प्रीतो नाम ततो भूत्वा भृत्यानां त्वमरिंदम। भोगांश्च परिवारांश्च कामान् वसु च दापय
मग, शत्रूंचा पराभव करणारा राजा म्हणून, आनंदाने आपल्या सेवकांना सुख, सोबती, हवे तसे भोग आणि संपत्ती दे.
ततो माल्यानि वासांसि वीराणामनुलेपनम्। पेयं च बहु योधेभ्यः स्वयं च मुदितः पिब
मग वीरांना हार, वस्त्रे, अंगाला लावायचे सुगंध, आणि सैनिकांना भरपूर प्यायला दे; आणि तूही आनंदाने स्वतः प्या.
ततोऽस्मिन् बहुलीभूते कौलीने सर्वतो गते। भक्षितः ससुहृद् रामो राक्षसैरिति विश्रुते
जेव्हा हा उत्सव सर्वत्र पसरला असेल आणि 'राम व त्याचे मित्र राक्षसांनी खाल्ले' अशी बातमी सर्वत्र पोहोचली असेल—
प्रविश्याश्वास्य चापि त्वं सीतां रहसि सान्त्वयन्। धनधान्यैश्च कामैश्च रत्नैश्चैनां प्रलोभय
मग आत जाऊन, सीतेला एकांतात धीर दे, तिला धन, धान्य, सुख आणि रत्न यांचे आमिष दाखव.
अनयोपधया राजन् भूयः शोकानुबन्धया। अकामा त्वद्वशं सीता नष्टनाथा गमिष्यति
राजा, या कपटाने, जी पुन्हा दु:ख आणणारी आहे, नाथ हरवलेली आणि अनिच्छेने का होईना, सीता तुझ्या अधीन येईल.
रमणीयं हि भर्तारं विनष्टमधिगम्य सा। नैराश्यात् स्त्रीलघुत्वाच्च त्वद्वशं प्रतिपत्स्यते
तिचा प्रिय पती हरवला आहे हे जाणून, निराशेतून आणि स्त्रियांच्या चंचलतेने, ती तुझ्या अधीन येईल.
सा पुरा सुखसंवृद्धा सुखार्हा दुःखकर्शिता। त्वय्यधीनं सुखं ज्ञात्वा सर्वथैव गमिष्यति
पूर्वी सुखात वाढलेली, सुखास पात्र असलेली ती, आता दु:खाने त्रस्त होऊन, सुख तुझ्यावर अवलंबून आहे हे जाणून, नक्कीच तुझ्याकडे वळेल.
एतत् सुनीतं मम दर्शनेन रामं हि दृष्ट्वैव भवेदनर्थः। इहैव ते सेत्स्यति मोत्सुको भू- र्महानयुद्धेन सुखस्य लाभः
हे माझ्या मते योग्य आहे; कारण मी समोर गेलो, की फक्त रामाला पाहूनच अनर्थ होईल. इथेच तुला यश मिळेल — मोठ्या युद्धाशिवाय मोठं सुख मिळू शकतं, म्हणून चिंता करू नकोस.
अनष्टसैन्यो ह्यनवाप्तसंशयो रिपुं त्वयुद्धेन जयञ्जनाधिपः। यशश्च पुण्यं च महान्महीपते श्रियं च कीर्तिं च चिरं समश्नुते
आपले सैन्य सुरक्षित राहील, शंका येणार नाही, आणि युद्धात शत्रूवर विजय मिळवून, राजन, तुला मोठा यश, पुण्य, श्रीमंती आणि कीर्ती दीर्घकाळ मिळेल.
thumb|पञ्चषष्टितमः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे पञ्चषष्टितमः सर्गः ॥६-
आता पंचषष्टितम (पंचपंचाशावा) सर्ग ऐका.
स तथोक्तस्तु निर्भर्त्स्य कुम्भकर्णो महोदरम्। अब्रवीद् राक्षसश्रेष्ठं भ्रातरं रावणं ततः
अशा प्रकारे बोलले गेले आणि झिडकारले गेल्यावर, कुम्भकर्णाने महोदराशी बोलले आणि मग राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या आपल्या भावाला, रावणाला म्हणाला.
सोऽहं तव भयं घोरं वधात् तस्य दुरात्मनः। रामस्याद्य प्रमार्जामि निर्वैरो हि सुखी भव
आता मी त्या दुष्ट रामाच्या हातून मृत्यू होण्याचे तुझे भयंकर भीती दूर करतो; मी कुणावरही वैर धरत नाही — तू निर्धास्त रहा.
गर्जन्ति न वृथा शूरा निर्जला इव तोयदाः। पश्य सम्पद्यमानं तु गर्जितं युधि कर्मणा
खरे शूरवीर फुकाचा गजर करत नाहीत, जसे पाण्याविना मेघ फुकाचा गडगडाट करतात. पण मी युद्धात काय करतो ते पाहा, माझ्या शब्दांना मी कृतीतून सिद्ध करीन.
न मर्षयन्ति चात्मानं सम्भावयितुमात्मना। अदर्शयित्वा शूरास्तु कर्म कुर्वन्ति दुष्करम्
खरे शूर स्वतःचं कौतुक करत नाहीत, की स्वतःला दाखवत नाहीत; ते अवघड कामं गुपचूपपणे पार पाडतात.
विक्लवानां ह्यबुद्धीनां राज्ञां पण्डितमानिनाम्। रोचते त्वद्वचो नित्यं कथ्यमानं महोदर
महोदर, तुझी वचने नेहमी अशा राजांना आवडतात, जे दुर्बल, मूर्ख असून स्वतःला शहाणे समजतात.
युद्धे कापुरुषैर्नित्यं भवद्भिः प्रियवादिभिः। राजानमनुगच्छद्भिः सर्वं कृत्यं विनाशितम्
तुझ्यासारख्या भ्याड आणि गोड बोलणाऱ्या लोकांमुळे, जे नेहमी राजाच्या मागे चालतात, युद्धातील सर्व कर्तव्ये नष्ट झाली आहेत.
राजशेषा कृता लङ्का क्षीणः कोशो बलं हतम्। राजानमिममासाद्य सुहृच्चिह्नममित्रकम्
लंकात आता फक्त राजा उरला आहे; खजिना रिकामा झाला, सैन्य संपलं; हा राजा, जो मित्रासारखा वाटायचा, आता शत्रू झाला आहे.
एष निर्याम्यहं युद्धमुद्यतः शत्रुनिर्जये। दुर्नयं भवतामद्य समीकर्तुं महाहवे
आता मी युद्धासाठी सज्ज होऊन निघतो आहे, शत्रूवर विजय मिळवण्यासाठी आणि या मोठ्या युद्धात तुमच्या चुकीच्या सल्ल्याचा परिणाम दुरुस्त करण्यासाठी.
एवमुक्तवतो वाक्यं कुम्भकर्णस्य धीमतः। प्रत्युवाच ततो वाक्यं प्रहसन् राक्षसाधिपः
कुंभकर्णाने असे बोलल्यावर, राक्षसांचा राजा हसत हसत त्याला उत्तर देऊ लागला.
महोदरोऽयं रामात् तु परित्रस्तो न संशयः। न हि रोचयते तात युद्धं युद्धविशारद
हा महोदर नक्कीच रामाला घाबरला आहे, यात शंका नाही; कारण युद्धात निपुण असूनही, त्याला युद्धाची इच्छा नाही, बंधू.
कश्चिन्मे त्वत्समो नास्ति सौहृदेन बलेन च। गच्छ शत्रुवधाय त्वं कुम्भकर्ण जयाय च
माझ्या मैत्रीत आणि बळात तुझ्यासारखा कोणीच नाही; जा कुंभकर्ण, शत्रूचा नाश कर आणि विजय मिळव.
शयानः शत्रुनाशार्थं भवान् सम्बोधितो मया। अयं हि कालः सुमहान् राक्षसानामरिंदम
शत्रूंचा नाश व्हावा म्हणून मी तुला उठवलं; कारण हेच राक्षसांसाठी मोठं वेळ आहे, हे शत्रूंना जिंकणारा.
संगच्छ शूलमादाय पाशहस्त इवान्तकः। वानरान् राजपुत्रौ च भक्षयादित्यतेजसौ
शूळ घेऊन जा, जणू मृत्यूने फास घेतला आहे तसा; वानरांना आणि सूर्यासारख्या तेजस्वी त्या दोन राजपुत्रांना भक्षण कर.
समालोक्य तु ते रूपं विद्रविष्यन्ति वानराः। रामलक्ष्मणयोश्चापि हृदये प्रस्फुटिष्यतः
पण तुझं रूप पाहून वानर घाबरून पळतील, आणि राम-लक्ष्मण यांच्या हृदयातही मोठी भीती निर्माण होईल.
एवमुक्त्वा महातेजाः कुम्भकर्णं महाबलम्। पुनर्जातमिवात्मानं मेने राक्षसपुङ्गवः
असं म्हणून, तेजस्वी आणि बलाढ्य कुंभकर्णाने स्वतःला जणू पुन्हा जन्माला आल्यासारखं वाटलं.
कुम्भकर्णबलाभिज्ञो जानंस्तस्य पराक्रमम्। बभूव मुदितो राजा शशाङ्क इव निर्मलः
कुंभकर्णाचं बळ आणि पराक्रम माहित असल्याने, राजा आनंदित झाला, जणू निर्मळ चंद्रच.
इत्येवमुक्तः संहृष्टो निर्जगाम महाबलः। राज्ञस्तु वचनं श्रुत्वा योद्धुमुद्युक्तवांस्तदा
असं म्हणून, आनंदी आणि बलाढ्य कुंभकर्ण राजाचं बोलणं ऐकून युद्धासाठी सज्ज होऊन बाहेर पडला.
आददे निशितं शूलं वेगाच्छत्रुनिबर्हणः। सर्वं कालायसं दीप्तं तप्तकाञ्चनभूषणम्
तो शत्रूंचा नाश करणारा, काळ्या लोखंडाचं, तापलेल्या सोन्याने मढवलेलं, प्रखर तेज असलेलं तीक्ष्ण शूळ वेगाने उचलतो.
इन्द्राशनिसमप्रख्यं वज्रप्रतिमगौरवम्। देवदानवगन्धर्वयक्षपन्नगसूदनम्
ते शूळ इंद्राच्या वज्रासारखं दिसत होतं, वज्रासारखं जड, आणि देव, दानव, गंधर्व, यक्ष, नाग यांचा संहार करणारे होते.
रक्तमाल्यमहादामं स्वतश्चोद्गतपावकम्। आदाय विपुलं शूलं शत्रुशोणितरञ्जितम्
त्याने मोठं, शत्रूंच्या रक्ताने रंगलेलं, मोठ्या लाल माळांनी सजलेलं आणि टोकावरून स्वतःचं अग्नी धगधगत असलेलं ते शूळ उचललं.