स तथोक्तस्तु निर्भर्त्स्य कुम्भकर्णो महोदरम्। अब्रवीद् राक्षसश्रेष्ठं भ्रातरं रावणं ततः
अशा प्रकारे बोलले गेले आणि झिडकारले गेल्यावर, कुम्भकर्णाने महोदराशी बोलले आणि मग राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या आपल्या भावाला, रावणाला म्हणाला.
सोऽहं तव भयं घोरं वधात् तस्य दुरात्मनः। रामस्याद्य प्रमार्जामि निर्वैरो हि सुखी भव
आता मी त्या दुष्ट रामाच्या हातून मृत्यू होण्याचे तुझे भयंकर भीती दूर करतो; मी कुणावरही वैर धरत नाही — तू निर्धास्त रहा.
गर्जन्ति न वृथा शूरा निर्जला इव तोयदाः। पश्य सम्पद्यमानं तु गर्जितं युधि कर्मणा
खरे शूरवीर फुकाचा गजर करत नाहीत, जसे पाण्याविना मेघ फुकाचा गडगडाट करतात. पण मी युद्धात काय करतो ते पाहा, माझ्या शब्दांना मी कृतीतून सिद्ध करीन.
न मर्षयन्ति चात्मानं सम्भावयितुमात्मना। अदर्शयित्वा शूरास्तु कर्म कुर्वन्ति दुष्करम्
खरे शूर स्वतःचं कौतुक करत नाहीत, की स्वतःला दाखवत नाहीत; ते अवघड कामं गुपचूपपणे पार पाडतात.
विक्लवानां ह्यबुद्धीनां राज्ञां पण्डितमानिनाम्। रोचते त्वद्वचो नित्यं कथ्यमानं महोदर
महोदर, तुझी वचने नेहमी अशा राजांना आवडतात, जे दुर्बल, मूर्ख असून स्वतःला शहाणे समजतात.
युद्धे कापुरुषैर्नित्यं भवद्भिः प्रियवादिभिः। राजानमनुगच्छद्भिः सर्वं कृत्यं विनाशितम्
तुझ्यासारख्या भ्याड आणि गोड बोलणाऱ्या लोकांमुळे, जे नेहमी राजाच्या मागे चालतात, युद्धातील सर्व कर्तव्ये नष्ट झाली आहेत.
राजशेषा कृता लङ्का क्षीणः कोशो बलं हतम्। राजानमिममासाद्य सुहृच्चिह्नममित्रकम्
लंकात आता फक्त राजा उरला आहे; खजिना रिकामा झाला, सैन्य संपलं; हा राजा, जो मित्रासारखा वाटायचा, आता शत्रू झाला आहे.
एष निर्याम्यहं युद्धमुद्यतः शत्रुनिर्जये। दुर्नयं भवतामद्य समीकर्तुं महाहवे
आता मी युद्धासाठी सज्ज होऊन निघतो आहे, शत्रूवर विजय मिळवण्यासाठी आणि या मोठ्या युद्धात तुमच्या चुकीच्या सल्ल्याचा परिणाम दुरुस्त करण्यासाठी.
एवमुक्तवतो वाक्यं कुम्भकर्णस्य धीमतः। प्रत्युवाच ततो वाक्यं प्रहसन् राक्षसाधिपः
कुंभकर्णाने असे बोलल्यावर, राक्षसांचा राजा हसत हसत त्याला उत्तर देऊ लागला.
महोदरोऽयं रामात् तु परित्रस्तो न संशयः। न हि रोचयते तात युद्धं युद्धविशारद
हा महोदर नक्कीच रामाला घाबरला आहे, यात शंका नाही; कारण युद्धात निपुण असूनही, त्याला युद्धाची इच्छा नाही, बंधू.
कश्चिन्मे त्वत्समो नास्ति सौहृदेन बलेन च। गच्छ शत्रुवधाय त्वं कुम्भकर्ण जयाय च
माझ्या मैत्रीत आणि बळात तुझ्यासारखा कोणीच नाही; जा कुंभकर्ण, शत्रूचा नाश कर आणि विजय मिळव.
शयानः शत्रुनाशार्थं भवान् सम्बोधितो मया। अयं हि कालः सुमहान् राक्षसानामरिंदम
शत्रूंचा नाश व्हावा म्हणून मी तुला उठवलं; कारण हेच राक्षसांसाठी मोठं वेळ आहे, हे शत्रूंना जिंकणारा.
संगच्छ शूलमादाय पाशहस्त इवान्तकः। वानरान् राजपुत्रौ च भक्षयादित्यतेजसौ
शूळ घेऊन जा, जणू मृत्यूने फास घेतला आहे तसा; वानरांना आणि सूर्यासारख्या तेजस्वी त्या दोन राजपुत्रांना भक्षण कर.
समालोक्य तु ते रूपं विद्रविष्यन्ति वानराः। रामलक्ष्मणयोश्चापि हृदये प्रस्फुटिष्यतः
पण तुझं रूप पाहून वानर घाबरून पळतील, आणि राम-लक्ष्मण यांच्या हृदयातही मोठी भीती निर्माण होईल.
एवमुक्त्वा महातेजाः कुम्भकर्णं महाबलम्। पुनर्जातमिवात्मानं मेने राक्षसपुङ्गवः
असं म्हणून, तेजस्वी आणि बलाढ्य कुंभकर्णाने स्वतःला जणू पुन्हा जन्माला आल्यासारखं वाटलं.
कुम्भकर्णबलाभिज्ञो जानंस्तस्य पराक्रमम्। बभूव मुदितो राजा शशाङ्क इव निर्मलः
कुंभकर्णाचं बळ आणि पराक्रम माहित असल्याने, राजा आनंदित झाला, जणू निर्मळ चंद्रच.
इत्येवमुक्तः संहृष्टो निर्जगाम महाबलः। राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा योद्धुमुद्युक्तवांस्तदा
असं म्हणून, आनंदी आणि बलाढ्य कुंभकर्ण राजाचं बोलणं ऐकून युद्धासाठी सज्ज होऊन बाहेर पडला.
आददे निशितं शूलं वेगाच्छत्रुनिबर्हणः। सर्वं कालायसं दीप्तं तप्तकाञ्चनभूषणम्
तो शत्रूंचा नाश करणारा, काळ्या लोखंडाचं, तापलेल्या सोन्याने मढवलेलं, प्रखर तेज असलेलं तीक्ष्ण शूळ वेगाने उचलतो.
इन्द्राशनिसमप्रख्यं वज्रप्रतिमगौरवम्। देवदानवगन्धर्वयक्षपन्नगसूदनम्
ते शूळ इंद्राच्या वज्रासारखं दिसत होतं, वज्रासारखं जड, आणि देव, दानव, गंधर्व, यक्ष, नाग यांचा संहार करणारे होते.
रक्तमाल्यमहादामं स्वतश्चोद्गतपावकम्। आदाय विपुलं शूलं शत्रुशोणितरञ्जितम्
त्याने मोठं, शत्रूंच्या रक्ताने रंगलेलं, मोठ्या लाल माळांनी सजलेलं आणि टोकावरून स्वतःचं अग्नी धगधगत असलेलं ते शूळ उचललं.
कुम्भकर्णो महातेजा रावणं वाक्यमब्रवीत्। गमिष्याम्यहमेकाकी तिष्ठत्विह बलं मम
महातेजस्वी कुम्भकर्णाने रावणाला म्हणाले, "मी एकटाच जाईन; माझं सैन्य इथेच राहू दे."
अद्य तान् क्षुधितः क्रुद्धो भक्षयिष्यामि वानरान्। कुम्भकर्णवचः श्रुत्वा रावणो वाक्यमब्रवीत्
"आज मी उपाशी आणि रागावलेला आहे, त्या वानरांना खाऊन टाकीन." कुम्भकर्णाचं हे बोल ऐकून रावणाने उत्तर दिलं.
सैन्यैः परिवृतो गच्छ शूलमुद्गरपाणिभिः। वानरा हि महात्मानः शूराः सुव्यवसायिनः
"सैन्याने वेढून, हातात भाले असलेल्या वीरांसह जा, कारण वानर हे मोठ्या मनाचे, शूर आणि ठाम आहेत."
एकाकिनं प्रमत्तं वा नयेयुर्दशनैः क्षयम्। तस्मात् परमदुर्धर्षः सैन्यैः परिवृतो व्रज। रक्षसामहितं सर्वं शत्रुपक्षं निषूदय
"एकटा आणि बेफिकीर गेलास तर ते तुला दातांनी फाडून टाकतील. म्हणून, जिंकता येणार नाही असं बलाढ्य सैन्य घेऊन जा आणि सर्व शत्रूंचा नाश कर."
अथासनात् समुत्पत्य स्रजं मणिकृतान्तराम्। आबबन्ध महातेजाः कुम्भकर्णस्य रावणः
मग रावण आपल्या आसनावरून उठला आणि कुम्भकर्णाच्या गळ्यात रत्नजडित हार घातला.
अङ्गदान्यङ्गुलीवेष्टान् वराण्याभरणानि च। हारं च शशिसंकाशमाबबन्ध महात्मनः
त्याने त्याला सुंदर कडे, बोटांत अंगठ्या आणि चंद्रासारखा तेजस्वी हार घातला.
दिव्यानि च सुगन्धीनि माल्यदामानि रावणः। गात्रेषु सज्जयामास श्रोत्रयोश्चास्य कुण्डले
रावणाने दिव्य, सुगंधी फुलांच्या माळा त्याच्या अंगावर घातल्या आणि कानात कुंडले घातली.
काञ्चनाङ्गदकेयूरनिष्काभरणभूषितः। कुम्भकर्णो बृहत्कर्णः सुहुतोऽग्निरिवाबभौ
सोन्याचे कडे, केयूर आणि इतर दागिने घातलेला, मोठ्या कानाचा कुम्भकर्ण अग्नीप्रमाणे तेजस्वी दिसत होता.
श्रोणीसूत्रेण महता मेचकेन व्यराजत। अमृतोत्पादने नद्धो भुजङ्गेनेव मन्दरः
त्याच्या कमरेला मोठं, रंगीबेरंगी मेचकं पट्टा शोभून दिसत होतं, जणू अमृतमंथनाच्या वेळी मंदार पर्वताला सापाने वेढलं होतं तसं.
स काञ्चनं भारसहं निवातं विद्युत्प्रभं दीप्तमिवात्मभासा। आबध्यमानः कवचं रराज संध्याभ्रसंवीत इवाद्रिराजः
त्याचं सोन्याचं, वजन पेलणारं, वाऱ्याचा स्पर्शही न होणारे, वीजेसारखं चमकणारं कवच बांधलं जात असताना तो संध्याकाळच्या ढगांनी वेढलेल्या पर्वतासारखा उजळून गेला.