दृश्यन्ते न यथावच्च नक्षत्राण्यभिवर्तते। युगान्तमिव लोकस्य पश्य लक्ष्मण शंसति
तारे नेहमीसारखे दिसत नाहीत, आणि त्यांची हालचाल पाहता, लक्ष्मणा, जणू जगाचा अंतच सूचित होत आहे.
काकाः श्येनास्तथा गृध्रा नीचैः परिपतन्ति च। शिवाश्चाप्यशुभा वाचः प्रवदन्ति महास्वनाः
कावळे, घार आणि गिधाडे खाली उडतात; मोठ्या आवाजात, काही शुभ तर काही अशुभ अशा हाका देतात.
शैलैः शूलैश्च खड्गैश्च विमुक्तैः कपिराक्षसैः। भविष्यत्यावृता भूमिर्मांसशोणितकर्दमा
पर्वत, भाले आणि तलवारी घेऊन वानर आणि राक्षसांनी पृथ्वी लवकरच व्यापली जाईल, आणि ती मांस व रक्ताच्या चिखलाने माखली जाईल.
क्षिप्रमद्य दुराधर्षां पुरीं रावणपालिताम्। अभियाम जवेनैव सर्वतो हरिभिर्वृताः
आजच आपण वेगाने, सर्व बाजूंनी वानरांनी वेढून, रावणाच्या कठीण जिंकता न येणाऱ्या नगरीवर चाल करून जाऊया.
इत्येवं तु वदन् वीरो लक्ष्मणं लक्ष्मणाग्रजः। तस्मादवातरच्छीघ्रं पर्वताग्रान्महाबलः
लक्ष्मणाला असे सांगून, पराक्रमी आणि बलवान लक्ष्मणाचा मोठा भाऊ त्या डोंगराच्या शिखरावरून झपाट्याने खाली उतरला.
अवतीर्य तु धर्मात्मा तस्माच्छैलात् स राघवः। परैः परमदुर्धर्षं ददर्श बलमात्मनः
त्या डोंगरावरून खाली आल्यावर, धर्मशील राघवाने आपली अशी बलशाली आणि शत्रूंना जिंकता न येणारी सेना पाहिली.
संनह्य तु ससुग्रीवः कपिराजबलं महत्। कालज्ञो राघवः काले संयुगायाभ्यचोदयत्
नंतर सुग्रीवासह राघवाने, योग्य वेळ ओळखून, मोठ्या वानरसेनेची मांडणी केली आणि योग्य क्षणी युद्धासाठी त्यांना पुढे पाठवले.
ततः काले महाबाहुर्बलेन महता वृतः। प्रस्थितः पुरतो धन्वी लङ्कामभिमुखः पुरीम्
मग योग्य वेळी, बलवान आणि मोठ्या सैन्याने वेढलेला तो धनुष्यधारी वीर, सैन्याच्या पुढे जाऊन, लंकापुरीकडे निघाला.
तं विभीषणसुग्रीवौ हनूमाञ्जाम्बवान् नलः। ऋक्षराजस्तथा नीलो लक्ष्मणश्चान्वयुस्तदा
त्या वेळी विभीषण, सुग्रीव, हनुमान, जांबवान, नल, अस्वलांचा राजा, नील आणि लक्ष्मण यांनी त्याच्या मागे चालत गेले.
ततः पश्चात् सुमहती पृतनर्क्षवनौकसाम्। प्रच्छाद्य महतीं भूमिमनुयाति स्म राघवम्
त्यांच्या मागून, मोठी वानर आणि अस्वलांची सेना, संपूर्ण पृथ्वी झाकून, राघवाच्या मागे निघाली.
शैलशृङ्गाणि शतशः प्रवृद्धांश्च महीरुहान्। जगृहुः कुञ्जरप्रख्या वानराः परवारणाः
हत्तींसारखे बलवान वानर शेकडो डोंगरशिखरे आणि मोठमोठी झाडे हातात घेऊन पुढे चालले.
तौ त्वदीर्घेण कालेन भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ। रावणस्य पुरीं लङ्कामासेदतुररिंदमौ
नंतर, बराच काळ गेल्यावर, शत्रूंचा नाश करणारे राम आणि लक्ष्मण हे दोन भाऊ, रावणाची लंकापुरी गाठली.
पताकामालिनीं रम्यामुद्यानवनशोभिताम्। चित्रवप्रां सुदुष्प्रापामुच्चैः प्राकारतोरणाम्
ती लंका, पताका लावलेली, सुंदर, बागांनी आणि वनांनी शोभलेली, रंगीबेरंगी तटबंदीने सजलेली, अत्यंत कठीण प्रवेश असलेली आणि उंच भिंती व दरवाजे असलेली होती.
तां सुरैरपि दुर्धर्षां रामवाक्यप्रचोदिताः। यथानिदेशं सम्पीड्य न्यविशन्त वनौकसः
ती नगरी, देवांनाही जिंकता न येणारी, रामाच्या आज्ञेवर वानरांनी जशी आज्ञा मिळाली तशी वेढली आणि तिला घेरली.
लङ्कायास्तूत्तरद्वारं शैलशृङ्गमिवोन्नतम्। रामः सहानुजो धन्वी जुगोप च रुरोध च
रामाने, लक्ष्मणासह आणि धनुष्य हातात घेऊन, डोंगरशिखरासारख्या उंच असलेल्या लंकेच्या उत्तरेकडील दरवाज्याची राखण केली आणि तो दरवाजा बंद केला.
लङ्कामुपनिविष्टस्तु रामो दशरथात्मजः। लक्ष्मणानुचरो वीरः पुरीं रावणपालिताम्
दशरथपुत्र राम, शूर लक्ष्मणासह, रावणाच्या राज्यातील लंकेजवळ तळ ठोकून राहिला.
उत्तरद्वारमासाद्य यत्र तिष्ठति रावणः। नान्यो रामाद्धि तद् द्वारं समर्थः परिरक्षितुम्
जिथे स्वतः रावण उभा होता त्या उत्तरेकडील दरवाज्याजवळ, रामाव्यतिरिक्त दुसरा कोणीही तो दरवाजा नीट राखू शकत नव्हता.
रावणाधिष्ठितं भीमं वरुणेनेव सागरम्। सायुधै राक्षसैर्भीमैरभिगुप्तं समन्ततः
रावणाने जसा समुद्राला वरुणाने राखले तसे ते भयंकर दरवाजा, शस्त्रांनी सज्ज आणि भयंकर राक्षसांनी सर्व बाजूंनी जपला होता.
लघूनां त्रासजननं पातालमिव दानवैः। विन्यस्तानि च योधानां बहूनि विविधानि च
तो दरवाजा दुर्बलांना भय आणणारा, जणू दानवांनी भरलेल्या पाताळासारखा होता; तिथे विविध प्रकारचे आणि बरेच सैनिक उभे होते.
ददर्शायुधजालानि तथैव कवचानि च। पूर्वं तु द्वारमासाद्य नीलो हरिचमूपतिः
त्याने तिथे शस्त्रांचे आणि कवचांचे संच ठेवलेले पाहिले; त्या वेळी वानरसेनेचा सेनापती नील पूर्वेकडील दरवाज्याजवळ गेला.
अतिष्ठत् सह मैन्देन द्विविदेन च वीर्यवान्। अङ्गदो दक्षिणद्वारं जग्राह सुमहाबलः
नील मैनद आणि बलवान द्विविदासह उभा राहिला; तर प्रचंड बळाचा अंगद दक्षिणेकडील दरवाज्याची जबाबदारी घेतो.
ऋषभेण गवाक्षेण गजेन गवयेन च। हनूमान् पश्चिमद्वारं ररक्ष बलवान् कपिः
ऋषभ, गवाक्ष, गज आणि गवय यांच्यासह, बलवान हनुमान पश्चिमेकडील दरवाज्याची राखण करत होता.
प्रमाथिप्रघसाभ्यां च वीरैरन्यैश्च संगतः। मध्यमे च स्वयं गुल्मे सुग्रीवः समतिष्ठत
प्रमाथी, प्रघास आणि इतर वीरांसह सुग्रीव स्वतः मध्य गटात उभा राहिला.
सह सर्वैर्हरिश्रेष्ठैः सुपर्णपवनोपमैः। वानराणां तु षट्त्रिंशत्कोट्यः प्रख्यातयूथपाः
सर्व वानरश्रेष्ठ, गरुड आणि वाऱ्यासारखे वेगवान, असे छत्तीस कोटी प्रसिद्ध वानर सेनापती तिथे होते.
निपीड्योपनिविष्टाश्च सुग्रीवो यत्र वानरः। शासनेन तु रामस्य लक्ष्मणः सविभीषणः
सुग्रीव जिथे होता तिथे सर्वजण एकत्रित झाले आणि छावणी केली; रामाच्या आज्ञेने लक्ष्मण आणि विभीषणही तिथे उपस्थित होते.
द्वारे द्वारे हरीणां तु कोटिं कोटीर्न्यवेशयत्। पश्चिमेन तु रामस्य सुषेणः सहजाम्बवान्
प्रत्येक दरवाजाजवळ लक्ष्मणाने एक कोटी वानर तैनात केले; रामाच्या पश्चिमेला सुसेन आणि जांबवान आपली जागा घेतली.
अदूरान्मध्यमे गुल्मे तस्थौ बहुबलानुगः। ते तु वानरशार्दूलाः शार्दूला इव दंष्ट्रिणः। गृहीत्वा द्रुमशैलाग्रान् हृष्टा युद्धाय तस्थिरे
मध्य गटाजवळच, आपल्या बलवान अनुयायांसह ते उभे राहिले; हे वानरशार्दूल वाघासारखे, झाडांच्या आणि डोंगरांच्या टोकांना धरून, आनंदाने युद्धासाठी सज्ज झाले.
सर्वे विकृतलाङ्गूलाः सर्वे दंष्ट्रानखायुधाः। सर्वे विकृतचित्राङ्गाः सर्वे च विकृताननाः
सर्वांच्या शेपटा विचित्र होत्या, सर्वांकडे दात आणि नखं शस्त्रासारखी होती; सर्वांचे रंग वेगवेगळे आणि अंग विचित्र, तसेच सर्वांची तोंडे भयंकर होती.
दशनागबलाः केचित् केचिद् दशगुणोत्तराः। केचिन्नागसहस्रस्य बभूवुस्तुल्यविक्रमाः
काहींमध्ये दहा हत्तींचे बळ होते, काहींमध्ये त्याच्या दुप्पट बळ, तर काहींमध्ये हजार हत्तींच्या बरोबरीचे सामर्थ्य होते.
सन्ति चौघबलाः केचित् केचिच्छतगुणोत्तराः। अप्रमेयबलाश्चान्ये तत्रासन् हरियूथपाः
काहींमध्ये महापुरासारखे बळ होते, काहींमध्ये त्याच्या शंभरपट, आणि काही वानर सेनापतींचे बळ मोजता येणार नाही असे होते.