श्रुत्वा हनूमतो वाक्यं रावणो भीमविक्रमः। संरक्तनयनः क्रोधादिदं वचनमब्रवीत्
हनुमानाचं बोलणं ऐकून, भयंकर पराक्रमी रावण, रागाने डोळे लाल करून, असे शब्द बोलला—
क्षिप्रं प्रहर निःशङ्कं स्थिरां कीर्तिमवाप्नुहि। ततस्त्वां ज्ञातविक्रान्तं नाशयिष्यामि वानर
लवकर आणि निर्धास्तपणे वार कर; कायमची कीर्ती मिळव. मग तुझं सामर्थ्य ओळखून, मी तुला संपवीन, वानरा.
एवमुक्तो महातेजा रावणो राक्षसेश्वरः। आजघानानिलसुतं तलेनोरसि वीर्यवान्
असं म्हटल्यावर, तेजस्वी राक्षसांचा राजा रावणानं, वायुपुत्राला आपल्या तळहाताने छातीवर जबरदस्त मारला.
स तलाभिहतस्तेन चचाल च मुहुर्मुहुः। स्थितो मुहूर्तं तेजस्वी स्थैर्यं कृत्वा महामतिः
त्या तळहाताच्या माराने तो पुन्हा पुन्हा डगमगला; पण थोडा वेळ स्थिर राहून, तेजस्वी आणि बुद्धिमान हनुमान स्वतःला सावरला.
आजघान च संक्रुद्धस्तलेनैवामरद्विषम्। ततः स तेनाभिहतो वानरेण महात्मना
मग रागाने, त्याने देखील तळहाताने देवांचे शत्रू रावणावर प्रहार केला; आणि त्या महात्मा वानराच्या त्या प्रहाराने—
दशग्रीवः समाधूतो यथा भूमितलेऽचलः। संग्रामे तं तथा दृष्ट्वा रावणं तलताडितम्
दशमुख रावण पृथ्वीवरच्या डोंगरासारखा हादरला; युद्धात रावणाला तळहाताने असे मारताना पाहून—
ऋषयो वानराः सिद्धा नेदुर्देवाः सहासुरैः। अथाश्वस्य महातेजा रावणो वाक्यमब्रवीत्
ऋषी, वानर आणि सिद्धांनी गजर केला, देव आणि असुरांनीही आनंदाने जयघोष केला; मग तेजस्वी रावणाने आपल्या घोड्याला असे म्हटले—
साधु वानर वीर्येण श्लाघनीयोऽसि मे रिपुः। रावणेनैवमुक्तस्तु मारुतिर्वाक्यमब्रवीत्
शाबास वानरा! तुझ्या शौर्यामुळे तू माझा असा शत्रू आहेस की ज्याचं कौतुक करावं वाटतं. असं रावणानं म्हटल्यावर, वायुपुत्र हनुमान म्हणाला—
धिगस्तु मम वीर्यस्य यत् त्वं जीवसि रावण। सकृत् तु प्रहरेदानीं दुर्बुद्धे किं विकत्थसे
माझ्या बळाला धिक्कार आहे, कारण तू अजूनही जिवंत आहेस, रावणा! मी एकदाच तुला मारलं असतं, दुष्ट, मग कशाला इतका गर्व करतोस?
ततस्त्वां मामको मुष्टिर्नयिष्यति यमक्षयम्। ततो मारुतिवाक्येन कोपस्तस्य प्रजज्वले
मग माझा मुठीचा एकच प्रहार तुला यमाच्या घरी पोहोचवेल! हनुमानाच्या या शब्दांमुळे रावणाचा राग पेटला.
संरक्तनयनो यत्नान्मुष्टिमावृत्य दक्षिणम्। पातयामास वेगेन वानरोरसि वीर्यवान्
त्याच्या डोळ्यांत रागाने रक्त उतरले, त्याने उजवा मुठ घट्ट आवळून, जोरात त्या बलवान वानराच्या छातीवर घाव घातला.
हनूमान् वक्षसि व्यूढे संचचाल पुनः पुनः। विह्वलं तु तदा दृष्ट्वा हनूमन्तं महाबलम्
हनुमानाच्या रुंद छातीवर तो प्रहार बसला आणि तो पुन्हा पुन्हा डळमळू लागला; त्या महाबलवान हनुमानाला असा हलताना पाहून—
रथेनातिरथः शीघ्रं नीलं प्रति समभ्यगात्। राक्षसानामधिपतिर्दशग्रीवः प्रतापवान्
राक्षसांचा राजा, दहा डोकी असलेला, पराक्रमी रावण, आपल्या रथातून निळाकडे झपाट्याने धावला.
पन्नगप्रतिमैर्भीमैः परमर्माभिभेदनैः। शरैरादीपयामास नीलं हरिचमूपतिम्
भयंकर, सर्पासारख्या, खोलवर भेद करणाऱ्या बाणांनी त्याने वानरसेनेच्या सेनापती निळाला जणू जाळून टाकले.
स शरौघसमायस्तो नीलो हरिचमूपतिः। करेणैकेन शैलाग्रं रक्षोधिपतयेऽसृजत्
त्या बाणांच्या पावसात सापडलेला वानरसेनेचा सेनापती निळा, एकाच हाताने एक डोंगरशिखर उचलून राक्षसाधिपतीवर फेकले.
हनूमानपि तेजस्वी समाश्वस्तो महामनाः। विप्रेक्षमाणो युद्धेप्सुः सरोषमिदमब्रवीत्
तेजस्वी, धैर्यवान हनुमानही, मन शांत करून, युद्धासाठी सज्ज होत, रागाने पाहत म्हणाला—
नीलेन सह संयुक्तं रावणं राक्षसेश्वरम्। अन्येन युध्यमानस्य न युक्तमभिधावनम्
"निळा आणि दुसऱ्याशी एकत्र लढत असताना राक्षसांचा राजा रावणावर हल्ला करणे योग्य नाही."
रावणोऽथ महातेजास्तं शृङ्गं सप्तभिः शरैः। आजघान सुतीक्ष्णाग्रैस्तद् विकीर्णं पपात ह
मग तेजस्वी रावणाने त्या डोंगरशिखरावर सात अत्यंत तीक्ष्ण बाण सोडले आणि ते शिखर तुकडे तुकडे होऊन खाली पडले.
तद् विकीर्णं गिरेः शृङ्गं दृष्ट्वा हरिचमूपतिः। कालाग्निरिव जज्वाल कोपेन परवीरहा
ते डोंगरशिखर तुटून पडताना पाहून वानरसेनेचा सेनापती शत्रूंचा संहार करणाऱ्या काळाग्नीप्रमाणे संतापाने पेटून उठला.
सोऽश्वकर्णद्रुमान् शालांश्चूतांश्चापि सुपुष्पितान्। अन्यांश्च विविधान् वृक्षान् नीलश्चिक्षेप संयुगे
निळाने युद्धात अश्वकर्ण, शाल, फुलांनी डवरलेले आंबा आणि अनेक प्रकारचे झाडे उचलून फेकली.
स तान् वृक्षान् समासाद्य प्रतिचिच्छेद रावणः। अभ्यवर्षच्च घोरेण शरवर्षेण पावकिम्
रावणाने ती सर्व झाडे अडवून तुकडे तुकडे केली आणि नंतर भयानक, ज्वालायुक्त बाणांचा वर्षाव केला.
अभिवृष्टः शरौघेण मेघेनेव महाचलः। ह्रस्वं कृत्वा ततो रूपं ध्वजाग्रे निपपात ह
त्या बाणांच्या पावसाने जणू एखाद्या मोठ्या डोंगरावर मेघ बरसावा तसे त्याच्यावर हल्ला झाला; मग त्याने आपले रूप लहान केले आणि ध्वजाच्या टोकावर पडला.
पावकात्मजमालोक्य ध्वजाग्रे समवस्थितम्। जज्वाल रावणः क्रोधात् ततो नीलो ननाद च
पावकपुत्र निळा ध्वजाच्या टोकावर उभा आहे हे पाहून रावण संतापाने पेटून उठला, आणि मग निळा मोठ्याने गर्जना करू लागला.
ध्वजाग्रे धनुषश्चाग्रे किरीटाग्रे च तं हरिम्। लक्ष्मणोऽथ हनूमांश्च रामश्चापि सुविस्मिताः
ध्वजाच्या टोकावर, धनुष्याच्या टोकावर आणि मुकुटाच्या शिखरावर तो वानर उभा आहे हे पाहून लक्ष्मण, हनुमान आणि अगदी रामही अतीव आश्चर्यचकित झाले.
रावणोऽपि महातेजाः कपिलाघवविस्मितः। अस्त्रमाहारयामास दीप्तमाग्नेयमद्भुतम्
रावणही त्या वानराच्या चपळाईने थक्क झाला आणि मग त्याने तेजस्वी, अद्भुत अशी अग्निबाणाची संजीवनी घेतली.
ततस्ते चुक्रुशुर्हृष्टा लब्धलक्षाः प्लवंगमाः। नीललाघवसम्भ्रान्तं दृष्ट्वा रावणमाहवे
मग वानरांनी, आपले लक्ष्य साधल्याचा आनंदाने, मोठ्याने आरोळ्या ठोकल्या; निळाच्या चपळाईमुळे रावण युद्धात गोंधळलेला पाहून ते आनंदित झाले.
वानराणां च नादेन संरब्धो रावणस्तदा। सम्भ्रमाविष्टहृदयो न किंचित् प्रत्यपद्यत
त्या वेळी वानरांच्या गर्जनेमुळे रावण संतापला, त्याचे मन गोंधळले आणि तो काहीच करू शकला नाही.
आग्नेयेनापि संयुक्तं गृहीत्वा रावणः शरम्। ध्वजशीर्षस्थितं नीलमुदैक्षत निशाचरः
रावणाने अग्निबाणाने संयुक्त असा एक बाण घेतला आणि ध्वजाच्या शिखरावर उभ्या असलेल्या निळाकडे पाहिले.
ततोऽब्रवीन्महातेजा रावणो राक्षसेश्वरः। कपे लाघवयुक्तोऽसि मायया परया सह
त्यावेळी प्रचंड तेजस्वी आणि राक्षसांचा राजा रावण म्हणाला, "माकडांनो, तुझ्यात फार चपळाई आहे आणि मोठी मायाही आहे."
जीवितं खलु रक्षस्व यदि शक्तोऽसि वानर। तानि तान्यात्मरूपाणि सृजसि त्वमनेकशः
"माकडा, जर तुला जमले तर आपले प्राण वाचव. तू पुन्हा पुन्हा वेगवेगळ्या रूपांत दिसतोस."