तानार्तान् नष्टसंज्ञांश्च गतासूंश्च बृहस्पतिः। विद्याभिर्मन्त्रयुक्ताभिरोषधीभिश्चिकित्सति
त्या वेळी बृहस्पतीने विद्या, मंत्र आणि औषधी यांच्या सहाय्याने जखमी, शुद्ध हरपलेले किंवा प्राण सोडलेले देवांचे उपचार केले.
तान्यौषधान्यानयितुं क्षीरोदं यान्तु सागरम्। जवेन वानराः शीघ्रं सम्पातिपनसादयः
संपाती, पनस आणि इतर वेगवान वानरांनी पटकन क्षीरसागराकडे जाऊन ती औषधी आणावीत.
हरयस्तु विजानन्ति पार्वती ते महौषधी। संजीवकरणीं दिव्यां विशल्यां देवनिर्मिताम्
वानरांना पर्वतावर उगवणाऱ्या मोठ्या औषधी माहिती आहेत—संजीवनी ही दैवी प्राण परत आणणारी औषधी आणि देवांनी निर्माण केलेली विशल्याही तिथे आहे.
चन्द्रश्च नाम द्रोणश्च क्षीरोदे सागरोत्तमे। अमृतं यत्र मथितं तत्र ते परमौषधी
त्या उत्तम क्षीरसागरात चंद्र आणि द्रोण नावाचे पर्वत आहेत, जिथे अमृत मथले गेले होते; तिथेच ती श्रेष्ठ औषधी सापडतील.
तौ तत्र विहितौ देवैः पर्वतौ तौ महोदधौ। अयं वायुसुतो राजन् हनूमांस्तत्र गच्छतु
ते दोन्ही पर्वत देवांनी त्या मोठ्या समुद्रात ठेवले आहेत; राजन, वायुपुत्र हनुमान तिथे जाऊन यावा.
एतस्मिन्नन्तरे वायुर्मेघाश्चापि सविद्युतः। पर्यस्य सागरे तोयं कम्पयन्निव पर्वतान्
इतक्यात वारा आणि विजेसह मेघ समुद्रावरून झेपावले, जणू काही पर्वत हलवावेत तसे पाणी ढवळले.
महता पक्षवातेन सर्वद्वीपमहाद्रुमाः। निपेतुर्भग्नविटपाः सलिले लवणाम्भसि
त्याच्या प्रचंड पंखाच्या वाऱ्याने सर्व बेटांवरील मोठमोठी झाडे, त्यांच्या फांद्या तुटून, खारट पाण्यात कोसळली.
अभवन् पन्नगास्त्रस्ता भोगिनस्तत्रवासिनः। शीघ्रं सर्वाणि यादांसि जग्मुश्च लवणार्णवम्
तेथील सर्प घाबरून गेले आणि सर्व जलचर प्राणी पटकन खारट समुद्रात गेले.
ततो मुहूर्ताद् गरुडं वैनतेयं महाबलम्। वानरा ददृशुः सर्वे ज्वलन्तमिव पावकम्
थोड्याच वेळात सर्व वानरांनी तेजस्वी, अग्नीप्रमाणे भासणारा, विनतेचा पुत्र बलवान गरुड तिथे येताना पाहिला.
तमागतमभिप्रेक्ष्य नागास्ते विप्रदुद्रुवुः। यैस्तु तौ पुरुषौ बद्धौ शरभूतैर्महाबलैः
त्याला येताना पाहून ते सर्प सैरावैरा पळाले; पण त्या दोघांना, जे बलवान नागबाणांनी बांधले गेले होते—
ततः सुपर्णः काकुत्स्थौ स्पृष्ट्वा प्रत्यभिनन्द्य च। विममर्श च पाणिभ्यां मुखे चन्द्रसमप्रभे
मग सुपर्णाने त्या ककुत्स्थ वंशज दोघांना स्पर्श केला, त्यांचे स्वागत केले आणि त्यांच्या चंद्रासारख्या तेजस्वी चेहऱ्यांना हाताने हलकेच स्पर्श केला.
वैनतेयेन संस्पृष्टास्तयोः संरुरुहुर्व्रणाः। सुवर्णे च तनू स्निग्धे तयोराशु बभूवतुः
विनतेपुत्राच्या स्पर्शाने त्या दोघांचे जखमा भरू लागल्या आणि त्यांची त्वचा सुंदर, मऊ आणि सुवर्ण रंगाची झाली.
तेजो वीर्यं बलं चौज उत्साहश्च महागुणाः। प्रदर्शनं च बुद्धिश्च स्मृतिश्च द्विगुणा तयोः
त्यांची ऊर्जा, ताकद, शौर्य, उत्साह, बुद्धी, स्मरणशक्ती आणि इतर सर्व गुण दुप्पट वाढले.
तावुत्थाप्य महातेजा गरुडो वासवोपमौ। उभौ च सस्वजे हृष्टो रामश्चैनमुवाच ह
महातेजस्वी गरुडाने दोघांनाही उचलून, इंद्रासारखा तेजस्वी, आनंदाने त्यांना मिठी मारली आणि रामाने त्याला म्हटले—
भवत्प्रसादाद् व्यसनं रावणिप्रभवं महत्। उपायेन व्यतिक्रान्तौ शीघ्रं च बलिनौ कृतौ
"तुमच्या कृपेने आम्ही रावणामुळे आलेले हे मोठे संकट सहज पार केले आणि तुमच्या मदतीने आमची शक्ती परत आली."
यथा तातं दशरथं यथाजं च पितामहम्। तथा भवन्तमासाद्य हृदयं मे प्रसीदति
"जसे वडील दशरथ किंवा ब्रह्मा यांना भेटल्यावर माझ्या मनाला आनंद मिळतो, तसेच तुम्हाला भेटूनही मला हर्ष वाटतो."
को भवान् रूपसम्पन्नो दिव्यस्रगनुलेपनः। वसानो विरजे वस्त्रे दिव्याभरणभूषितः
तुम्ही कोण? इतके देखणे रूप, दिव्य फुलांच्या माळा आणि सुगंधी उटण्या अंगाला लावलेल्या, निखळ स्वच्छ वस्त्र घातलेले, आणि दिव्य दागिन्यांनी सजलेले आहात.
तमुवाच महातेजा वैनतेयो महाबलः। पतत्त्रिराजः प्रीतात्मा हर्षपर्याकुलेक्षणम्
मग तेजस्वी आणि बलवान, पक्षीराज विनता यांचा सुपुत्र, आनंदाने डोळे भरून, त्याला उत्तर देऊ लागला.
अहं सखा ते काकुत्स्थ प्रियः प्राणो बहिश्चरः। गरुत्मानिह सम्प्राप्तो युवयोः साह्यकारणात्
काकुत्स्था, मी तुझा प्रिय मित्र आहे, जसा जीवाभावाचा. मी गरुड, तुमच्या दोघांच्या मदतीसाठी येथे आलो आहे.
असुरा वा महावीर्या दानवा वा महाबलाः। सुराश्चापि सगन्धर्वाः पुरस्कृत्य शतक्रतुम्
म्हणूनच, कितीही बलवान असुर असोत, किंवा महाबली दानव, किंवा इंद्रासह देव आणि गंधर्व—
नेमं मोक्षयितुं शक्ताः शरबन्धं सुदारुणम्। मायाबलादिन्द्रजिता निर्मितं क्रूरकर्मणा
—कोणीही या भयंकर नागबाणांच्या जाळ्यातून सोडवू शकत नाही, कारण हे इंद्रजिताने आपल्या मायाबळाने आणि क्रूर कर्माने निर्माण केले आहे.
एते नागाः काद्रवेयास्तीक्ष्णदंष्ट्रा विषोल्बणाः। रक्षोमायाप्रभावेण शरभूतास्त्वदाश्रयाः
हे नाग कद्रूचे संतती आहेत, धारदार दातांचे आणि विषाने भरलेले; राक्षसी मायेमुळे हे बाण झाले आहेत आणि तुमच्या नियंत्रणात आहेत.
इमं श्रुत्वा तु वृत्तान्तं त्वरमाणोऽहमागतः। सहसैवावयोः स्नेहात् सखित्वमनुपालयन्
ही बातमी ऐकताच, मी तात्काळ तुमच्या दोघांवरील आपुलकी आणि मैत्रीपोटी, मैत्रीचे कर्तव्य पार पाडण्यासाठी आलो.
मोक्षितौ च महाघोरादस्मात् सायकबन्धनात्। अप्रमादश्च कर्तव्यो युवाभ्यां नित्यमेव हि
आता तुम्ही या भयंकर बाणांच्या जाळ्यातून मुक्त झाला आहात; पण नेहमीच सावध राहा.
प्रकृत्या राक्षसाः सर्वे संग्रामे कूटयोधिनः। शूराणां शुद्धभावानां भवतामार्जवं बलम्
राक्षस हे जन्मतःच युद्धात कपटी असतात; पण तुमचं बळ हे प्रामाणिकपणा आणि निर्मळ मनात आहे.
तन्न विश्वसनीयं वो राक्षसानां रणाजिरे। एतेनैवोपमानेन नित्यं जिह्मा हि राक्षसाः
म्हणून रणांगणावर राक्षसांवर कधीच विश्वास ठेवू नका; ते नेहमीच वाकडेपणाने वागतात.
एवमुक्त्वा तदा रामं सुपर्णः स महाबलः। परिष्वज्य च सुस्निग्धमाप्रष्टुमुपचक्रमे
असं म्हणून, महाबली सुपर्णाने रामाला प्रेमाने घट्ट मिठी मारली आणि निरोप घेण्यास सज्ज झाला.
सखे राघव धर्मज्ञ रिपूणामपि वत्सल। अभ्यनुज्ञातुमिच्छामि गमिष्यामि यथासुखम्
मित्र राघवा, धर्म जाणणारा, शत्रूंवरही प्रेम करणारा, मी तुझी परवानगी घेऊन आता माझ्या इच्छेप्रमाणे निघतो.
न च कौतूहलं कार्यं सखित्वं प्रति राघव। कृतकर्मा रणे वीर सखित्वं प्रतिवेत्स्यसि
राघवा, आपल्या मैत्रीबद्दल काहीही शंका बाळगू नकोस; वीर, मी युद्धातील आपलं कर्तव्य पूर्ण केलं आहे, आणि तू ही मैत्री लक्षात ठेवशील.
बालवृद्धावशेषां तु लङ्कां कृत्वा शरोर्मिभिः। रावणं तु रिपुं हत्वा सीतां त्वमुपलप्स्यसे
तू बाळ आणि वृद्ध सोडून लंका बाणांच्या लाटा उठवून राख करशील, रावणाचा वध करून, सीतेला पुन्हा मिळवशील.