वृतं वानरकोटीभिः ससुग्रीवं सलक्ष्मणम्। पश्य कैश्चिदहोभिश्च राघवं निहतं मया
सुग्रीव आणि लक्ष्मणासह कोट्यवधी वानरांनी वेढलेला राघव, काही दिवसांत माझ्या हातून मारला जाईल, हे पाहा.
द्वन्द्वे यस्य न तिष्ठन्ति दैवतान्यपि संयुगे। स कस्माद् रावणो युद्धे भयमाहारयिष्यति
ज्याच्याशी युद्धात देवताही टिकू शकत नाहीत, त्या रावणाला युद्धात भीती का वाटावी?
द्विधा भज्येयमप्येवं न नमेयं तु कस्यचित्। एष मे सहजो दोषः स्वभावो दुरतिक्रमः
मी दोन तुकडे झालो तरी, कुणासमोरही कधीच नमत नाही; हा माझा जन्मजात दोष आहे, आणि तो बदलता येत नाही.
यदि तावत् समुद्रे तु सेतुर्बद्धो यदृच्छया। रामेण विस्मयः कोऽत्र येन ते भयमागतम्
रामाने समुद्रावर पूल बांधला, ते जरी योगायोगाने झाले असले, तरी त्यात आश्चर्य काय? मग तुला भीती का वाटते?
स तु तीर्त्वार्णवं रामः सह वानरसेनया। प्रतिजानामि ते सत्यं न जीवन् प्रतियास्यति
राम समुद्र पार करून वानरसेनेसह आला असला, तरी मी तुला खरं सांगतो, तो जिवंत परत जाणार नाही.
एवं ब्रुवाणं संरब्धं रुष्टं विज्ञाय रावणम्। व्रीडितो माल्यवान् वाक्यं नोत्तरं प्रत्यपद्यत
रावण रागाने आणि संतप्तपणे असे बोलतोय हे ओळखून, माल्यवान लाजला आणि त्याने काहीच उत्तर दिले नाही.
जयाशिषा तु राजानं वर्धयित्वा यथोचितम्। माल्यवानभ्यनुज्ञातो जगाम स्वं निवेशनम्
राजाला विजयाच्या शुभेच्छा देऊन, माल्यवान त्याची परवानगी घेऊन आपल्या घरी गेला.
रावणस्तु सहामात्यो मन्त्रयित्वा विमृश्य च। लङ्कायास्तु तदा गुप्तिं कारयामास राक्षसः
रावणाने आपल्या मंत्र्यांसह चर्चा करून, लंका सुरक्षित ठेवण्यासाठी व्यवस्था केली.
व्यादिदेश च पूर्वस्यां प्रहस्तं द्वारि राक्षसम्। दक्षिणस्यां महावीर्यौ महापार्श्वमहोदरौ
त्याने पूर्व दरवाजावर प्रहस्त राक्षसाला नेमले, आणि दक्षिण दरवाजावर महापार्श्व व महोदर या बलाढ्य वीरांना ठेवले.
पश्चिमायामथ द्वारि पुत्रमिन्द्रजितं तदा। व्यादिदेश महामायं राक्षसैर्बहुभिर्वृतम्
पश्चिम दरवाजावर त्याने आपल्या पुत्र इंद्रजितला, जो मोठा मायावी आहे, अनेक राक्षसांसह नेमले.
उत्तरस्यां पुरद्वारि व्यादिश्य शुकसारणौ। स्वयं चात्र गमिष्यामि मन्त्रिणस्तानुवाच ह
उत्तर दरवाजावर शुक आणि सारण यांना नेमून, तो आपल्या मंत्र्यांना म्हणाला, "मी स्वतः इथे जाईन."
राक्षसं तु विरूपाक्षं महावीर्यपराक्रमम्। मध्यमेऽस्थापयद् गुल्मे बहुभिः सह राक्षसैः
महाशक्तिशाली आणि धाडसी असा विरूपाक्ष राक्षस, अनेक राक्षसांसह मध्यभागी ठेवला.
एवं विधानं लङ्कायां कृत्वा राक्षसपुंगवः। कृतकृत्यमिवात्मानं मन्यते कालचोदितः
अशा प्रकारे लंकेची व्यवस्था करून, राक्षसांत श्रेष्ठ असलेल्या त्याने, काळाच्या प्रेरणेने, आपले कर्तव्य पूर्ण झाल्याचे मानले.
विसर्जयामास ततः स मन्त्रिणो विधानमाज्ञाप्य पुरस्य पुष्कलम्। जयाशिषा मन्त्रिगणेन पूजितो विवेश सोऽन्तःपुरमृद्धिमन्महत्
नंतर, मंत्र्यांना सर्व व्यवस्था नीटपणे सांगून, विजयाच्या शुभेच्छा घेत, तो मोठ्या वैभवशाली अंतःपुरात गेला.
thumb|सप्तत्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे सप्तत्रिंशः सर्गः ॥६-
श्रीवाल्मीकी रामायणातील युद्धकांडातील सदतीसावा सर्ग ऐका.
नरवानरराजानौ स तु वायुसुतः कपिः। जाम्बवानृक्षराजश्च राक्षसश्च विभीषणः
मानव आणि वानरांचे राजे, वायुपुत्र हनुमान, ऋक्षराज जांबवान आणि राक्षस विभीषण असे तिथे होते.
अङ्गदो वालिपुत्रश्च सौमित्रिः शरभः कपिः। सुषेणः सहदायादो मैन्दो द्विविद एव च
वालिपुत्र अंगद, सौमित्र, वानर शरभ, सुसेन आणि त्याचा मुलगा, तसेच मैंद आणि द्विविद हेही होते.
गजो गवाक्षः कुमुदो नलोऽथ पनसस्तथा। अमित्रविषयं प्राप्ताः समवेताः समर्थयन्
गज, गवाक्ष, कुमुद, नल आणि पनस हे सगळे एकत्र जमले आणि एकमेकांना धीर देत शत्रूच्या प्रदेशात गेले.
इयं सा लक्ष्यते लङ्का पुरी रावणपालिता। सासुरोरगगन्धर्वैरमरैरपि दुर्जया
ही समोर दिसणारी लंका नगरी, रावणाच्या अधिपत्याखाली आहे; तिला देव, असुर, नाग किंवा गंधर्वही जिंकू शकत नाहीत.
कार्यसिद्धिं पुरस्कृत्य मन्त्रयध्वं विनिर्णये। नित्यं संनिहितो यत्र रावणो राक्षसाधिपः
आपल्या कार्यात यश मिळावे म्हणून आपण विचार करावा, कारण रावण राक्षसांचा राजा येथे नेहमीच उपस्थित असतो.
अथ तेषु ब्रुवाणेषु रावणावरजोऽब्रवीत्। वाक्यमग्राम्यपदवत् पुष्कलार्थं विभीषणः
ते बोलत असताना, रावणाचा धाकटा भाऊ विभीषण स्पष्ट आणि अर्थपूर्ण शब्दांत म्हणाला.
अनलः पनसश्चैव सम्पातिः प्रमतिस्तथा। गत्वा लङ्कां ममामात्याः पुरीं पुनरिहागताः
अनल, पनस, संपाति आणि प्रमति — हे माझे मंत्री — लंकेत जाऊन पुन्हा इथे परत आले आहेत.
भूत्वा शकुनयः सर्वे प्रविष्टाश्च रिपोर्बलम्। विधानं विहितं यच्च तद् दृष्ट्वा समुपस्थिताः
ते सर्व पक्ष्यांचे रूप घेऊन शत्रूच्या सैन्यात गेले, तिथली व्यवस्था पाहून परत आले.
संविधानं यथाहुस्ते रावणस्य दुरात्मनः। राम तद् ब्रुवतः सर्वं याथातथ्येन मे शृणु
रामा, माझ्या मंत्र्यांनी रावणाच्या सैन्याची जी माहिती दिली, ती मी तुला जशीच्या तशी सांगतो, नीट ऐक.
पूर्वं प्रहस्तः सबलो द्वारमासाद्य तिष्ठति। दक्षिणं च महावीर्यौ महापार्श्वमहोदरौ
पूर्व दरवाज्यावर प्रहस्त आपली सेना घेऊन उभा आहे, आणि दक्षिण दरवाज्यावर महापार्श्व आणि महोदर हे दोघे बलवान राक्षस आहेत.
इन्द्रजित् पश्चिमं द्वारं राक्षसैर्बहुभिर्वृतः। पट्टिशासिधनुष्मद्भिः शूलमुद्गरपाणिभिः
पश्चिम दरवाज्यावर इंद्रजित अनेक राक्षसांसह, भाले, तलवारी, धनुष्य, शूल आणि गदा घेऊन पहारा देतो.
नानाप्रहरणैः शूरैरावृतो रावणात्मजः। राक्षसानां सहस्रैस्तु बहुभिः शस्त्रपाणिभिः
रावणाचा मुलगा विविध शस्त्रांनी सज्ज असलेल्या, शूर आणि हजारो राक्षसांनी वेढलेला आहे.
युक्तः परमसंविग्नो राक्षसैः सह मन्त्रवित्। उत्तरं नगरद्वारं रावणः स्वयमास्थितः
रावण स्वतः, मंत्रज्ञ आणि अत्यंत काळजीत, राक्षसांसह उत्तर दरवाज्यावर तैनात आहे.
विरूपाक्षस्तु महता शूलखड्गधनुष्मता। बलेन राक्षसैः सार्धं मध्यमं गुल्ममाश्रितः
विरूपाक्ष मोठ्या सैन्यासह, भाले, तलवारी आणि धनुष्यांनी सज्ज असलेल्या राक्षसांसोबत, मध्यभागी तळ ठोकून आहे.
एतानेवं विधान् गुल्माँल्लङ्कायां समुदीक्ष्य ते। मामका मन्त्रिणः सर्वे शीघ्रं पुनरिहागताः
लंकामध्ये हे सैन्याचे विभाग नीट पाहून, माझे सर्व मंत्री लगेच परत इथे आले.