स प्रमादात् प्रवृद्धस्तेऽधर्मोऽहिर्ग्रसते हि नः। विवर्धयति पक्षं च सुराणां सुरभावनः
तुझ्या दुर्लक्षामुळे वाढलेला अधर्म आता सापासारखा आपल्याला गिळतो आहे; आणि देवांचा सर्जक देवांच्या पक्षाला बळकट करतो.
विषयेषु प्रसक्तेन यत्किंचित्कारिणा त्वया। ऋषीणामग्निकल्पानामुद्वेगो जनितो महान्
तू विषयांमध्ये आसक्त राहून जे काही केलेस, त्यामुळे अग्निसारखे असलेल्या ऋषींना मोठा त्रास झाला.
तेषां प्रभावो दुर्धर्षः प्रदीप्त इव पावकः। तपसा भावितात्मानो धर्मस्यानुग्रहे रताः
त्यांची शक्ती तिव्र अग्नीसारखी आहे, तिला थोपवणं कठीण आहे; ते तपाने शुद्ध झालेले आणि धर्माच्या कृपेत रमलेले आहेत.
मुख्यैर्यज्ञैर्यजन्त्येते तैस्तैर्यत्ते द्विजातयः। जुह्वत्यग्नींश्च विधिवद् वेदांश्चोच्चैरधीयते
हे द्विज, मुख्य यज्ञांनी देवांची पूजा करतात; त्याच यज्ञांनी ते अग्नीमध्ये विधीपूर्वक आहुती देतात आणि वेद मोठ्याने पठण करतात.
अभिभूय च रक्षांसि ब्रह्मघोषानुदीरयन्। दिशो विप्रद्रुताः सर्वाः स्तनयित्नुरिवोष्णगे
राक्षसांना पराभूत करून, ब्रह्मघोष मोठ्या आवाजात काढला गेला आणि त्यामुळे सर्व दिशांना गडगडाटासारखी हालचाल झाली.
ऋषीणामग्निकल्पानामग्निहोत्रसमुत्थितः। आदत्ते रक्षसां तेजो धूमो व्याप्य दिशो दश
अग्निसारख्या ऋषींच्या अग्निहोत्रातून उठणारा धूर दहा दिशांना पसरतो आणि राक्षसांचे तेज हरपून टाकतो.
तेषु तेषु च देशेषु पुण्येष्वेव दृढव्रतैः। चर्यमाणं तपस्तीव्रं संतापयति राक्षसान्
त्या त्या पवित्र ठिकाणी, दृढ व्रत धारण केलेल्या लोकांचे कठोर तप राक्षसांना त्रास देत आहे.
देवदानवयक्षेभ्यो गृहीतश्च वरस्त्वया। मनुष्या वानरा ऋक्षा गोलाङ्गूला महाबलाः। बलवन्त इहागम्य गर्जन्ति दृढविक्रमाः
तुला देव, दानव आणि यक्ष यांच्याकडून वर मिळाला; पण आता माणसे, वानर, अस्वल आणि बलवान गोळांगूल येथे आले आहेत आणि ठाम धैर्याने गर्जना करत आहेत.
उत्पातान् विविधान् दृष्ट्वा घोरान् बहुविधान् बहून्। विनाशमनुपश्यामि सर्वेषां रक्षसामहम्
अनेक भयानक आणि विचित्र अपशकुन पाहून, मी सर्व राक्षसांचा विनाश जवळ आला आहे असे पाहतो.
खराभिस्तनिता घोरा मेघाः प्रतिभयंकराः। शोणितेनाभिवर्षन्ति लङ्कामुष्णेन सर्वतः
कठोर आणि गडद ढग, जणू काही वनगाढवांसारखे, भीतीदायक वाटतात आणि सर्व लंकेत गरम रक्ताचा वर्षाव करतात.
रुदतां वाहनानां च प्रपतन्त्यश्रुबिन्दवः। रजोध्वस्ता विवर्णाश्च न प्रभान्ति यथापुरम्
रडणाऱ्या प्राण्यांच्या डोळ्यातून अश्रू पडतात, आणि धुळीने माखलेले ते प्राणी फिकट दिसतात, पूर्वीसारखे तेजस्वी दिसत नाहीत.
व्याला गोमायवो गृध्रा वाश्यन्ति च सुभैरवम्। प्रविश्य लङ्कामारामे समवायांश्च कुर्वते
वनातील हिंस्र पशू, कोल्हे आणि गिधाडे भीषण आवाजात ओरडतात, लंकेच्या बागांमध्ये शिरून एकत्र येतात.
कालिकाः पाण्डुरैर्दन्तैः प्रहसन्त्यग्रतः स्थिताः। स्त्रियः स्वप्नेषु मुष्णन्त्यो गृहाणि प्रतिभाष्य च
काळ्या स्त्रिया पांढऱ्या दातांनी हसत समोर उभ्या राहतात; स्वप्नात स्त्रिया घरातून वस्तू चोरतात आणि अशुभ बोल बोलतात.
गृहाणां बलिकर्माणि श्वानः पर्युपभुञ्जते। खरा गोषु प्रजायन्ते मूषका नकुलेषु च
कुत्रे घरातील नैवेद्य खातात; गायींमध्ये गाढवांची आणि मुंगुसांमध्ये उंदरांची जन्माला येतात.
मार्जारा द्वीपिभिः सार्धं सूकराः शुनकैः सह। किंनरा राक्षसैश्चापि समेयुर्मानुषैः सह
मांजरे आणि चित्ते एकत्र दिसतात, डुकरे आणि कुत्रेही सोबत आहेत; किंनर, राक्षस आणि माणसे एकत्र वावरताना दिसतात.
पाण्डुरा रक्तपादाश्च विहगाः कालचोदिताः। राक्षसानां विनाशाय कपोता विचरन्ति च
काळाच्या प्रेरणेने, पांढऱ्या रंगाचे आणि लाल पाय असलेले कपोते राक्षसांच्या विनाशासाठी इकडे तिकडे फिरतात.
चीचीकूचीति वाशन्त्यः शारिका वेश्मसु स्थिताः। पतन्ति ग्रथिताश्चापि निर्जिताः कलहैषिभिः
शाळिकांनी घरात बसून 'चिचिकू' असा आवाज केला, आणि भांडण करणाऱ्यांनी त्यांना हरवून, त्या गुंतून खाली पडतात.
पक्षिणश्च मृगाः सर्वे प्रत्यादित्यं रुदन्ति ते। करालो विकटो मुण्डः पुरुषः कृष्णपिङ्गलः
सर्व पक्षी आणि प्राणी सूर्याच्या दिशेने ओरडतात; एक भयंकर, विचित्र, टक्कल आणि काळपट पिवळ्या रंगाचा पुरुष दिसतो.
कालो गृहाणि सर्वेषां काले कालेऽन्ववेक्षते। एतान्यन्यानि दुष्टानि निमित्तान्युत्पतन्ति च
काळ, भीषण रूप घेऊन, वारंवार सर्वांच्या घरांकडे पाहतो; अशी आणि इतर वाईट लक्षणे प्रकट होत आहेत.
येन बद्धः समुद्रे च सेतुः स परमाद्भुतः। कुरुष्व नरराजेन संधिं रामेण रावण। ज्ञात्वावधार्य कर्माणि क्रियतामायतिक्षमम्
ज्याने समुद्रावर तो अद्भुत सेतू बांधला, त्या नरराज रामाशी, रावण, तू संधी कर. भविष्यात योग्य काय ते समजून, विचारपूर्वक कृती कर.
इदं वचस्तस्य निगद्य माल्यवान् परीक्ष्य रक्षोधिपतेर्मनः पुनः। अनुत्तमेषूत्तमपौरुषो बली बभूव तूष्णीं समवेक्ष्य रावणम्
ही वचने सांगून, त्या श्रेष्ठ, पराक्रमी आणि वृद्ध माल्यवान्ने राक्षसाधिपतीचे मन पाहून, रावणाकडे पाहत शांत राहिला.
thumb|षट्त्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे षट्त्रिंशः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मिकी रामायणाच्या युद्धकांडातील छत्तीसावा सर्ग ऐका.
तत् तु माल्यवतो वाक्यं हितमुक्तं दशाननः। न मर्षयति दुष्टात्मा कालस्य वशमागतः
माल्यवान यांनी हिताचे बोल सांगितले, पण दहा डोक्यांचा रावण, वाईट मनाचा आणि काळाच्या अधीन झालेला, ती उपयुक्त वचने सहन करू शकला नाही.
स बद्ध्वा भ्रुकुटिं वक्त्रे क्रोधस्य वशमागतः। अमर्षात् परिवृत्ताक्षो माल्यवन्तमथाब्रवीत्
रावणाने रागाच्या भरात कपाळावर आठ्या घातल्या, डोळे संतापाने लाल झाले, आणि तो माल्यवानकडे रोषाने बोलू लागला.
हितबुद्ध्या यदहितं वचः परुषमुच्यते। परपक्षं प्रविश्यैव नैतच्छ्रोत्रगतं मम
जरी हिताच्या हेतूने कठोर शब्द बोलले गेले, तरी ते शत्रूच्या बाजूने असतील तर, अशी वचने मी कधीच ऐकू इच्छित नाही.
मानुषं कृपणं राममेकं शाखामृगाश्रयम्। समर्थं मन्यसे केन त्यक्तं पित्रा वनाश्रयम्
एकटा, वनातील प्राण्यांमध्ये राहणारा, पित्याने सोडून दिलेला आणि दु:खी असा राम तुला कसा समर्थ वाटतो?
रक्षसामीश्वरं मां च देवानां च भयंकरम्। हीनं मां मन्यसे केन अहीनं सर्वविक्रमैः
राक्षसांचा स्वामी आणि देवतांनाही भीती वाटावी असा मी, सर्व पराक्रमांनी युक्त असूनही, मला दुर्बल कसा समजतोस?
वीरद्वेषेण वा शङ्के पक्षपातेन वा रिपोः। त्वयाहं परुषाण्युक्तो परप्रोत्साहनेन वा
माझ्यावर कठोर शब्द का बोललास, हे मी शंका घेतो — कदाचित वीरांविषयी द्वेष, शत्रूपक्षपातीपणा किंवा दुसऱ्यांना प्रोत्साहन म्हणून असेल.
प्रभवन्तं पदस्थं हि परुषं कोऽभिभाषते। पण्डितः शास्त्रतत्त्वज्ञो विना प्रोत्साहनेन वा
जो विद्वान आणि शास्त्राचा गूढार्थ जाणणारा आहे, तो सत्तेत असलेल्या माणसाला कठोर शब्द का बोलेल? फक्त शत्रूला प्रोत्साहन द्यायचे असेल तरच.
आनीय च वनात् सीतां पद्महीनामिव श्रियम्। किमर्थं प्रतिदास्यामि राघवस्य भयादहम्
वनातून सीतेला आणून, जणू कमळाशिवाय लक्ष्मी मिळवली, तर मी राघवाच्या भीतीने तिला परत का द्यावी?