रुद्धां तु नगरीं श्रुत्वा जातक्रोधो निशाचरः। विधानं द्विगुणं कृत्वा प्रासादं चाप्यरोहत
शहर वेढले गेले आहे हे ऐकून, तो निशाचर रागावला, अधिक काळजी घेतली आणि महालावर गेला.
स ददर्श वृतां लङ्कां सशैलवनकाननाम्। असंख्येयैर्हरिगणैः सर्वतो युद्धकाङ्क्षिभिः
त्याने पाहिले की, डोंगर, वन आणि उपवनांनी वेढलेली लंका सर्व बाजूंनी असंख्य युद्धासाठी उत्सुक वानरांनी घेरली आहे.
स दृष्ट्वा वानरैः सर्वैर्वसुधां कपिलीकृताम्। कथं क्षपयितव्याः स्युरिति चिन्तापरोऽभवत्
सर्वत्र वानरांनी व्यापलेली पृथ्वी पाहून, त्याच्या मनात विचार आला की हे वानर कसे संपवावेत.
स चिन्तयित्वा सुचिरं धैर्यमालम्ब्य रावणः। राघवं हरियूथांश्च ददर्शायतलोचनः
रावणाने खूप वेळ विचार करून धीर धरला आणि मोठ्या डोळ्यांनी राम व वानरांच्या प्रमुखांकडे पाहिले.
राघवः सह सैन्येन मुदितो नाम पुप्लुवे। लङ्कां ददर्श गुप्तां वै सर्वतो राक्षसैर्वृताम्
राम आपल्या सैन्यासह आनंदाने पुढे गेला आणि सर्व बाजूंनी राक्षसांनी चोखपणे राखलेली लंका पाहिली.
दृष्ट्वा दाशरथिर्लङ्कां चित्रध्वजपताकिनीम्। जगाम सहसा सीतां दूयमानेन चेतसा
दशरथपुत्राने रंगीबेरंगी ध्वजांनी सजलेली लंका पाहिली आणि त्याच्या मनात सीतेची काळजी अचानक दाटून आली.
अत्र सा मृगशावाक्षी मत्कृते जनकात्मजा। पीड्यते शोकसंतप्ता कृशा स्थण्डिलशायिनी
इथेच, माझ्यामुळे, जनककन्या हरिणडोळ्यांची सीता दुःखाने कृश झाली आहे आणि उघड्या जमिनीवर झोपली आहे.
निपीड्यमानां धर्मात्मा वैदेहीमनुचिन्तयन्। क्षिप्रमाज्ञापयद् रामो वानरान् द्विषतां वधे
धर्मात्मा राम सतत पिडली जात असलेल्या वैदेहीचा विचार करत होता आणि लगेचच वानरांना शत्रूंचा नाश करण्याची आज्ञा दिली.
एवमुक्ते तु वचसि रामेणाक्लिष्टकर्मणा। संघर्षमाणाः प्लवगाः सिंहनादैरनादयन्
पापरहित रामाने हे शब्द उच्चारताच, वानरांनी सिंहासारखे गर्जना करत एकमेकांशी भिडायला सुरुवात केली.
शिखरैर्विकिरामैतां लङ्कां मुष्टिभिरेव वा। इति स्म दधिरे सर्वे मनांसि हरियूथपाः
आपण या लंकेला पर्वतशिखरांनी किंवा फक्त मुठीनेही उध्वस्त करू, असा निर्धार सर्व वानरप्रमुखांनी केला.
उद्यम्य गिरिशृङ्गाणि महान्ति शिखराणि च। तरूंश्चोत्पाट्य विविधांस्तिष्ठन्ति हरियूथपाः
मोठी पर्वतशिखरे आणि विविध झाडे उचलून वानरप्रमुख तयार उभे राहिले.
प्रेक्षतो राक्षसेन्द्रस्य तान्यनीकानि भागशः। राघवप्रियकामार्थं लङ्कामारुरुहुस्तदा
राक्षसांच्या राजाच्या डोळ्यांसमोर, राघवाला आनंद देण्यासाठी त्या सैन्यदलांनी लंकेवर चढाई केली.
ते ताम्रवक्त्रा हेमाभा रामार्थे त्यक्तजीविताः। लङ्कामेवाभ्यवर्तन्त सालभूधरयोधिनः
ते तांबड्या चेहऱ्याचे, सोन्यासारखे चमकणारे, रामासाठी आपले प्राण पणाला लावलेले ते योद्धे, सालाच्या झाडांच्या फांद्या आणि डोंगरशिखरे हातात घेऊन, लंकेकडे झपाट्याने पुढे गेले.
ते द्रुमैः पर्वताग्रैश्च मुष्टिभिश्च प्लवंगमाः। प्राकाराग्राण्यसंख्यानि ममन्थुस्तोरणानि च
ते वानरांनी झाडे, डोंगरशिखरे आणि आपले मुठी वापरून, लंकेच्या अनगिनत बुरुजांवर आणि प्रवेशद्वारांवर जोरदार हल्ला केला.
परिखान् पूरयन्तश्च प्रसन्नसलिलाशयान्। पांसुभिः पर्वताग्रैश्च तृणैः काष्ठैश्च वानराः
पारदर्शक पाण्याच्या खंदकात वानरांनी माती, डोंगरशिखरे, गवत आणि लाकूड टाकून ते खंदक भरले आणि पुढे सरकले.
ततः सहस्रयूथाश्च कोटियूथाश्च यूथपाः। कोटियूथशताश्चान्ये लङ्कामारुरुहुस्तदा
मग हजारो, कोट्यवधी आणि शंभर कोटी सैन्यांचे सेनापती असलेले वानर, लंकेवर चढून गेले.
काञ्चनानि प्रमर्दन्तस्तोरणानि प्लवंगमाः। कैलासशिखराग्राणि गोपुराणि प्रमथ्य च
वानरांनी सोन्याचे प्रवेशद्वार फोडले आणि कैलासाच्या शिखरांसारख्या गडद गडद बुरुजांना मोडून पुढे गेले.
आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवंगमाः। लङ्कां तामभिधावन्ति महावारणसंनिभाः
कधी उडत, कधी पोहत, कधी गजर करत, मोठ्या हत्तींसारखे दिसणारे वानर त्या लंकेकडे धावत गेले.
जयत्युरुबलो रामो लक्ष्मणश्च महाबलः। राजा जयति सुग्रीवो राघवेणाभिपालितः
शक्तिशाली रामाचा विजय असो, बळवान लक्ष्मणाचाही विजय असो; राघवाच्या संरक्षणाखाली असलेल्या सुग्रीव राजाचाही विजय असो.
इत्येवं घोषयन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवंगमाः। अभ्यधावन्त लङ्कायाः प्राकारं कामरूपिणः
असे घोष करत आणि गजर करत, इच्छेनुसार रूप बदलू शकणारे वानर लंकेच्या तटाकडे धावत गेले.
वीरबाहुः सुबाहुश्च नलश्च पनसस्तथा। निपीड्योपनिविष्टास्ते प्राकारं हरियूथपाः। एतस्मिन्नन्तरे चक्रुः स्कन्धावारनिवेशनम्
वीरबाहू, सुबाहू, नळ आणि पनस हे वानरसेनेचे सेनापती तटाजवळ जाऊन ठाण मांडून बसले; आणि या दरम्यान छावणी उभारली.
पूर्वद्वारं तु कुमुदः कोटिभिर्दशभिर्वृतः। आवृत्य बलवांस्तस्थौ हरिभिर्जितकाशिभिः
कुमुद हा बलाढ्य वानर, थकवा जिंकलेल्या दहा कोटी वानरांसह, पूर्व दरवाजाजवळ आपली फौज घेऊन उभा राहिला.
सहायार्थे तु तस्यैव निविष्टः प्रघसो हरिः। पनसश्च महाबाहुर्वानरैरभिसंवृतः
त्याच्या मदतीसाठी प्रघस नावाचा वानर आणि बलाढ्य पनस, वानरांनी वेढलेले, तिथेच छावणीला थांबले.
दक्षिणद्वारमासाद्य वीरः शतबलिः कपिः। आवृत्य बलवांस्तस्थौ विंशत्या कोटिभिर्वृतः
शूर शतबली हा वानर दक्षिण दरवाजाजवळ पोहोचून, वीस कोटी वानरांसह आपली सेना घेऊन तिथे उभा राहिला.
सुषेणः पश्चिमद्वारं गत्वा तारापिता बली। आवृत्य बलवांस्तस्थौ कोटिकोटिभिरावृतः
ताराने पाठवलेला बलाढ्य सुसेन पश्चिम दरवाजाकडे गेला आणि अनगिनत कोटी वानरांनी वेढलेला, तिथेच ठामपणे उभा राहिला.
उत्तरद्वारमागम्य रामः सौमित्रिणा सह। आवृत्य बलवांस्तस्थौ सुग्रीवश्च हरीश्वरः
राम आणि सौमित्र हे दोघे उत्तरेकडील दरवाजाजवळ आले; तिथेच वानरांचा राजा सुग्रीवही सैन्यासह ठामपणे उभा राहिला.
गोलाङ्गूलो महाकायो गवाक्षो भीमदर्शना। वृतः कोट्या महावीर्यस्तस्थौ रामस्य पार्श्वतः
मोठ्या देहाचा, भयंकर दिसणारा गोलांगूल, आणि पराक्रमी गवाक्ष, हे दोघे एक कोटी वानरांसह रामाच्या शेजारी उभे राहिले.
ऋक्षाणां भीमकोपानां धूम्रः शत्रुनिबर्हणः। वृतः कोट्या महावीर्यस्तस्थौ रामस्य पार्श्वतः
शत्रूंचा नाश करणारा, रागीट अस्वलांचा सेनापती धूम्र, एक कोटी अस्वलांसह, मोठ्या शौर्याने रामाच्या शेजारी उभा राहिला.
संनद्धस्तु महावीर्यो गदापाणिर्विभीषणः। वृतो यत्तैस्तु सचिवैस्तस्थौ यत्र महाबलः
महाशक्तिशाली, गदा हातात घेणारा, पूर्ण शस्त्रबद्ध विभीषण आपल्या दक्ष मंत्र्यांसह जिथे मोठी सेना होती तिथे उभा राहिला.
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः। समन्तात् परिधावन्तो ररक्षुर्हरिवाहिनीम्
गज, गवाक्ष, गवय, शरभ आणि गंधमादन हे सर्व बाजूंनी धावत, वानरसेनेचे सर्वत्र रक्षण करत होते.