स रामः कृत्यसिद्ध्यर्थमेवमुक्त्वा विभीषणम्। सुवेलारोहणे बुद्धिं चकार मतिमान् प्रभुः। रमणीयतरं दृष्ट्वा सुवेलस्य गिरेस्तटम्
रामाने कार्यसिद्धीसाठी विभीषणाला असे सांगून, सुंदर अशा सुवेल पर्वताच्या उतारावर चढायचं ठरवलं.
thumb|अष्टात्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे अष्टात्रिंशः सर्गः ॥६-
आता एकतीसाव्या अध्यायाचं ऐका.
स तु कृत्वा सुवेलस्य मतिमारोहणं प्रति। लक्ष्मणानुगतो रामः सुग्रीवमिदमब्रवीत्
सुवेल पर्वतावर चढायचं ठरवून, लक्ष्मणासह रामाने सुग्रीवाला असे सांगितले.
विभीषणं च धर्मज्ञमनुरक्तं निशाचरम्। मन्त्रज्ञं च विधिज्ञं च श्लक्ष्णया परया गिरा
रामाने धर्म जाणणारा, आपल्यावर प्रेम करणारा, मंत्र जाणणारा आणि नीती जाणणारा असा विभीषणाशी गोड आणि उत्तम शब्दांत संवाद साधला.
सुवेलं साधु शैलेन्द्रमिमं धातुशतैश्चितम्। अध्यारोहामहे सर्वे वत्स्यामोऽत्र निशामिमाम्
चला, आपण सगळे मिळून या सुवेल नावाच्या सुंदर पर्वतावर, जो शेकडो खनिजांनी सजलेला आहे, चढू आणि ही रात्र इथेच घालवू.
लङ्कां चालोकयिष्यामो निलयं तस्य रक्षसः। येन मे मरणान्ताय हृता भार्या दुरात्मना
आपण लंकेकडेही पाहू, जिथे त्या दुष्ट राक्षसानं माझी पत्नी पळवली आणि ज्यामुळे त्याचा मृत्यू निश्चित झाला.
येन धर्मो न विज्ञातो न वृत्तं न कुलं तथा। राक्षस्या नीचया बुद्ध्या येन तद् गर्हितं कृतम्
ज्याला धर्म, चांगलं वर्तन किंवा कुळ याचा काहीही पत्ता नाही, आणि ज्याने नीच बुद्धीने तो निंदनीय कृत्य केलं —
तस्मिन् मे वर्तते रोषः कीर्तिते राक्षसाधमे। यस्यापराधान्नीचस्य वधं द्रक्ष्यामि रक्षसाम्
त्या नीच राक्षसाचं नाव घेतलं की माझ्या मनात राग येतो; त्याच्या अपराधामुळे मी राक्षसांचा नाश पाहीन.
एको हि कुरुते पापं कालपाशवशं गतः। नीचेनात्मापचारेण कुलं तेन विनश्यति
जेव्हा एखादा, काळाच्या फेऱ्यात सापडून, पाप करतो, तेव्हा त्याच्या नीच वागण्यामुळे संपूर्ण कुळाचा नाश होतो.
एवं सम्मन्त्रयन् नेव सक्रोधो रावणं प्रति। रामः सुवेलं वासाय चित्रसानुमुपारुहत्
असं विचार करत असूनही, रावणावर राग न धरता, रामाने सुवेल पर्वताच्या रंगीबेरंगी शिखरावर निवासासाठी चढाई केली.
पृष्ठतो लक्ष्मणश्चैनमन्वगच्छत् समाहितः। सशरं चापमुद्यम्य सुमहद्विक्रमे रतः
लक्ष्मण मागून, पूर्ण एकाग्रतेने, धनुष्य-बाण उचलून, मोठ्या शौर्यात रममाण होत रामाच्या मागे गेला.
तमन्वारोहत् सुग्रीवः सामात्यः सविभीषणः। हनुमानङ्गदो नीलो मैन्दो द्विविद एव च
सुग्रीव, आपल्या मंत्र्यांसह आणि विभीषणासह, तसेच हनुमान, अंगद, नील, मैंद आणि द्विविद, हे सगळे त्यांच्या मागे पर्वतावर चढले.
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः। पनसः कुमुदश्चैव हरो रम्भश्च यूथपः
गज, गवाक्ष, गवय, शरभ, गंधमादन, पनस, कुमुद, हर आणि यथाप्रमाणे यथाप्रमाणे यथाप्रमाणे राम्भा हेही वर गेले.
जाम्बवांश्च सुषेणश्च ऋषभश्च महामतिः। दुर्मुखश्च महातेजास्तथा शतवलिः कपिः
जांबवान, सुसेन, बुद्धिमान ऋषभ, तेजस्वी दुर्मुख आणि बलवान शतावली हेही पर्वतावर चढले.
एते चान्ये च बहवो वानराः शीघ्रगामिनः। ते वायुवेगप्रवणास्तं गिरिं गिरिचारिणः
हे आणि असे आणखी कितीतरी वानर, वाऱ्याच्या वेगाने धावणारे, डोंगरावर राहणारे, त्या डोंगरावर चढले.
अध्यारोहन्त शतशः सुवेलं यत्र राघवः। ते त्वदीर्घेण कालेन गिरिमारुह्य सर्वतः
शेकडो वानर सुवेल डोंगरावर, जिथे राम होते तिथे, सर्व बाजूंनी थोड्याच वेळात चढले.
ददृशुः शिखरे तस्य विषक्तामिव खे पुरीम्। तां शुभां प्रवरद्वारां प्राकारवरशोभिताम्
त्या डोंगराच्या शिखरावर त्यांनी आकाशात लटकलेलीसारखी, सुंदर, उत्तम दरवाजे आणि भक्कम तटांनी सजलेली नगरी पाहिली.
लङ्कां राक्षससम्पूर्णां ददृशुर्हरियूथपाः। प्राकारवरसंस्थैश्च तथा नीलैश्च राक्षसैः
वानरांच्या प्रमुखांनी राक्षसांनी भरलेली, भक्कम तटांनी आणि काळ्या राक्षसांनी राखलेली लंका पाहिली.
ददृशुस्ते हरिश्रेष्ठाः प्राकारमपरं कृतम्
त्या श्रेष्ठ वानरांनी तिथे अजून एक तट बांधलेला पाहिला.
ते दृष्ट्वा वानराः सर्वे राक्षसान् युद्धकाङ्क्षिणः। मुमुचुर्विविधान् नादांस्तस्य रामस्य पश्यतः
राक्षस युद्धाला तयार असल्याचे पाहून, सर्व वानरांनी राम पाहत असताना, वेगवेगळ्या प्रकारचे गडगडाट केले.
ततोऽस्तमगमत् सूर्यः संध्यया प्रतिरञ्जितः। पूर्णचन्द्रप्रदीप्ता च क्षपा समतिवर्तत
मग सूर्य संध्याकाळी रंगून अस्ताला गेला आणि पूर्ण चंद्राच्या प्रकाशात रात्र सरली.
ततः स रामो हरिवाहिनीपति- र्विभीषणेन प्रतिनन्द्य सत्कृतः। सलक्ष्मणो यूथपयूथसंयुतः सुवेलपृष्ठे न्यवसद् यथासुखम्
नंतर राम, वानरसेनेचा प्रमुख, विभीषणाने आदराने स्वागत केल्यावर, लक्ष्मण आणि सर्व वानरप्रमुखांसह सुवेल डोंगराच्या उतारावर आरामात राहिला.
thumb|एकोनचत्वारिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे एकोनचत्वारिंशः सर्गः ॥६-
आता श्रीमद्वाल्मिकी रामायणाच्या युद्धकांडातील एकोणचाळीसावा सर्ग ऐका.
तां रात्रिमुषितास्तत्र सुवेले हरियूथपाः। लङ्कायां ददृशुर्वीरा वनान्युपवनानि च
त्या रात्री सुवेल डोंगरावर काढून, शूर वानरप्रमुखांनी लंकेतील जंगलं आणि बागा पाहिल्या.
समसौम्यानि रम्याणि विशालान्यायतानि च। दृष्टिरम्याणि ते दृष्ट्वा बभूवुर्जातविस्मयाः
ती सर्व जंगलं सम, रम्य, विशाल आणि डोळ्यांना सुखावणारी होती; ती पाहून वानर आश्चर्यचकित झाले.
चम्पकाशोकबकुलशालतालसमाकुला। तमालवनसंछन्ना नागमालासमावृता
चंपक, अशोक, बकुळ, शाल, ताड यांच्या गर्दीत, तमाळाच्या बनांनी झाकलेली आणि नागमाळांनी वेढलेली होती.
हिन्तालैरर्जुनैर्नीपैः सप्तपर्णैः सुपुष्पितैः। तिलकैः कर्णिकारैश्च पाटलैश्च समन्ततः
हिंताळ, अर्जुन, निप, फुललेल्या सप्तपर्ण, तिलक, कर्णिकार आणि पाटलांनी सर्वत्र शोभलेली होती.
शुशुभे पुष्पिताग्रैश्च लतापरिगतैर्द्रुमैः। लङ्का बहुविधैर्दिव्यैर्यथेन्द्रस्यामरावती
फुलांनी बहरलेल्या वेलांनी वेढलेली, अनेक प्रकारच्या दिव्य झाडांनी सजलेली लंका, जणू इंद्राची अमरावतीच भासत होती.
विचित्रकुसुमोपेतै रक्तकोमलपल्लवैः। शाद्वलैश्च तथा नीलैश्चित्राभिर्वनराजिभिः
विविध रंगीबेरंगी फुलांनी, लाल कोवळ्या पानांनी, हिरव्या गवताने आणि निळ्या बनांनी ती शोभून दिसत होती.
गन्धाढ्यान्यतिरम्याणि पुष्पाणि च फलानि च। धारयन्त्यगमास्तत्र भूषणानीव मानवाः
तिथल्या झाडांना सुवासिक, अत्यंत रम्य फुलं आणि फळं लागली होती, जी वानरांनी माणसांसारखी दागिन्यांसारखी घातली.