पफाल च तदाक्रान्तं दशग्रीवस्य पश्यतः। पुरा हिमवतः शृङ्गं वज्रेणेव विदारितम्
रावण पाहत असताना, त्याने ते शिखर फोडले, जणू हिमालयाच्या शिखराला वज्राने फोडल्यासारखे.
भङ्क्त्वा प्रासादशिखरं नाम विश्राव्य चात्मनः। विनद्य सुमहानादमुत्पपात विहायसा
राजवाड्याचं शिखर फोडून, आपलं नाव मोठ्याने सांगत, तो प्रचंड गर्जना करत आकाशात उडी मारून गेला.
व्यथयन् राक्षसान् सर्वान् हर्षयंश्चापि वानरान्। स वानराणां मध्ये तु रामपार्श्वमुपागतः
सर्व राक्षसांना घाबरवून आणि वानरांना आनंदित करून, तो वानरांच्या मध्ये येऊन रामाजवळ पोहोचला.
रावणस्तु परं चक्रे क्रोधं प्रासादधर्षणात्। विनाशं चात्मनः पश्यन् निःश्वासपरमोऽभवत्
राजवाड्यावर झालेल्या हल्ल्यामुळे रावणाला प्रचंड राग आला, आपला विनाश समोर दिसू लागला आणि तो जोरजोराने श्वास घेऊ लागला.
रामस्तु बहुभिर्हृष्टैर्विनदद्भिः प्लवङ्गमैः। वृतो रिपुवधाकाङ्क्षी युद्धायैवाभ्यवर्तत
राम अनेक आनंदी आणि गर्जना करणाऱ्या वानरांनी वेढलेला, शत्रूच्या वधाची इच्छा बाळगून, युद्धासाठी पुढे गेला.
सुषेणस्तु महावीर्यो गिरिकूटोपमो हरिः। बहुभिः संवृतस्तत्र वानरैः कामरूपिभिः
महाशक्तिशाली आणि डोंगराच्या कड्यासारखा दिसणारा सुषेण, तिथे अनेक रूपे धारण करणाऱ्या वानरांनी वेढलेला होता.
स तु द्वाराणि संयम्य सुग्रीववचनात् कपिः। पर्यक्रामत दुर्धर्षो नक्षत्राणीव चन्द्रमाः
त्या दुर्जय कपिने सुग्रीवाच्या आज्ञेप्रमाणे द्वारं बंद करून, तो चंद्र जसा तार्यांमध्ये फिरतो तसा सर्वत्र फिरू लागला.
तेषामक्षौहिणिशतं समवेक्ष्य वनौकसाम्। लङ्कामुपनिविष्टानां सागरं चाभिवर्तताम्
लंकेला वेढा घातलेल्या आणि समुद्राकडे सरकणाऱ्या वनवासीयांच्या शंभर सैन्यदलांना पाहून,
राक्षसा विस्मयं जग्मुस्त्रासं जग्मुस्तथापरे। अपरे समरे हर्षाद्धर्षमेवोपपेदिरे
काही राक्षस आश्चर्यचकित झाले, काहींना भीती वाटू लागली, तर काहींना युद्धाच्या आनंदाने धाडस आले.
कृत्स्नं हि कपिभिर्व्याप्तं प्राकारपरिखान्तरम्। ददृशू राक्षसा दीनाः प्राकारं वानरीकृतम्। हाहाकारमकुर्वन्त राक्षसा भयमागताः
राक्षसांनी पाहिले की, किल्ल्याच्या आणि खंदकाच्या मधील सर्व जागा वानरांनी भरली आहे; ते दुःखी झाले, वानरांनी किल्ला व्यापला आहे हे पाहून घाबरले आणि भयाने मोठ्याने ओरडू लागले.
तस्मिन् महाभीषणके प्रवृत्ते कोलाहले राक्षसराजयोधाः। प्रगृह्य रक्षांसि महायुधानि युगान्तवाता इव संविचेरुः
त्या भयंकर गोंधळात राक्षसराजाचे वीर मोठी शस्त्रे घेऊन, जणू युगाच्या शेवटी वारे जसे फिरतात तसे इकडे तिकडे फिरू लागले.
thumb|द्विचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center ततस्ते राक्षसास्तत्र गत्वा रावणमन्दिरम्। न्यवेदयन् पुरीं रुद्धां रामेण सह वानरैः
मग ते राक्षस रावणाच्या राजमहालात गेले आणि राम व वानरांनी शहर वेढले आहे असे त्यांनी सांगितले.
रुद्धां तु नगरीं श्रुत्वा जातक्रोधो निशाचरः। विधानं द्विगुणं कृत्वा प्रासादं चाप्यरोहत
शहर वेढले गेले आहे हे ऐकून, तो निशाचर रागावला, अधिक काळजी घेतली आणि महालावर गेला.
स ददर्श वृतां लङ्कां सशैलवनकाननाम्। असंख्येयैर्हरिगणैः सर्वतो युद्धकाङ्क्षिभिः
त्याने पाहिले की, डोंगर, वन आणि उपवनांनी वेढलेली लंका सर्व बाजूंनी असंख्य युद्धासाठी उत्सुक वानरांनी घेरली आहे.
स दृष्ट्वा वानरैः सर्वैर्वसुधां कपिलीकृताम्। कथं क्षपयितव्याः स्युरिति चिन्तापरोऽभवत्
सर्वत्र वानरांनी व्यापलेली पृथ्वी पाहून, त्याच्या मनात विचार आला की हे वानर कसे संपवावेत.
स चिन्तयित्वा सुचिरं धैर्यमालम्ब्य रावणः। राघवं हरियूथांश्च ददर्शायतलोचनः
रावणाने खूप वेळ विचार करून धीर धरला आणि मोठ्या डोळ्यांनी राम व वानरांच्या प्रमुखांकडे पाहिले.
राघवः सह सैन्येन मुदितो नाम पुप्लुवे। लङ्कां ददर्श गुप्तां वै सर्वतो राक्षसैर्वृताम्
राम आपल्या सैन्यासह आनंदाने पुढे गेला आणि सर्व बाजूंनी राक्षसांनी चोखपणे राखलेली लंका पाहिली.
दृष्ट्वा दाशरथिर्लङ्कां चित्रध्वजपताकिनीम्। जगाम सहसा सीतां दूयमानेन चेतसा
दशरथपुत्राने रंगीबेरंगी ध्वजांनी सजलेली लंका पाहिली आणि त्याच्या मनात सीतेची काळजी अचानक दाटून आली.
अत्र सा मृगशावाक्षी मत्कृते जनकात्मजा। पीड्यते शोकसंतप्ता कृशा स्थण्डिलशायिनी
इथेच, माझ्यामुळे, जनककन्या हरिणडोळ्यांची सीता दुःखाने कृश झाली आहे आणि उघड्या जमिनीवर झोपली आहे.
निपीड्यमानां धर्मात्मा वैदेहीमनुचिन्तयन्। क्षिप्रमाज्ञापयद् रामो वानरान् द्विषतां वधे
धर्मात्मा राम सतत पिडली जात असलेल्या वैदेहीचा विचार करत होता आणि लगेचच वानरांना शत्रूंचा नाश करण्याची आज्ञा दिली.
एवमुक्ते तु वचसि रामेणाक्लिष्टकर्मणा। संघर्षमाणाः प्लवगाः सिंहनादैरनादयन्
पापरहित रामाने हे शब्द उच्चारताच, वानरांनी सिंहासारखे गर्जना करत एकमेकांशी भिडायला सुरुवात केली.
शिखरैर्विकिरामैतां लङ्कां मुष्टिभिरेव वा। इति स्म दधिरे सर्वे मनांसि हरियूथपाः
आपण या लंकेला पर्वतशिखरांनी किंवा फक्त मुठीनेही उध्वस्त करू, असा निर्धार सर्व वानरप्रमुखांनी केला.
उद्यम्य गिरिशृङ्गाणि महान्ति शिखराणि च। तरूंश्चोत्पाट्य विविधांस्तिष्ठन्ति हरियूथपाः
मोठी पर्वतशिखरे आणि विविध झाडे उचलून वानरप्रमुख तयार उभे राहिले.
प्रेक्षतो राक्षसेन्द्रस्य तान्यनीकानि भागशः। राघवप्रियकामार्थं लङ्कामारुरुहुस्तदा
राक्षसांच्या राजाच्या डोळ्यांसमोर, राघवाला आनंद देण्यासाठी त्या सैन्यदलांनी लंकेवर चढाई केली.
ते ताम्रवक्त्रा हेमाभा रामार्थे त्यक्तजीविताः। लङ्कामेवाभ्यवर्तन्त सालभूधरयोधिनः
ते तांबड्या चेहऱ्याचे, सोन्यासारखे चमकणारे, रामासाठी आपले प्राण पणाला लावलेले ते योद्धे, सालाच्या झाडांच्या फांद्या आणि डोंगरशिखरे हातात घेऊन, लंकेकडे झपाट्याने पुढे गेले.
ते द्रुमैः पर्वताग्रैश्च मुष्टिभिश्च प्लवंगमाः। प्राकाराग्राण्यसंख्यानि ममन्थुस्तोरणानि च
ते वानरांनी झाडे, डोंगरशिखरे आणि आपले मुठी वापरून, लंकेच्या अनगिनत बुरुजांवर आणि प्रवेशद्वारांवर जोरदार हल्ला केला.
परिखान् पूरयन्तश्च प्रसन्नसलिलाशयान्। पांसुभिः पर्वताग्रैश्च तृणैः काष्ठैश्च वानराः
पारदर्शक पाण्याच्या खंदकात वानरांनी माती, डोंगरशिखरे, गवत आणि लाकूड टाकून ते खंदक भरले आणि पुढे सरकले.
ततः सहस्रयूथाश्च कोटियूथाश्च यूथपाः। कोटियूथशताश्चान्ये लङ्कामारुरुहुस्तदा
मग हजारो, कोट्यवधी आणि शंभर कोटी सैन्यांचे सेनापती असलेले वानर, लंकेवर चढून गेले.
काञ्चनानि प्रमर्दन्तस्तोरणानि प्लवंगमाः। कैलासशिखराग्राणि गोपुराणि प्रमथ्य च
वानरांनी सोन्याचे प्रवेशद्वार फोडले आणि कैलासाच्या शिखरांसारख्या गडद गडद बुरुजांना मोडून पुढे गेले.
आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवंगमाः। लङ्कां तामभिधावन्ति महावारणसंनिभाः
कधी उडत, कधी पोहत, कधी गजर करत, मोठ्या हत्तींसारखे दिसणारे वानर त्या लंकेकडे धावत गेले.