कुम्भकर्णो महातेजा रावणं वाक्यमब्रवीत्। गमिष्याम्यहमेकाकी तिष्ठत्विह बलं मम
महातेजस्वी कुम्भकर्णाने रावणाला म्हणाले, "मी एकटाच जाईन; माझं सैन्य इथेच राहू दे."
अद्य तान् क्षुधितः क्रुद्धो भक्षयिष्यामि वानरान्। कुम्भकर्णवचः श्रुत्वा रावणो वाक्यमब्रवीत्
"आज मी उपाशी आणि रागावलेला आहे, त्या वानरांना खाऊन टाकीन." कुम्भकर्णाचं हे बोल ऐकून रावणाने उत्तर दिलं.
सैन्यैः परिवृतो गच्छ शूलमुद्गरपाणिभिः। वानरा हि महात्मानः शूराः सुव्यवसायिनः
"सैन्याने वेढून, हातात भाले असलेल्या वीरांसह जा, कारण वानर हे मोठ्या मनाचे, शूर आणि ठाम आहेत."
एकाकिनं प्रमत्तं वा नयेयुर्दशनैः क्षयम्। तस्मात् परमदुर्धर्षः सैन्यैः परिवृतो व्रज। रक्षसामहितं सर्वं शत्रुपक्षं निषूदय
"एकटा आणि बेफिकीर गेलास तर ते तुला दातांनी फाडून टाकतील. म्हणून, जिंकता येणार नाही असं बलाढ्य सैन्य घेऊन जा आणि सर्व शत्रूंचा नाश कर."
अथासनात् समुत्पत्य स्रजं मणिकृतान्तराम्। आबबन्ध महातेजाः कुम्भकर्णस्य रावणः
मग रावण आपल्या आसनावरून उठला आणि कुम्भकर्णाच्या गळ्यात रत्नजडित हार घातला.
अङ्गदान्यङ्गुलीवेष्टान् वराण्याभरणानि च। हारं च शशिसंकाशमाबबन्ध महात्मनः
त्याने त्याला सुंदर कडे, बोटांत अंगठ्या आणि चंद्रासारखा तेजस्वी हार घातला.
दिव्यानि च सुगन्धीनि माल्यदामानि रावणः। गात्रेषु सज्जयामास श्रोत्रयोश्चास्य कुण्डले
रावणाने दिव्य, सुगंधी फुलांच्या माळा त्याच्या अंगावर घातल्या आणि कानात कुंडले घातली.
काञ्चनाङ्गदकेयूरनिष्काभरणभूषितः। कुम्भकर्णो बृहत्कर्णः सुहुतोऽग्निरिवाबभौ
सोन्याचे कडे, केयूर आणि इतर दागिने घातलेला, मोठ्या कानाचा कुम्भकर्ण अग्नीप्रमाणे तेजस्वी दिसत होता.
श्रोणीसूत्रेण महता मेचकेन व्यराजत। अमृतोत्पादने नद्धो भुजङ्गेनेव मन्दरः
त्याच्या कमरेला मोठं, रंगीबेरंगी मेचकं पट्टा शोभून दिसत होतं, जणू अमृतमंथनाच्या वेळी मंदार पर्वताला सापाने वेढलं होतं तसं.
स काञ्चनं भारसहं निवातं विद्युत्प्रभं दीप्तमिवात्मभासा। आबध्यमानः कवचं रराज संध्याभ्रसंवीत इवाद्रिराजः
त्याचं सोन्याचं, वजन पेलणारं, वाऱ्याचा स्पर्शही न होणारे, वीजेसारखं चमकणारं कवच बांधलं जात असताना तो संध्याकाळच्या ढगांनी वेढलेल्या पर्वतासारखा उजळून गेला.
सर्वाभरणसर्वाङ्गः शूलपाणिः स राक्षसः। त्रिविक्रमकृतोत्साहो नारायण इवाबभौ
संपूर्ण अंगावर दागिने घातलेला, हातात भाला असलेला तो राक्षस त्रिविक्रमासाठी सज्ज असलेल्या नारायणासारखा तेजस्वी दिसत होता.
भ्रातरं सम्परिष्वज्य कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्। प्रणम्य शिरसा तस्मै प्रतस्थे स महाबलः
त्याने भावाला मिठी मारली, त्याची प्रदक्षिणा केली, मग डोकं टेकवून नमस्कार केला आणि तो बलाढ्य वीर निघून गेला.
तमाशीर्भिः प्रशस्ताभिः प्रेषयामास रावणः। शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैः सैन्यैश्चापि वरायुधैः
रावणाने त्याला शुभाशीर्वाद देऊन, शंख-डमरूंच्या गजरात आणि उत्तम शस्त्रांनी सज्ज सैन्यासह पाठवले.
तं गजैश्च तुरंगैश्च स्यन्दनैश्चाम्बुदस्वनैः। अनुजग्मुर्महात्मानो रथिनो रथिनां वरम्
महात्मा रथी, रथांमध्ये बसलेले उत्तम योद्धे, हत्ती, घोडे आणि मेघगर्जनेसारख्या आवाज करणाऱ्या रथांसह त्याच्या मागे गेले.
सर्पैरुष्ट्रैः खरैश्चैव सिंहद्विपमृगद्विजैः। अनुजग्मुश्च तं घोरं कुम्भकर्णं महाबलम्
सर्प, उंट, गाढवे, सिंह, हत्ती, वन्य प्राणी आणि पक्षी असे सर्व त्या भयंकर, बलाढ्य कुम्भकर्णाच्या मागे गेले.
स पुष्पवर्षैरवकीर्यमाणो धृतातपत्रः शितशूलपाणिः। मदोत्कटः शोणितगन्धमत्तो विनिर्ययौ दानवदेवशत्रुः
फुलांचा वर्षाव होत असताना, छत्र धरलेला, तीक्ष्ण भाला हातात असलेला, मदाने उन्मत्त आणि रक्ताच्या वासाने वेडावलेला, देव-दानवांचा शत्रू असा तो बाहेर पडला.
पदातयश्च बहवो महानादा महाबलाः। अन्वयू राक्षसा भीमा भीमाक्षाः शस्त्रपाणयः
अनेक बलाढ्य पायदळ सैनिक मोठ्या आवाजात, हातात शस्त्रे घेऊन, भयंकर डोळ्यांचे राक्षस त्याच्या मागे चालले.
रक्ताक्षाः सुबहुव्यामा नीलाञ्जनचयोपमाः। शूलानुद्यम्य खड्गांश्च निशितांश्च परश्वधान्
रक्तबंबाळ डोळे, मोठे खांदे, काळ्या काजळाच्या ढगांसारखे दिसणारे, भाले, तलवारी आणि तीक्ष्ण कुऱ्हाडी उंचावून उभे होते.
भिन्दिपालांश्च परिघान् गदाश्च मुसलानि च। तालस्कन्धांश्च विपुलान् क्षेपणीयान् दुरासदान्
त्यांच्या हातात गोफण, लोखंडी गदा, मोठ्या मुषळ्या आणि उखळासारखी भली मोठी शस्त्रे होती, जी अत्यंत भयंकर आणि थोपवता येणार नाहीत अशी होती.
अथान्यद्वपुरादाय दारुणं घोरदर्शनम्। निष्पपात महातेजाः कुम्भकर्णो महाबलः
मग कुम्भकर्णाने दुसरे एक भीषण आणि भयंकर रूप घेतले आणि तो तेजस्वी, बलवान असा खाली उतरला.
धनुःशतपरीणाहः स षट्शतसमुच्छ्रितः। रौद्रः शकटचक्राक्षो महापर्वतसंनिभः
त्याचा धनुष्य शंभर हात लांब, उंची सहाशे हात, डोळे गाड्याच्या चाकासारखे मोठे, आणि तो एखाद्या प्रचंड पर्वतासारखा भासणारा होता.
संनिपत्य च रक्षांसि दग्धशैलोपमो महान्। कुम्भकर्णो महावक्त्रः प्रहसन्निदमब्रवीत्
तो जणू जळणाऱ्या डोंगरासारखा मोठा, मोठ्या तोंडाचा कुम्भकर्ण राक्षसांना एकत्र करून हसत म्हणाला—
अद्य वानरमुख्यानां तानि यूथानि भागशः। निर्दहिष्यामि संक्रुद्धः पतङ्गानिव पावकः
आज मी रागाने वानरांच्या त्या मोठ्या सैन्यांना गटागटाने जाळून टाकीन, जसे अग्नी पतंगांना भस्म करतो.
नापराध्यन्ति मे कामं वानरा वनचारिणः। जातिरस्मद्विधानां सा पुरोद्यानविभूषणम्
माझ्याशी वानरांनी काहीही अपराध केलेला नाही; आमच्यासारख्या वीरांसाठी असे युद्ध हे रणभूमीचे अलंकारच असते.
पुररोधस्य मूलं तु राघवः सहलक्ष्मणः। हते तस्मिन् हतं सर्वं तं वधिष्यामि संयुगे
पण शत्रूचे मूळ म्हणजे राम आणि लक्ष्मण; त्यांना मारले की सर्वच संपेल. मी त्यांनाच युद्धात ठार मारीन.
एवं तस्य ब्रुवाणस्य कुम्भकर्णस्य राक्षसाः। नादं चक्रुर्महाघोरं कम्पयन्त इवार्णवम्
कुम्भकर्ण असे बोलत असताना राक्षसांनी प्रचंड भीषण गर्जना केली, जणू समुद्रालाच हादरवून टाकणारी.
तस्य निष्पततस्तूर्णं कुम्भकर्णस्य धीमतः। बभूवुर्घोररूपाणि निमित्तानि समन्ततः
शहाण्या कुम्भकर्णाने जेव्हा वेगाने पुढे झेप घेतली, तेव्हा सर्व बाजूंनी भयंकर अपशकुन दिसू लागले.
उल्काशनियुता मेघा बभूवुर्गर्दभारुणाः। ससागरवना चैव वसुधा समकम्पत
उल्का आणि वीजांनी भरलेले ढग गाढवाच्या रंगाचे झाले; समुद्र आणि जंगलांसह पृथ्वी थरथर कापू लागली.
घोररूपाः शिवा नेदुः सज्वालकवलैर्मुखैः। मण्डलान्यपसव्यानि बबन्धुश्च विहंगमाः
भीषण रूपाची कोल्ही त्यांच्या तोंडातून ज्वाळा निघवत ओरडू लागली; पक्षी वाईट चिन्ह दाखवत डावीकडे वळून गोल गोल उडू लागले.
निष्पपात च गृध्रोऽस्य शूले वै पथि गच्छतः। प्रास्फुरन्नयनं चास्य सव्यो बाहुरकम्पत
कुम्भकर्ण रस्त्यावर चालत असताना, त्याच्या भाल्यावर बसलेला गिधाड खाली पडला; त्याचे डावे डोळे फडफडू लागले आणि डावा हात थरथर कापू लागला.