पूर्वद्वारं तु लङ्काया नीलो वानरपुङ्गवः। प्रहस्तं प्रतियोद्धा स्याद् वानरैर्बहुभिर्वृतः
लंकेच्या पूर्व दरवाजावर, वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेला नील, अनेक वानरांसह प्रहस्ताचा सामना करेल.
अङ्गदो वालिपुत्रस्तु बलेन महता वृतः। दक्षिणे बाधतां द्वारे महापार्श्वमहोदरौ
वालिपुत्र अंगद मोठ्या सैन्यासह, दक्षिण दरवाजावर महापार्श्व आणि महोदरावर हल्ला करेल.
हनूमान् पश्चिमद्वारं निष्पीड्य पवनात्मजः। प्रविशत्वप्रमेयात्मा बहुभिः कपिभिर्वृतः
पवनपुत्र हनुमान, अमाप शक्तीचा, पश्चिम दरवाजावर जोर देऊन, अनेक वानरांसह आत प्रवेश करेल.
दैत्यदानवसङ्घानामृषीणां च महात्मनाम्। विप्रकारप्रियः क्षुद्रो वरदानबलान्वितः
जो दैत्य, दानव आणि मोठ्या ऋषींच्या समूहांना त्रास देण्यात आनंद मानतो, आणि वरदानांच्या शक्तीने युक्त असूनही क्षुद्र आहे—
परिक्रमति यः सर्वान् लोकान् संतापयन् प्रजाः। तस्याहं राक्षसेन्द्रस्य स्वयमेव वधे धृतः
जो सर्व लोकांमध्ये फिरून प्रजांना त्रास देतो—त्या राक्षसांच्या राजाचा वध करण्याचा मी स्वतः निश्चय केला आहे.
उत्तरं नगरद्वारमहं सौमित्रिणा सह। निपीड्याभिप्रवेक्ष्यामि सबलो यत्र रावणः
मी सौमित्रीसह, माझ्या सैन्यासोबत, ज्या ठिकाणी रावण आहे त्या उत्तर दरवाजावर जोर देऊन आत प्रवेश करीन.
वानरेन्द्रश्च बलवानृक्षराजश्च वीर्यवान्। राक्षसेन्द्रानुजश्चैव गुल्मे भवतु मध्यमे
बलवान वानरराज, शूर भल्लूकराज आणि राक्षसराजाचा धाकटा भाऊ हे तिघेही मध्य गटात असू द्या.
न चैव मानुषं रूपं कार्यं हरिभिराहवे। एषा भवतु नः संज्ञा युद्धेऽस्मिन् वानरे बले
युद्धात वानरांनी माणसाचं रूप घेऊ नये; हेच आपलं या वानर सैन्यातील खूण ठरू द्या.
वानरा एव नश्चिह्नं स्वजनेऽस्मिन् भविष्यति। वयं तु मानुषेणैव सप्त योत्स्यामहे परान्
या युद्धात आपल्यातलीच खूण म्हणजे आपण वानर असणं; पण आपण सातजण मात्र माणसाच्या रूपात शत्रूशी लढू.
अहमेव सह भ्रात्रा लक्ष्मणेन महौजसा। आत्मना पञ्चमश्चायं सखा मम विभीषणः
मी स्वतः, माझा तेजस्वी भाऊ लक्ष्मण, आणि माझा मित्र विभीषण — हा पाचवा — असे आम्ही एकत्र आहोत.
स रामः कृत्यसिद्ध्यर्थमेवमुक्त्वा विभीषणम्। सुवेलारोहणे बुद्धिं चकार मतिमान् प्रभुः। रमणीयतरं दृष्ट्वा सुवेलस्य गिरेस्तटम्
रामाने कार्यसिद्धीसाठी विभीषणाला असे सांगून, सुंदर अशा सुवेल पर्वताच्या उतारावर चढायचं ठरवलं.
thumb|अष्टात्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे अष्टात्रिंशः सर्गः ॥६-
आता एकतीसाव्या अध्यायाचं ऐका.
स तु कृत्वा सुवेलस्य मतिमारोहणं प्रति। लक्ष्मणानुगतो रामः सुग्रीवमिदमब्रवीत्
सुवेल पर्वतावर चढायचं ठरवून, लक्ष्मणासह रामाने सुग्रीवाला असे सांगितले.
विभीषणं च धर्मज्ञमनुरक्तं निशाचरम्। मन्त्रज्ञं च विधिज्ञं च श्लक्ष्णया परया गिरा
रामाने धर्म जाणणारा, आपल्यावर प्रेम करणारा, मंत्र जाणणारा आणि नीती जाणणारा असा विभीषणाशी गोड आणि उत्तम शब्दांत संवाद साधला.
सुवेलं साधु शैलेन्द्रमिमं धातुशतैश्चितम्। अध्यारोहामहे सर्वे वत्स्यामोऽत्र निशामिमाम्
चला, आपण सगळे मिळून या सुवेल नावाच्या सुंदर पर्वतावर, जो शेकडो खनिजांनी सजलेला आहे, चढू आणि ही रात्र इथेच घालवू.
लङ्कां चालोकयिष्यामो निलयं तस्य रक्षसः। येन मे मरणान्ताय हृता भार्या दुरात्मना
आपण लंकेकडेही पाहू, जिथे त्या दुष्ट राक्षसानं माझी पत्नी पळवली आणि ज्यामुळे त्याचा मृत्यू निश्चित झाला.
येन धर्मो न विज्ञातो न वृत्तं न कुलं तथा। राक्षस्या नीचया बुद्ध्या येन तद् गर्हितं कृतम्
ज्याला धर्म, चांगलं वर्तन किंवा कुळ याचा काहीही पत्ता नाही, आणि ज्याने नीच बुद्धीने तो निंदनीय कृत्य केलं —
तस्मिन् मे वर्तते रोषः कीर्तिते राक्षसाधमे। यस्यापराधान्नीचस्य वधं द्रक्ष्यामि रक्षसाम्
त्या नीच राक्षसाचं नाव घेतलं की माझ्या मनात राग येतो; त्याच्या अपराधामुळे मी राक्षसांचा नाश पाहीन.
एको हि कुरुते पापं कालपाशवशं गतः। नीचेनात्मापचारेण कुलं तेन विनश्यति
जेव्हा एखादा, काळाच्या फेऱ्यात सापडून, पाप करतो, तेव्हा त्याच्या नीच वागण्यामुळे संपूर्ण कुळाचा नाश होतो.
एवं सम्मन्त्रयन् नेव सक्रोधो रावणं प्रति। रामः सुवेलं वासाय चित्रसानुमुपारुहत्
असं विचार करत असूनही, रावणावर राग न धरता, रामाने सुवेल पर्वताच्या रंगीबेरंगी शिखरावर निवासासाठी चढाई केली.
पृष्ठतो लक्ष्मणश्चैनमन्वगच्छत् समाहितः। सशरं चापमुद्यम्य सुमहद्विक्रमे रतः
लक्ष्मण मागून, पूर्ण एकाग्रतेने, धनुष्य-बाण उचलून, मोठ्या शौर्यात रममाण होत रामाच्या मागे गेला.
तमन्वारोहत् सुग्रीवः सामात्यः सविभीषणः। हनुमानङ्गदो नीलो मैन्दो द्विविद एव च
सुग्रीव, आपल्या मंत्र्यांसह आणि विभीषणासह, तसेच हनुमान, अंगद, नील, मैंद आणि द्विविद, हे सगळे त्यांच्या मागे पर्वतावर चढले.
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः। पनसः कुमुदश्चैव हरो रम्भश्च यूथपः
गज, गवाक्ष, गवय, शरभ, गंधमादन, पनस, कुमुद, हर आणि यथाप्रमाणे यथाप्रमाणे यथाप्रमाणे राम्भा हेही वर गेले.
जाम्बवांश्च सुषेणश्च ऋषभश्च महामतिः। दुर्मुखश्च महातेजास्तथा शतवलिः कपिः
जांबवान, सुसेन, बुद्धिमान ऋषभ, तेजस्वी दुर्मुख आणि बलवान शतावली हेही पर्वतावर चढले.
एते चान्ये च बहवो वानराः शीघ्रगामिनः। ते वायुवेगप्रवणास्तं गिरिं गिरिचारिणः
हे आणि असे आणखी कितीतरी वानर, वाऱ्याच्या वेगाने धावणारे, डोंगरावर राहणारे, त्या डोंगरावर चढले.
अध्यारोहन्त शतशः सुवेलं यत्र राघवः। ते त्वदीर्घेण कालेन गिरिमारुह्य सर्वतः
शेकडो वानर सुवेल डोंगरावर, जिथे राम होते तिथे, सर्व बाजूंनी थोड्याच वेळात चढले.
ददृशुः शिखरे तस्य विषक्तामिव खे पुरीम्। तां शुभां प्रवरद्वारां प्राकारवरशोभिताम्
त्या डोंगराच्या शिखरावर त्यांनी आकाशात लटकलेलीसारखी, सुंदर, उत्तम दरवाजे आणि भक्कम तटांनी सजलेली नगरी पाहिली.
लङ्कां राक्षससम्पूर्णां ददृशुर्हरियूथपाः। प्राकारवरसंस्थैश्च तथा नीलैश्च राक्षसैः
वानरांच्या प्रमुखांनी राक्षसांनी भरलेली, भक्कम तटांनी आणि काळ्या राक्षसांनी राखलेली लंका पाहिली.
ददृशुस्ते हरिश्रेष्ठाः प्राकारमपरं कृतम्
त्या श्रेष्ठ वानरांनी तिथे अजून एक तट बांधलेला पाहिला.
ते दृष्ट्वा वानराः सर्वे राक्षसान् युद्धकाङ्क्षिणः। मुमुचुर्विविधान् नादांस्तस्य रामस्य पश्यतः
राक्षस युद्धाला तयार असल्याचे पाहून, सर्व वानरांनी राम पाहत असताना, वेगवेगळ्या प्रकारचे गडगडाट केले.