काममार्य सुपर्याप्तो वधायास्य दुरात्मनः। विधमिष्याम्यहं चैतमनुजानीहि मां विभो
आर्य, या दुष्टाचा वध करण्याची माझ्यात पूर्ण ताकद आहे; प्रभो, मला परवानगी द्या, मी याचा वध करतो.
तमब्रवीन्महातेजा रामः सत्यपराक्रमः। गच्छ यत्नपरश्चापि भव लक्ष्मण संयुगे
महातेजस्वी, सत्यपराक्रमी राम म्हणाला, "लक्ष्मणा, जा आणि युद्धात पूर्ण प्रयत्नशील आणि दृढ राहा."
रावणो हि महावीर्यो रणेऽद्भुतपराक्रमः। त्रैलोक्येनापि संक्रुद्धो दुष्प्रसह्यो न संशयः
रावण फार बलवान आहे, युद्धात त्याची शौर्य अद्भुत आहे. तो जर रागावला, तर तीनही लोकांसाठी त्याला जिंकणं कठीणच आहे—यात काहीच शंका नाही.
तस्यच्छिद्राणि मार्गस्व स्वच्छिद्राणि च लक्षय। चक्षुषा धनुषाऽऽत्मानं गोपायस्व समाहितः
त्याच्या कमकुवत जागा शोध आणि आपल्याही दुर्बलतेकडे लक्ष ठेव. डोळ्यांनी आणि धनुष्याने, एकाग्र मनाने स्वतःचं रक्षण कर.
राघवस्य वचः श्रुत्वा सम्परिष्वज्य पूज्य च। अभिवाद्य च रामाय ययौ सौमित्रिराहवे
राघवाचं बोलणं ऐकून, सौमित्रानं त्याला मिठी मारली, सन्मान केला, रामाला वंदन केलं आणि युद्धासाठी निघाला.
स रावणं वारणहस्तबाहुं ददर्श भीमोद्यतदीप्तचापम्। प्रच्छादयन्तं शरवृष्टिजालै- स्तान् वानरान् भिन्नविकीर्णदेहान्
त्याने रावणाला पाहिलं, ज्याचे हात हत्तीच्या सोंडेप्रमाणे होते, तेजस्वी धनुष्य उंचावलेलं होतं, आणि जो वानरांवर बाणांचा मारा करत होता, त्यामुळे त्यांची शरीरं जखमी आणि विखुरलेली झाली होती.
तमालोक्य महातेजा हनूमान् मारुतात्मजः। निवार्य शरजालानि विदुद्राव स रावणम्
तो पाहताच, वायूपुत्र बलवान हनुमान, बाणांचा वर्षाव थोपवून रावणावर धावून गेला.
रथं तस्य समासाद्य बाहुमुद्यम्य दक्षिणम्। त्रासयन् रावणं धीमान् हनूमान् वाक्यमब्रवीत्
त्याच्या रथाजवळ जाऊन, उजवा हात उंचावून, बुद्धिमान हनुमान रावणाला घाबरवून म्हणाला—
देवदानवगन्धर्वैर्यक्षैश्च सह राक्षसैः। अवध्यत्वं त्वया प्राप्तं वानरेभ्यस्तु ते भयम्
देव, दानव, गंधर्व, यक्ष आणि राक्षस यांच्याकडून तुला अमरत्व मिळालंय; पण वानरांपासून मात्र तुला भीती आहे.
एष मे दक्षिणो बाहुः पञ्चशाखः समुद्यतः। विधमिष्यति ते देहे भूतात्मानं चिरोषितम्
हा माझा उजवा हात, पाच बोटांचा, उंचावलेला आहे; तो तुझं शरीर नष्ट करील आणि त्यात जे जीव लपले आहेत, त्यांना मुक्त करील.
श्रुत्वा हनूमतो वाक्यं रावणो भीमविक्रमः। संरक्तनयनः क्रोधादिदं वचनमब्रवीत्
हनुमानाचं बोलणं ऐकून, भयंकर पराक्रमी रावण, रागाने डोळे लाल करून, असे शब्द बोलला—
क्षिप्रं प्रहर निःशङ्कं स्थिरां कीर्तिमवाप्नुहि। ततस्त्वां ज्ञातविक्रान्तं नाशयिष्यामि वानर
लवकर आणि निर्धास्तपणे वार कर; कायमची कीर्ती मिळव. मग तुझं सामर्थ्य ओळखून, मी तुला संपवीन, वानरा.
एवमुक्तो महातेजा रावणो राक्षसेश्वरः। आजघानानिलसुतं तलेनोरसि वीर्यवान्
असं म्हटल्यावर, तेजस्वी राक्षसांचा राजा रावणानं, वायुपुत्राला आपल्या तळहाताने छातीवर जबरदस्त मारला.
स तलाभिहतस्तेन चचाल च मुहुर्मुहुः। स्थितो मुहूर्तं तेजस्वी स्थैर्यं कृत्वा महामतिः
त्या तळहाताच्या माराने तो पुन्हा पुन्हा डगमगला; पण थोडा वेळ स्थिर राहून, तेजस्वी आणि बुद्धिमान हनुमान स्वतःला सावरला.
आजघान च संक्रुद्धस्तलेनैवामरद्विषम्। ततः स तेनाभिहतो वानरेण महात्मना
मग रागाने, त्याने देखील तळहाताने देवांचे शत्रू रावणावर प्रहार केला; आणि त्या महात्मा वानराच्या त्या प्रहाराने—
दशग्रीवः समाधूतो यथा भूमितलेऽचलः। संग्रामे तं तथा दृष्ट्वा रावणं तलताडितम्
दशमुख रावण पृथ्वीवरच्या डोंगरासारखा हादरला; युद्धात रावणाला तळहाताने असे मारताना पाहून—
ऋषयो वानराः सिद्धा नेदुर्देवाः सहासुरैः। अथाश्वस्य महातेजा रावणो वाक्यमब्रवीत्
ऋषी, वानर आणि सिद्धांनी गजर केला, देव आणि असुरांनीही आनंदाने जयघोष केला; मग तेजस्वी रावणाने आपल्या घोड्याला असे म्हटले—
साधु वानर वीर्येण श्लाघनीयोऽसि मे रिपुः। रावणेनैवमुक्तस्तु मारुतिर्वाक्यमब्रवीत्
शाबास वानरा! तुझ्या शौर्यामुळे तू माझा असा शत्रू आहेस की ज्याचं कौतुक करावं वाटतं. असं रावणानं म्हटल्यावर, वायुपुत्र हनुमान म्हणाला—
धिगस्तु मम वीर्यस्य यत् त्वं जीवसि रावण। सकृत् तु प्रहरेदानीं दुर्बुद्धे किं विकत्थसे
माझ्या बळाला धिक्कार आहे, कारण तू अजूनही जिवंत आहेस, रावणा! मी एकदाच तुला मारलं असतं, दुष्ट, मग कशाला इतका गर्व करतोस?
ततस्त्वां मामको मुष्टिर्नयिष्यति यमक्षयम्। ततो मारुतिवाक्येन कोपस्तस्य प्रजज्वले
मग माझा मुठीचा एकच प्रहार तुला यमाच्या घरी पोहोचवेल! हनुमानाच्या या शब्दांमुळे रावणाचा राग पेटला.
संरक्तनयनो यत्नान्मुष्टिमावृत्य दक्षिणम्। पातयामास वेगेन वानरोरसि वीर्यवान्
त्याच्या डोळ्यांत रागाने रक्त उतरले, त्याने उजवा मुठ घट्ट आवळून, जोरात त्या बलवान वानराच्या छातीवर घाव घातला.
हनूमान् वक्षसि व्यूढे संचचाल पुनः पुनः। विह्वलं तु तदा दृष्ट्वा हनूमन्तं महाबलम्
हनुमानाच्या रुंद छातीवर तो प्रहार बसला आणि तो पुन्हा पुन्हा डळमळू लागला; त्या महाबलवान हनुमानाला असा हलताना पाहून—
रथेनातिरथः शीघ्रं नीलं प्रति समभ्यगात्। राक्षसानामधिपतिर्दशग्रीवः प्रतापवान्
राक्षसांचा राजा, दहा डोकी असलेला, पराक्रमी रावण, आपल्या रथातून निळाकडे झपाट्याने धावला.
पन्नगप्रतिमैर्भीमैः परमर्माभिभेदनैः। शरैरादीपयामास नीलं हरिचमूपतिम्
भयंकर, सर्पासारख्या, खोलवर भेद करणाऱ्या बाणांनी त्याने वानरसेनेच्या सेनापती निळाला जणू जाळून टाकले.
स शरौघसमायस्तो नीलो हरिचमूपतिः। करेणैकेन शैलाग्रं रक्षोधिपतयेऽसृजत्
त्या बाणांच्या पावसात सापडलेला वानरसेनेचा सेनापती निळा, एकाच हाताने एक डोंगरशिखर उचलून राक्षसाधिपतीवर फेकले.
हनूमानपि तेजस्वी समाश्वस्तो महामनाः। विप्रेक्षमाणो युद्धेप्सुः सरोषमिदमब्रवीत्
तेजस्वी, धैर्यवान हनुमानही, मन शांत करून, युद्धासाठी सज्ज होत, रागाने पाहत म्हणाला—
नीलेन सह संयुक्तं रावणं राक्षसेश्वरम्। अन्येन युध्यमानस्य न युक्तमभिधावनम्
"निळा आणि दुसऱ्याशी एकत्र लढत असताना राक्षसांचा राजा रावणावर हल्ला करणे योग्य नाही."
रावणोऽथ महातेजास्तं शृङ्गं सप्तभिः शरैः। आजघान सुतीक्ष्णाग्रैस्तद् विकीर्णं पपात ह
मग तेजस्वी रावणाने त्या डोंगरशिखरावर सात अत्यंत तीक्ष्ण बाण सोडले आणि ते शिखर तुकडे तुकडे होऊन खाली पडले.
तद् विकीर्णं गिरेः शृङ्गं दृष्ट्वा हरिचमूपतिः। कालाग्निरिव जज्वाल कोपेन परवीरहा
ते डोंगरशिखर तुटून पडताना पाहून वानरसेनेचा सेनापती शत्रूंचा संहार करणाऱ्या काळाग्नीप्रमाणे संतापाने पेटून उठला.
सोऽश्वकर्णद्रुमान् शालांश्चूतांश्चापि सुपुष्पितान्। अन्यांश्च विविधान् वृक्षान् नीलश्चिक्षेप संयुगे
निळाने युद्धात अश्वकर्ण, शाल, फुलांनी डवरलेले आंबा आणि अनेक प्रकारचे झाडे उचलून फेकली.