ततस्तु सुमहाप्राज्ञो माल्यवान् नाम राक्षसः। रावणस्य वचः श्रुत्वा इति मातामहोऽब्रवीत्
तेव्हा अत्यंत बुद्धिमान मालयवान नावाचा राक्षस, जो रावणाचा आजोबा होता, त्याने रावणाचं बोलणं ऐकून असे म्हणाला.
विद्यास्वभिविनीतो यो राजा राजन् नयानुगः। स शास्ति चिरमैश्वर्यमरींश्च कुरुते वशे
राजा, जो विद्वान आहे आणि नीतीनुसार वागतो, तोच दीर्घकाळ राज्य करतो आणि आपल्या शत्रूंना वश करतो.
संदधानो हि कालेन विगृह्णंश्चारिभिः सह। स्वपक्षे वर्धनं कुर्वन्महदैश्वर्यमश्नुते
योग्य वेळी संधी करून, शत्रूंशी योग्य प्रकारे वागत, आणि आपल्या बाजूची वाढ करत, राजा मोठं सामर्थ्य मिळवतो.
हीयमानेन कर्तव्यो राज्ञा संधिः समेन च। न शत्रुमवमन्येत ज्यायान् कुर्वीत विग्रहम्
राज्य कमी होत असेल तर राजाने समतेने संधी करावा; शत्रूची अवहेलना करू नये, आणि आपल्यापेक्षा श्रेष्ठ असलेल्या शत्रूशीच युद्ध करावं.
तन्मह्यं रोचते संधिः सह रामेण रावण। यदर्थमभियुक्तोऽसि सीता तस्मै प्रदीयताम्
म्हणून रावण, मला रामाशी संधी करणं योग्य वाटतं; ज्यासाठी तुझ्यावर आक्रमण झालं आहे, त्या कारणासाठी तू सीतेला त्याच्याकडे परत दे.
तस्य देवर्षयः सर्वे गन्धर्वाश्च जयैषिणः। विरोधं मा गमस्तेन संधिस्ते तेन रोचताम्
सर्व देवर्षी आणि विजयाची इच्छा असणारे गंधर्व, त्याच्याशी वैर नको असं मानतात; म्हणून त्याच्याशी संधी करणं तुला मान्य व्हावं.
असृजद् भगवान् पक्षौ द्वावेव हि पितामहः। सुराणामसुराणां च धर्माधर्मौ तदाश्रयौ
भगवान पितामहाने फक्त दोन पक्ष निर्माण केले — एक देवांचा आणि दुसरा असुरांचा; हे दोन्ही धर्म आणि अधर्म यावर आधारलेले आहेत.
धर्मो हि श्रूयते पक्ष अमराणां महात्मनाम्। अधर्मो रक्षसां पक्षो ह्यसुराणां च राक्षस
धर्म हा अमर आणि महान आत्म्यांचा पक्ष मानला जातो; अधर्म हा राक्षस आणि असुरांचा पक्ष आहे, हे राक्षसा.
धर्मो वै ग्रसतेऽधर्मं यदा कृतमभूद् युगम्। अधर्मो ग्रसते धर्मं यदा तिष्यः प्रवर्तते
जेव्हा धर्माचं युग येतं, तेव्हा धर्म अधर्माचा नाश करतो; आणि जेव्हा तिष्य युग येतं, तेव्हा अधर्म धर्माला गिळतो.
तत् त्वया चरता लोकान् धर्मोऽपि निहतो महान्। अधर्मः प्रगृहीतश्च तेनास्मद् बलिनः परे
तू या जगात जसं वागलास, त्यामुळे मोठा धर्मही नष्ट झाला; अधर्म स्वीकारला गेला, आणि त्यामुळे आपले शत्रू आपल्यापेक्षा बलवान झाले.
स प्रमादात् प्रवृद्धस्तेऽधर्मोऽहिर्ग्रसते हि नः। विवर्धयति पक्षं च सुराणां सुरभावनः
तुझ्या दुर्लक्षामुळे वाढलेला अधर्म आता सापासारखा आपल्याला गिळतो आहे; आणि देवांचा सर्जक देवांच्या पक्षाला बळकट करतो.
विषयेषु प्रसक्तेन यत्किंचित्कारिणा त्वया। ऋषीणामग्निकल्पानामुद्वेगो जनितो महान्
तू विषयांमध्ये आसक्त राहून जे काही केलेस, त्यामुळे अग्निसारखे असलेल्या ऋषींना मोठा त्रास झाला.
तेषां प्रभावो दुर्धर्षः प्रदीप्त इव पावकः। तपसा भावितात्मानो धर्मस्यानुग्रहे रताः
त्यांची शक्ती तिव्र अग्नीसारखी आहे, तिला थोपवणं कठीण आहे; ते तपाने शुद्ध झालेले आणि धर्माच्या कृपेत रमलेले आहेत.
मुख्यैर्यज्ञैर्यजन्त्येते तैस्तैर्यत्ते द्विजातयः। जुह्वत्यग्नींश्च विधिवद् वेदांश्चोच्चैरधीयते
हे द्विज, मुख्य यज्ञांनी देवांची पूजा करतात; त्याच यज्ञांनी ते अग्नीमध्ये विधीपूर्वक आहुती देतात आणि वेद मोठ्याने पठण करतात.
अभिभूय च रक्षांसि ब्रह्मघोषानुदीरयन्। दिशो विप्रद्रुताः सर्वाः स्तनयित्नुरिवोष्णगे
राक्षसांना पराभूत करून, ब्रह्मघोष मोठ्या आवाजात काढला गेला आणि त्यामुळे सर्व दिशांना गडगडाटासारखी हालचाल झाली.
ऋषीणामग्निकल्पानामग्निहोत्रसमुत्थितः। आदत्ते रक्षसां तेजो धूमो व्याप्य दिशो दश
अग्निसारख्या ऋषींच्या अग्निहोत्रातून उठणारा धूर दहा दिशांना पसरतो आणि राक्षसांचे तेज हरपून टाकतो.
तेषु तेषु च देशेषु पुण्येष्वेव दृढव्रतैः। चर्यमाणं तपस्तीव्रं संतापयति राक्षसान्
त्या त्या पवित्र ठिकाणी, दृढ व्रत धारण केलेल्या लोकांचे कठोर तप राक्षसांना त्रास देत आहे.
देवदानवयक्षेभ्यो गृहीतश्च वरस्त्वया। मनुष्या वानरा ऋक्षा गोलाङ्गूला महाबलाः। बलवन्त इहागम्य गर्जन्ति दृढविक्रमाः
तुला देव, दानव आणि यक्ष यांच्याकडून वर मिळाला; पण आता माणसे, वानर, अस्वल आणि बलवान गोळांगूल येथे आले आहेत आणि ठाम धैर्याने गर्जना करत आहेत.
उत्पातान् विविधान् दृष्ट्वा घोरान् बहुविधान् बहून्। विनाशमनुपश्यामि सर्वेषां रक्षसामहम्
अनेक भयानक आणि विचित्र अपशकुन पाहून, मी सर्व राक्षसांचा विनाश जवळ आला आहे असे पाहतो.
खराभिस्तनिता घोरा मेघाः प्रतिभयंकराः। शोणितेनाभिवर्षन्ति लङ्कामुष्णेन सर्वतः
कठोर आणि गडद ढग, जणू काही वनगाढवांसारखे, भीतीदायक वाटतात आणि सर्व लंकेत गरम रक्ताचा वर्षाव करतात.
रुदतां वाहनानां च प्रपतन्त्यश्रुबिन्दवः। रजोध्वस्ता विवर्णाश्च न प्रभान्ति यथापुरम्
रडणाऱ्या प्राण्यांच्या डोळ्यातून अश्रू पडतात, आणि धुळीने माखलेले ते प्राणी फिकट दिसतात, पूर्वीसारखे तेजस्वी दिसत नाहीत.
व्याला गोमायवो गृध्रा वाश्यन्ति च सुभैरवम्। प्रविश्य लङ्कामारामे समवायांश्च कुर्वते
वनातील हिंस्र पशू, कोल्हे आणि गिधाडे भीषण आवाजात ओरडतात, लंकेच्या बागांमध्ये शिरून एकत्र येतात.
कालिकाः पाण्डुरैर्दन्तैः प्रहसन्त्यग्रतः स्थिताः। स्त्रियः स्वप्नेषु मुष्णन्त्यो गृहाणि प्रतिभाष्य च
काळ्या स्त्रिया पांढऱ्या दातांनी हसत समोर उभ्या राहतात; स्वप्नात स्त्रिया घरातून वस्तू चोरतात आणि अशुभ बोल बोलतात.
गृहाणां बलिकर्माणि श्वानः पर्युपभुञ्जते। खरा गोषु प्रजायन्ते मूषका नकुलेषु च
कुत्रे घरातील नैवेद्य खातात; गायींमध्ये गाढवांची आणि मुंगुसांमध्ये उंदरांची जन्माला येतात.
मार्जारा द्वीपिभिः सार्धं सूकराः शुनकैः सह। किंनरा राक्षसैश्चापि समेयुर्मानुषैः सह
मांजरे आणि चित्ते एकत्र दिसतात, डुकरे आणि कुत्रेही सोबत आहेत; किंनर, राक्षस आणि माणसे एकत्र वावरताना दिसतात.
पाण्डुरा रक्तपादाश्च विहगाः कालचोदिताः। राक्षसानां विनाशाय कपोता विचरन्ति च
काळाच्या प्रेरणेने, पांढऱ्या रंगाचे आणि लाल पाय असलेले कपोते राक्षसांच्या विनाशासाठी इकडे तिकडे फिरतात.
चीचीकूचीति वाशन्त्यः शारिका वेश्मसु स्थिताः। पतन्ति ग्रथिताश्चापि निर्जिताः कलहैषिभिः
शाळिकांनी घरात बसून 'चिचिकू' असा आवाज केला, आणि भांडण करणाऱ्यांनी त्यांना हरवून, त्या गुंतून खाली पडतात.
पक्षिणश्च मृगाः सर्वे प्रत्यादित्यं रुदन्ति ते। करालो विकटो मुण्डः पुरुषः कृष्णपिङ्गलः
सर्व पक्षी आणि प्राणी सूर्याच्या दिशेने ओरडतात; एक भयंकर, विचित्र, टक्कल आणि काळपट पिवळ्या रंगाचा पुरुष दिसतो.
कालो गृहाणि सर्वेषां काले कालेऽन्ववेक्षते। एतान्यन्यानि दुष्टानि निमित्तान्युत्पतन्ति च
काळ, भीषण रूप घेऊन, वारंवार सर्वांच्या घरांकडे पाहतो; अशी आणि इतर वाईट लक्षणे प्रकट होत आहेत.
येन बद्धः समुद्रे च सेतुः स परमाद्भुतः। कुरुष्व नरराजेन संधिं रामेण रावण। ज्ञात्वावधार्य कर्माणि क्रियतामायतिक्षमम्
ज्याने समुद्रावर तो अद्भुत सेतू बांधला, त्या नरराज रामाशी, रावण, तू संधी कर. भविष्यात योग्य काय ते समजून, विचारपूर्वक कृती कर.