ततस्ते राक्षसास्तत्र तस्मिंस्तमसि दारुणे। राममेवाभ्यवर्तन्त संहृष्टाः शरवृष्टिभिः
त्या भयंकर अंधारात, आनंदित झालेले राक्षस तीरांचा मारा करत रामाकडे झेपावले.
तेषामापततां शब्दः क्रुद्धानामपि गर्जताम्। उद्वर्त इव सप्तानां समुद्राणामभूत् स्वनः
त्या संतप्त राक्षसांचा गजर, ते गर्जना करत पुढे येताना, जणू सातही समुद्र उसळल्याचा आवाज वाटत होता.
तेषां रामः शरैः षड्भिः षड् जघान निशाचरान्। निमेषान्तरमात्रेण शरैरग्निशिखोपमैः
रामाने एका डोळ्याच्या पापणी लवतेत, अग्नीच्या ज्वाळेसारख्या सहा बाणांनी सहा राक्षसांना ठार केले.
यज्ञशत्रुश्च दुर्धर्षो महापार्श्वमहोदरौ। वज्रदंष्ट्रो महाकायस्तौ चोभौ शुकसारणौ
यज्ञशत्रू, दुर्धर्ष, महापार्श्व, महोदर, वज्रदंष्ट्र हा मोठ्या देहाचा, आणि शुक, सारण हे दोघे—
ते तु रामेण बाणौघैः सर्वमर्मसु ताडिताः। युद्धादपसृतास्तत्र सावशेषायुषोऽभवन्
रामाच्या बाणांच्या वर्षावाने सगळ्या मर्मस्थळी घाव बसल्यामुळे, ते सर्व रणभूमीतून मागे हटले, त्यांचा जीव थोडक्यात वाचला.
निमेषान्तरमात्रेण घोरैरग्निशिखोपमैः। दिशश्चकार विमलाः प्रदिशश्च महारथः
डोळ्याच्या क्षणभरात, त्या महान रथीने अग्नीच्या ज्वाळेसारख्या भयंकर बाणांनी सर्व दिशांना उजळून टाकले.
ये त्वन्ये राक्षसा वीरा रामस्याभिमुखे स्थिताः। तेऽपि नष्टाः समासाद्य पतङ्गा इव पावकम्
रामासमोर उभे असलेले इतर वीर राक्षसही, जसे पतंग ज्वाळेत जळतात तसे, त्याच्याजवळ येताच नष्ट झाले.
सुवर्णपुङ्खैर्विशिखैः सम्पतद्भिः समन्ततः। बभूव रजनी चित्रा खद्योतैरिव शारदी
सर्व बाजूंनी सोडलेल्या सोन्याच्या पिसाऱ्यांच्या बाणांनी ती रात्र जणू दिवाळून गेली, जणू शरद ऋतूतील काजव्यांनी उजळलेली रात्र.
राक्षसानां च निनदैर्भेरीणां चैव निःस्वनैः। सा बभूव निशा घोरा भूयो घोरतराभवत्
राक्षसांच्या गर्जना आणि बेंड्यांच्या गजराने ती रात्र अधिकच भयंकर झाली, आणि अजूनही भयानक वाटू लागली.
तेन शब्देन महता प्रवृद्धेन समन्ततः। त्रिकूटः कंदराकीर्णः प्रव्याहरदिवाचलः
त्या सर्वत्र घुमणाऱ्या मोठ्या आवाजाने, गुंफांनी भरलेला त्रिकूट पर्वत जणू स्वर्गातील पर्वतासारखा घुमू लागला.
गोलाङ्गूला महाकायास्तमसा तुल्यवर्चसः। सम्परिष्वज्य बाहुभ्यां भक्षयन् रजनीचरान्
मोठ्या देहाचे, अंधारासारख्या रंगाचे गोलांगूल वानर, राक्षसांना आपल्या हातांनी घट्ट धरून, त्यांना खात होते.
अङ्गदस्तु रणे शत्रून् निहन्तुं समुपस्थितः। रावणिं निजघानाशु सारथिं च हयानपि
अंगद रणभूमीत शत्रूंचा नाश करण्यासाठी आला आणि त्याने रावणाचा मुलगा, त्याचा सारथी आणि घोडे यांना झटपट ठार केले.
इन्द्रजित् तु रथं त्यक्त्वा हताश्वो हतसारथिः। अङ्गदेन महाकायस्तत्रैवान्तरधीयत
इंद्रजितानं रथ सोडून दिला, कारण त्याचे घोडे आणि सारथी मारले गेले होते. अंगदाच्या विशाल देहामुळे तो तिथेच अदृश्य झाला.
तत् कर्म वालिपुत्रस्य सर्वे देवाः सहर्षिभिः। तुष्टुवुः पूजनार्हस्य तौ चोभौ रामलक्ष्मणौ
वालिपुत्राच्या या कृत्याचं सर्व देवांनी आणि ऋषींनी मोठ्या आदराने स्तुती केली, आणि राम व लक्ष्मण यांचंही गौरव केलं.
प्रभावं सर्वभूतानि विदुरिन्द्रजितो युधि। ततस्ते तं महात्मानं दृष्ट्वा तुष्टाः प्रधर्षितम्
सर्व जीवांना युद्धात इंद्रजिताची शक्ती माहीत होती; पण तो महात्मा पराभूत झाल्याचं पाहून ते सर्व आनंदित झाले.
ततः प्रहृष्टाः कपयः ससुग्रीवविभीषणाः। साधुसाध्विति नेदुश्च दृष्ट्वा शत्रुं पराजितम्
मग सुग्रीव आणि विभीषणासह सर्व वानर आनंदाने 'शाबास, शाबास!' असं ओरडू लागले, कारण शत्रू पराभूत झाला होता.
इन्द्रजित् तु तदानेन निर्जितो भीमकर्मणा। संयुगे वालिपुत्रेण क्रोधं चक्रे सुदारुणम्
वालिपुत्राच्या भीषण पराक्रमाने युद्धात पराभूत झाल्यावर इंद्रजित अत्यंत क्रोधित झाला.
सोऽन्तर्धानगतः पापो रावणी रणकर्शितः। ब्रह्मदत्तवरो वीरो रावणिः क्रोधमूर्च्छितः
तो पापी रावणपुत्र, युद्धाने त्रस्त, ब्रह्माचा वर लाभलेला, प्रचंड रागाने मन भरून अदृश्य झाला.
अदृश्यो निशितान् बाणान् मुमोचाशनिवर्चसः। रामं च लक्ष्मणं चैव घोरैर्नागमयैः शरैः
अदृश्य अवस्थेत, त्याने वीजेसारखे तेजस्वी, तीक्ष्ण बाण सोडले आणि भयंकर नागासारख्या बाणांनी राम आणि लक्ष्मण यांना घायाळ केले.
बिभेद समरे क्रुद्धः सर्वगात्रेषु राक्षसः। मायया संवृतस्तत्र मोहयन् राघवौ युधि
राक्षसाने मायेमध्ये लपून, युद्धात रागाने दोघांनाही सर्व अंगावर जखमी केले आणि राघवांना गोंधळात टाकले.
अदृश्यः सर्वभूतानां कूटयोधी निशाचरः। बबन्ध शरबन्धेन भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ
सर्व जीवांना अदृश्य असलेला, कपटी रात्रभ्रमण करणारा राक्षसाने बाणांच्या जाळ्याने राम आणि लक्ष्मण या भावांना बांधून टाकले.
तौ तेन पुरुषव्याघ्रौ क्रुद्धेनाशीविषैः शरैः। सहसाभिहतौ वीरौ तदा प्रेक्षन्त वानराः
त्या क्रोधित राक्षसाने नागासारख्या बाणांनी अचानक हल्ला केला, त्यामुळे हे दोन्ही वीर, म्हणजे पुरुषसिंह, वानरांच्या नजरेसमोर जखमी झाले.
प्रकाशरूपस्तु यदा न शक्त- स्तौ बाधितुं राक्षसराजपुत्रः। मायां प्रयोक्तुं समुपाजगाम बबन्ध तौ राजसुतौ दुरात्मा
जेव्हा राक्षसराजपुत्राने उघड्या रूपात दोघांना त्रास देता आला नाही, तेव्हा त्याने मायेला शरण जाऊन, त्या राजपुत्र भावांना कपटीपणे बांधून टाकले.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे चतुश्चत्वारिंशः सर्गः
अशा प्रकारे वाल्मीकींच्या पवित्र रामायणातील युद्धकांडातील चव्वेचाळीसावा सर्ग संपला.
thumb|पञ्चचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे पञ्चचत्वारिंशः सर्गः ॥६-
आता वाल्मीकी रामायणाच्या युद्धकांडातील पंचेचाळीसावा सर्ग ऐका.
स तस्य गतिमन्विच्छन् राजपुत्रः प्रतापवान्। दिदेशातिबलो रामो दश वानरयूथपान्
शत्रूचा माग काढण्यासाठी, पराक्रमी राजपुत्र रामाने दहा वानरांच्या प्रमुखांना आज्ञा दिली.
द्वौ सुषेणस्य दायादौ नीलं च प्लवगाधिपम्। अङ्गदं वालिपुत्रं च शरभं च तरस्विनम्
त्याने सुसेणाचे दोन पुत्र, वानरांचा राजा नील, वालिपुत्र अंगद आणि वेगवान शरभ यांना पाठवले.
द्विविदं च हनूमन्तं सानुप्रस्थं महाबलम्। ऋषभं चर्षभस्कन्धमादिदेश परंतपः
त्याने द्विविद, हनुमान, बलाढ्य सानुप्रस्थ आणि वृषभ, ज्याचे खांदे वृषभासारखे होते, या सर्वांना पाठवले.
ते सम्प्रहृष्टा हरयो भीमानुद्यम्य पादपान्। आकाशं विविशुः सर्वे मार्गमाणा दिशो दश
हे सर्व बलवान वानर आनंदाने मोठमोठी झाडं उचलून, आकाशात उडाले आणि दहा दिशांना शोधू लागले.
तेषां वेगवतां वेगमिषुभिर्वेगवत्तरैः। अस्त्रवित् परमास्त्रस्तु वारयामास रावणिः
पण रावणपुत्र, जो अस्त्रविद्या जाणणारा आणि श्रेष्ठ धनुर्धारी होता, त्याने त्या वेगवान वानरांना आणखी वेगवान बाणांनी रोखले.