अथ तेषु ब्रुवाणेषु रावणावरजोऽब्रवीत्। वाक्यमग्राम्यपदवत् पुष्कलार्थं विभीषणः
ते बोलत असताना, रावणाचा धाकटा भाऊ विभीषण स्पष्ट आणि अर्थपूर्ण शब्दांत म्हणाला.
अनलः पनसश्चैव सम्पातिः प्रमतिस्तथा। गत्वा लङ्कां ममामात्याः पुरीं पुनरिहागताः
अनल, पनस, संपाति आणि प्रमति — हे माझे मंत्री — लंकेत जाऊन पुन्हा इथे परत आले आहेत.
भूत्वा शकुनयः सर्वे प्रविष्टाश्च रिपोर्बलम्। विधानं विहितं यच्च तद् दृष्ट्वा समुपस्थिताः
ते सर्व पक्ष्यांचे रूप घेऊन शत्रूच्या सैन्यात गेले, तिथली व्यवस्था पाहून परत आले.
संविधानं यथाहुस्ते रावणस्य दुरात्मनः। राम तद् ब्रुवतः सर्वं याथातथ्येन मे शृणु
रामा, माझ्या मंत्र्यांनी रावणाच्या सैन्याची जी माहिती दिली, ती मी तुला जशीच्या तशी सांगतो, नीट ऐक.
पूर्वं प्रहस्तः सबलो द्वारमासाद्य तिष्ठति। दक्षिणं च महावीर्यौ महापार्श्वमहोदरौ
पूर्व दरवाज्यावर प्रहस्त आपली सेना घेऊन उभा आहे, आणि दक्षिण दरवाज्यावर महापार्श्व आणि महोदर हे दोघे बलवान राक्षस आहेत.
इन्द्रजित् पश्चिमं द्वारं राक्षसैर्बहुभिर्वृतः। पट्टिशासिधनुष्मद्भिः शूलमुद्गरपाणिभिः
पश्चिम दरवाज्यावर इंद्रजित अनेक राक्षसांसह, भाले, तलवारी, धनुष्य, शूल आणि गदा घेऊन पहारा देतो.
नानाप्रहरणैः शूरैरावृतो रावणात्मजः। राक्षसानां सहस्रैस्तु बहुभिः शस्त्रपाणिभिः
रावणाचा मुलगा विविध शस्त्रांनी सज्ज असलेल्या, शूर आणि हजारो राक्षसांनी वेढलेला आहे.
युक्तः परमसंविग्नो राक्षसैः सह मन्त्रवित्। उत्तरं नगरद्वारं रावणः स्वयमास्थितः
रावण स्वतः, मंत्रज्ञ आणि अत्यंत काळजीत, राक्षसांसह उत्तर दरवाज्यावर तैनात आहे.
विरूपाक्षस्तु महता शूलखड्गधनुष्मता। बलेन राक्षसैः सार्धं मध्यमं गुल्ममाश्रितः
विरूपाक्ष मोठ्या सैन्यासह, भाले, तलवारी आणि धनुष्यांनी सज्ज असलेल्या राक्षसांसोबत, मध्यभागी तळ ठोकून आहे.
एतानेवं विधान् गुल्माँल्लङ्कायां समुदीक्ष्य ते। मामका मन्त्रिणः सर्वे शीघ्रं पुनरिहागताः
लंकामध्ये हे सैन्याचे विभाग नीट पाहून, माझे सर्व मंत्री लगेच परत इथे आले.
गजानां दशसाहस्रं रथानामयुतं तथा। हयानामयुते द्वे च साग्रकोटिश्च रक्षसाम्
दहा हजार हत्ती, एक लाख रथ, दोन लाख घोडे आणि एक कोटीपेक्षा जास्त राक्षस तिथे आहेत.
विक्रान्ता बलवन्तश्च संयुगेष्वाततायिनः। इष्टा राक्षसराजस्य नित्यमेते निशाचराः
हे निशाचर राक्षस, राक्षसराजाला नेहमी प्रिय असलेले, शूर, बलवान आणि युद्धात कुशल आहेत.
एकैकस्यात्र युद्धार्थे राक्षसस्य विशाम्पते। परीवारः सहस्राणां सहस्रमुपतिष्ठते
इथे प्रत्येक राक्षसासाठी, राजन, एक हजार हजारांचा मोठा ताफा युद्धासाठी सज्ज आहे.
एतां प्रवृत्तिं लङ्कायां मन्त्रिप्रोक्तां विभीषणः। एवमुक्त्वा महाबाहू राक्षसांस्तानदर्शयत्
मंत्र्यांनी सांगितलेली ही लंकेची माहिती विभीषणाने सांगितली आणि मग त्या राक्षसांना दाखवले.
लङ्कायां सचिवैः सर्वं रामाय प्रत्यवेदयत्। रामं कमलपत्राक्षमिदमुत्तरमब्रवीत्
त्याने लंकेबद्दलची सर्व माहिती आपल्या मंत्र्यांसह रामाला सांगितली आणि कमळासारख्या डोळ्यांच्या रामाला पुढील शब्द म्हणाला.
रावणावरजः श्रीमान् रामप्रियचिकीर्षया। कुबेरं तु यदा राम रावणः प्रतियुद्ध्यति
रावणाचा तेजस्वी धाकटा भाऊ, तुझ्या मनासारखे करण्याच्या इच्छेने, हे सांगितले: 'राम, जेव्हा रावणाने कुबेराशी युद्ध केले—'
षष्टिः शतसहस्राणि तदा निर्यान्ति राक्षसाः। पराक्रमेण वीर्येण तेजसा सत्त्वगौरवात्। सदृशा ह्यत्र दर्पेण रावणस्य दुरात्मनः
त्या वेळी साठ लक्ष राक्षस बाहेर पडले, जे पराक्रम, सामर्थ्य, तेज आणि गर्व यामध्ये रावणासारखेच होते.
अत्र मन्युर्न कर्तव्यः कोपये त्वां न भीषये। समर्थो ह्यसि वीर्येण सुराणामपि निग्रहे
यामुळे तुला राग येऊ नये किंवा भीती वाटू नये; मी तुला घाबरवू इच्छित नाही. तुझ्या सामर्थ्याने तर देवांनाही जिंकू शकतोस.
तद्भवांश्चतुरङ्गेण बलेन महता वृतम्। व्यूह्येदं वानरानीकं निर्मथिष्यसि रावणम्
म्हणून, तुझ्या मोठ्या चतुरंग सैन्याने वेढून, हे वानरांचे सैन्य नीट मांड आणि तू रावणाचा नाश करशील.
रावणावरजे वाक्यमेवं ब्रुवति राघवः। शत्रूणां प्रतिघातार्थमिदं वचनमब्रवीत्
रावणाच्या धाकट्या भावाने असे बोलताच, राघवाने शत्रूंचा पराभव करण्याच्या हेतूने हे उत्तर दिले.
पूर्वद्वारं तु लङ्काया नीलो वानरपुङ्गवः। प्रहस्तं प्रतियोद्धा स्याद् वानरैर्बहुभिर्वृतः
लंकेच्या पूर्व दरवाजावर, वानरांमध्ये श्रेष्ठ असलेला नील, अनेक वानरांसह प्रहस्ताचा सामना करेल.
अङ्गदो वालिपुत्रस्तु बलेन महता वृतः। दक्षिणे बाधतां द्वारे महापार्श्वमहोदरौ
वालिपुत्र अंगद मोठ्या सैन्यासह, दक्षिण दरवाजावर महापार्श्व आणि महोदरावर हल्ला करेल.
हनूमान् पश्चिमद्वारं निष्पीड्य पवनात्मजः। प्रविशत्वप्रमेयात्मा बहुभिः कपिभिर्वृतः
पवनपुत्र हनुमान, अमाप शक्तीचा, पश्चिम दरवाजावर जोर देऊन, अनेक वानरांसह आत प्रवेश करेल.
दैत्यदानवसङ्घानामृषीणां च महात्मनाम्। विप्रकारप्रियः क्षुद्रो वरदानबलान्वितः
जो दैत्य, दानव आणि मोठ्या ऋषींच्या समूहांना त्रास देण्यात आनंद मानतो, आणि वरदानांच्या शक्तीने युक्त असूनही क्षुद्र आहे—
परिक्रमति यः सर्वान् लोकान् संतापयन् प्रजाः। तस्याहं राक्षसेन्द्रस्य स्वयमेव वधे धृतः
जो सर्व लोकांमध्ये फिरून प्रजांना त्रास देतो—त्या राक्षसांच्या राजाचा वध करण्याचा मी स्वतः निश्चय केला आहे.
उत्तरं नगरद्वारमहं सौमित्रिणा सह। निपीड्याभिप्रवेक्ष्यामि सबलो यत्र रावणः
मी सौमित्रीसह, माझ्या सैन्यासोबत, ज्या ठिकाणी रावण आहे त्या उत्तर दरवाजावर जोर देऊन आत प्रवेश करीन.
वानरेन्द्रश्च बलवानृक्षराजश्च वीर्यवान्। राक्षसेन्द्रानुजश्चैव गुल्मे भवतु मध्यमे
बलवान वानरराज, शूर भल्लूकराज आणि राक्षसराजाचा धाकटा भाऊ हे तिघेही मध्य गटात असू द्या.
न चैव मानुषं रूपं कार्यं हरिभिराहवे। एषा भवतु नः संज्ञा युद्धेऽस्मिन् वानरे बले
युद्धात वानरांनी माणसाचं रूप घेऊ नये; हेच आपलं या वानर सैन्यातील खूण ठरू द्या.
वानरा एव नश्चिह्नं स्वजनेऽस्मिन् भविष्यति। वयं तु मानुषेणैव सप्त योत्स्यामहे परान्
या युद्धात आपल्यातलीच खूण म्हणजे आपण वानर असणं; पण आपण सातजण मात्र माणसाच्या रूपात शत्रूशी लढू.
अहमेव सह भ्रात्रा लक्ष्मणेन महौजसा। आत्मना पञ्चमश्चायं सखा मम विभीषणः
मी स्वतः, माझा तेजस्वी भाऊ लक्ष्मण, आणि माझा मित्र विभीषण — हा पाचवा — असे आम्ही एकत्र आहोत.