कुम्भकर्णात्
हनुमान व्याकुळ झालेला पाहून राक्षसांची टोळी अचानक आनंदली आणि मोठ्या आवाजात ओरडू लागली. पण वानर मात्र घाबरून, कुंभकर्णाच्या भीतीने रणांगणातून पळू लागले.
ततस्तु नीलो बलवान् पर्यवस्थापयन् बलम्। प्रविचिक्षेप शैलाग्रं कुम्भकर्णाय धीमते
तेव्हा बलवान नीलाने आपली फौज पुन्हा एकत्र केली आणि त्याने एक मोठं डोंगरशिखर हुशार कुंभकर्णावर फेकलं.
तदापतन्तं सम्प्रेक्ष्य मुष्टिनाभिजघान ह। मुष्टिप्रहाराभिहतं तच्छैलाग्रं व्यशीर्यत। सविस्फुलिङ्गं सज्वालं निपपात महीतले
ते डोंगरशिखर वेगाने येताना पाहून कुंभकर्णाने ते आपल्या मुठीने जबरदस्त मारले. त्या घावाने ते शिखर तुकडे तुकडे झाले आणि ठिणग्या उडवत, जळत पृथ्वीवर कोसळले.
ऋषभः शरभो नीलो गवाक्षो गन्धमादनः। पञ्च वानरशार्दूलाः कुम्भकर्णमुपाद्रवन्
ऋषभ, शरभ, नील, गवाक्ष आणि गंधमादन — हे पाच वानरांचे शूरवीर, वाघासारखे धाडसी, कुंभकर्णावर तुटून पडले.
शैलैर्वृक्षैस्तलैः पादैर्मुष्टिभिश्च महाबलाः। कुम्भकर्णं महाकायं निजघ्नुः सर्वतो युधि
त्या बलाढ्य वानरांनी चारही बाजूंनी पर्वत, झाडं, तळहात, पाय आणि मुठीने त्या प्रचंड कुंभकर्णावर हल्ला केला.
स्पर्शानिव प्रहारांस्तान् वेदयानो न विव्यथे। ऋषभं तु महावेगं बाहुभ्यां परिषस्वजे
तो कुंभकर्ण त्या सर्व हल्ल्यांना जणू स्पर्शच झाल्यासारखा वाटू लागला, त्याला काहीच फरक पडला नाही. पण त्याने वेगवान ऋषभाला आपल्या दोन हातांनी पकडले.
कुम्भकर्णभुजाभ्यां तु पीडितो वानरर्षभः। निपपातर्षभो भीमः प्रमुखागतशोणितः
कुंभकर्णाच्या भुजांमध्ये दाबला गेल्याने तो भयंकर वानर ऋषभ रक्ताने माखलेल्या तोंडाने जमिनीवर कोसळला.
मुष्टिना शरभं हत्वा जानुना नीलमाहवे। आजघान गवाक्षं तु तलेनेन्द्ररिपुस्तदा। पादेनाभ्यहनत् क्रुद्धस्तरसा गन्धमादनम्
कुंभकर्णाने मुठीने शरभाला, गुडघ्याने नीलाला, तळहाताने गवाक्षाला आणि रागाने वेगाने पायाने गंधमादनाला मारले.
दत्तप्रहारव्यथिता मुमुहुः शोणितोक्षिताः। निपेतुस्ते तु मेदिन्यां निकृत्ता इव किंशुकाः
त्या घावांनी जखमी होऊन, रक्ताने माखून, ते सर्व शूरवीर शुद्ध हरपले आणि जणू कापलेली किंशुक फुलं पडतात तशी पृथ्वीवर कोसळले.
तेषु वानरमुख्येषु पातितेषु महात्मसु। वानराणां सहस्राणि कुम्भकर्णं प्रदुद्रुवुः
हे असे मोठ्या आत्म्याचे, श्रेष्ठ वानर रणांगणात पडले तेव्हा हजारो वानर कुंभकर्णाच्या भीतीने पळून गेले.
तं शैलमिव शैलाभाः सर्वे तु प्लवगर्षभाः। समारुह्य समुत्पत्य ददंशुश्च महाबलाः
ते सर्व बलाढ्य वानर, जे डोंगरासारखे दिसत होते, कुंभकर्णावर चढले, उडी मारली आणि त्याला चावू लागले.
तं नखैर्दशनैश्चापि मुष्टिभिर्बाहुभिस्तथा। कुम्भकर्णं महाबाहुं निजघ्नुः प्लवगर्षभाः
त्या प्रमुख वानरांनी आपल्या नखांनी, दातांनी, मुठीने आणि हातांनी त्या बलाढ्य कुंभकर्णावर हल्ला केला.
स वानरसहस्रैस्तु विचितः पर्वतोपमः। रराज राक्षसव्याघ्रो गिरिरात्मरुहैरिव
हजारो वानरांनी वेढलेला, पर्वतासारखा दिसणारा तो राक्षसांचा वाघ कुंभकर्ण, जणू स्वतःच्या झाडांनी सजलेला डोंगर शोभून दिसत होता.
बाहुभ्यां वानरान् सर्वान् प्रगृह्य स महाबलः। भक्षयामास संक्रुद्धो गरुडः पन्नगानिव
त्या प्रचंड शक्तिमान कुंभकर्णाने सर्व वानरांना आपल्या हातांनी पकडले आणि रागाने, जसा गरुड सापांना गिळतो तसा, त्यांना खाऊ लागला.
प्रक्षिप्ताः कुम्भकर्णेन वक्त्रे पातालसंनिभे। नासापुटाभ्यां संजग्मुः कर्णाभ्यां चैव वानराः
कुंभकर्णाने वानरांना आपल्या मोठ्या तोंडात टाकले, जे पाताळासारखे खोल होते. पण ते वानर त्याच्या नाकाच्या छिद्रातून आणि कानातून बाहेर पडले.
भक्षयन् भृशसंक्रुद्धो हरीन् पर्वतसंनिभः। बभञ्ज वानरान् सर्वान् संक्रुद्धो राक्षसोत्तमः
तो पर्वतासारखा, श्रेष्ठ राक्षस प्रचंड रागाने वानरांना खात होता आणि आपल्या क्रोधात सर्व वानरांना तो मोडून टाकत होता.
मांसशोणितसंक्लेदां कुर्वन् भूमिं स राक्षसः। चचार हरिसैन्येषु कालाग्निरिव मूर्च्छितः
तो राक्षस जमिनीवर मांस आणि रक्त सांडत होता, आणि वानरांच्या सैन्यात उन्मत्त काळासारखा वावरत होता.
वज्रहस्तो यथा शक्रः पाशहस्त इवान्तकः। शूलहस्तो बभौ युद्धे कुम्भकर्णो महाबलः
कुंभकर्ण मोठ्या ताकदीने युद्धात भाला हातात घेऊन उभा होता, जणू वज्रधारी इंद्र किंवा फासधारी मृत्यूच.