तदेषा सुस्थिरा बुद्धिर्मृत्युलोभादुपस्थिता। भयान्न शक्तस्त्वां मोक्तुमनिरस्तः स संयुगे
म्हणूनच, मृत्यूची इच्छा मनात धरून त्याचा हा ठाम निश्चय झाला आहे; भीतीमुळे तो तुला सोडू शकत नाही आणि युद्धात हट्टाने टिकून आहे.
राक्षसानां च सर्वेषामात्मनश्च वधेन हि। निहत्य रावणं संख्ये सर्वथा निशितैः शरैः। प्रतिनेष्यति रामस्त्वामयोध्यामसितेक्षणे
राक्षसांसह स्वतःचाही वध करून, राम तीक्ष्ण बाणांनी रावणाचा युद्धात संहार करील आणि काळ्या डोळ्यांची, तुला अयोध्येत परत नेईल.
एतस्मिन्नन्तरे शब्दो भेरीशङ्खसमाकुलः। श्रुतो वै सर्वसैन्यानां कम्पयन् धरणीतलम्
इतक्यात, नगारे आणि शंखांचा गजर सर्व सैन्यात पसरला, पृथ्वी हलवणारा आवाज झाला.
श्रुत्वा तु तं वानरसैन्यनादं लङ्कागता राक्षसराजभृत्याः। हतौजसो दैन्यपरीतचेष्टाः श्रेयो न पश्यन्ति नृपस्य दोषात्
वानरसेनेचा तो गजर ऐकून, लंकेतल्या राक्षसराजाच्या नोकरांचे बळ हरपले, निराशेने त्यांची हालचाल थांबली आणि राजाच्या चुकीमुळे त्यांना काहीच चांगलं दिसेनासं झालं.
thumb|पञ्चत्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे पञ्चत्रिंशः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या युद्धकांडातील पंचत्रिंश सर्ग ऐका.
तेन शङ्खविमिश्रेण भेरीशब्देन नादिना। उपयाति महाबाहू रामः परपुरंजयः
त्या शंख-नगाऱ्यांच्या गजरात, बलाढ्य आणि शत्रूंच्या नगरांचा विजेता राम पुढे सरकत होता.
तं निनादं निशम्याथ रावणो राक्षसेश्वरः। मुहूर्तं ध्यानमास्थाय सचिवानभ्युदैक्षत
रावण राक्षसांचा राजा, तो गोंगाट ऐकून काही वेळ ध्यानात बसला आणि मग आपल्या मंत्र्यांकडे पाहू लागला.
अथ तान् सचिवांस्तत्र सर्वानाभाष्य रावणः। सभां संनादयन् सर्वामित्युवाच महाबलः
मग तो बलाढ्य रावण तिथे असलेल्या सर्व मंत्र्यांना उद्देशून बोलला आणि त्याच्या शब्दांनी संपूर्ण सभागृह दुमदुमून गेले.
जगत्संतापनः क्रूरोऽगर्हयन् राक्षसेश्वरः। तरणं सागरस्यास्य विक्रमं बलपौरुषम्
राक्षसांचा क्रूर आणि जगाला त्रास देणारा राजा रावण, समुद्र ओलांडण्याचा पराक्रम, आपली ताकद आणि शौर्य यांची स्तुती करू लागला.
यदुक्तवन्तो रामस्य भवन्तस्तन्मया श्रुतम्। भवतश्चाप्यहं वेद्मि युद्धे सत्यपराक्रमान्। तूष्णीकानीक्षतोऽन्योन्यं विदित्वा रामविक्रमम्
तुम्ही रामाबद्दल जे काही सांगितले, ते मी ऐकले आहे; आणि तुमचं युद्धातील खरं शौर्य मला माहीत आहे. तुम्ही एकमेकांकडे शांतपणे पाहत आहात, कारण तुम्हाला रामाचं सामर्थ्य ठाऊक आहे.
ततस्तु सुमहाप्राज्ञो माल्यवान् नाम राक्षसः। रावणस्य वचः श्रुत्वा इति मातामहोऽब्रवीत्
तेव्हा अत्यंत बुद्धिमान मालयवान नावाचा राक्षस, जो रावणाचा आजोबा होता, त्याने रावणाचं बोलणं ऐकून असे म्हणाला.
विद्यास्वभिविनीतो यो राजा राजन् नयानुगः। स शास्ति चिरमैश्वर्यमरींश्च कुरुते वशे
राजा, जो विद्वान आहे आणि नीतीनुसार वागतो, तोच दीर्घकाळ राज्य करतो आणि आपल्या शत्रूंना वश करतो.
संदधानो हि कालेन विगृह्णंश्चारिभिः सह। स्वपक्षे वर्धनं कुर्वन्महदैश्वर्यमश्नुते
योग्य वेळी संधी करून, शत्रूंशी योग्य प्रकारे वागत, आणि आपल्या बाजूची वाढ करत, राजा मोठं सामर्थ्य मिळवतो.
हीयमानेन कर्तव्यो राज्ञा संधिः समेन च। न शत्रुमवमन्येत ज्यायान् कुर्वीत विग्रहम्
राज्य कमी होत असेल तर राजाने समतेने संधी करावा; शत्रूची अवहेलना करू नये, आणि आपल्यापेक्षा श्रेष्ठ असलेल्या शत्रूशीच युद्ध करावं.
तन्मह्यं रोचते संधिः सह रामेण रावण। यदर्थमभियुक्तोऽसि सीता तस्मै प्रदीयताम्
म्हणून रावण, मला रामाशी संधी करणं योग्य वाटतं; ज्यासाठी तुझ्यावर आक्रमण झालं आहे, त्या कारणासाठी तू सीतेला त्याच्याकडे परत दे.
तस्य देवर्षयः सर्वे गन्धर्वाश्च जयैषिणः। विरोधं मा गमस्तेन संधिस्ते तेन रोचताम्
सर्व देवर्षी आणि विजयाची इच्छा असणारे गंधर्व, त्याच्याशी वैर नको असं मानतात; म्हणून त्याच्याशी संधी करणं तुला मान्य व्हावं.
असृजद् भगवान् पक्षौ द्वावेव हि पितामहः। सुराणामसुराणां च धर्माधर्मौ तदाश्रयौ
भगवान पितामहाने फक्त दोन पक्ष निर्माण केले — एक देवांचा आणि दुसरा असुरांचा; हे दोन्ही धर्म आणि अधर्म यावर आधारलेले आहेत.
धर्मो हि श्रूयते पक्ष अमराणां महात्मनाम्। अधर्मो रक्षसां पक्षो ह्यसुराणां च राक्षस
धर्म हा अमर आणि महान आत्म्यांचा पक्ष मानला जातो; अधर्म हा राक्षस आणि असुरांचा पक्ष आहे, हे राक्षसा.
धर्मो वै ग्रसतेऽधर्मं यदा कृतमभूद् युगम्। अधर्मो ग्रसते धर्मं यदा तिष्यः प्रवर्तते
जेव्हा धर्माचं युग येतं, तेव्हा धर्म अधर्माचा नाश करतो; आणि जेव्हा तिष्य युग येतं, तेव्हा अधर्म धर्माला गिळतो.
तत् त्वया चरता लोकान् धर्मोऽपि निहतो महान्। अधर्मः प्रगृहीतश्च तेनास्मद् बलिनः परे
तू या जगात जसं वागलास, त्यामुळे मोठा धर्मही नष्ट झाला; अधर्म स्वीकारला गेला, आणि त्यामुळे आपले शत्रू आपल्यापेक्षा बलवान झाले.
स प्रमादात् प्रवृद्धस्तेऽधर्मोऽहिर्ग्रसते हि नः। विवर्धयति पक्षं च सुराणां सुरभावनः
तुझ्या दुर्लक्षामुळे वाढलेला अधर्म आता सापासारखा आपल्याला गिळतो आहे; आणि देवांचा सर्जक देवांच्या पक्षाला बळकट करतो.
विषयेषु प्रसक्तेन यत्किंचित्कारिणा त्वया। ऋषीणामग्निकल्पानामुद्वेगो जनितो महान्
तू विषयांमध्ये आसक्त राहून जे काही केलेस, त्यामुळे अग्निसारखे असलेल्या ऋषींना मोठा त्रास झाला.
तेषां प्रभावो दुर्धर्षः प्रदीप्त इव पावकः। तपसा भावितात्मानो धर्मस्यानुग्रहे रताः
त्यांची शक्ती तिव्र अग्नीसारखी आहे, तिला थोपवणं कठीण आहे; ते तपाने शुद्ध झालेले आणि धर्माच्या कृपेत रमलेले आहेत.
मुख्यैर्यज्ञैर्यजन्त्येते तैस्तैर्यत्ते द्विजातयः। जुह्वत्यग्नींश्च विधिवद् वेदांश्चोच्चैरधीयते
हे द्विज, मुख्य यज्ञांनी देवांची पूजा करतात; त्याच यज्ञांनी ते अग्नीमध्ये विधीपूर्वक आहुती देतात आणि वेद मोठ्याने पठण करतात.
अभिभूय च रक्षांसि ब्रह्मघोषानुदीरयन्। दिशो विप्रद्रुताः सर्वाः स्तनयित्नुरिवोष्णगे
राक्षसांना पराभूत करून, ब्रह्मघोष मोठ्या आवाजात काढला गेला आणि त्यामुळे सर्व दिशांना गडगडाटासारखी हालचाल झाली.
ऋषीणामग्निकल्पानामग्निहोत्रसमुत्थितः। आदत्ते रक्षसां तेजो धूमो व्याप्य दिशो दश
अग्निसारख्या ऋषींच्या अग्निहोत्रातून उठणारा धूर दहा दिशांना पसरतो आणि राक्षसांचे तेज हरपून टाकतो.
तेषु तेषु च देशेषु पुण्येष्वेव दृढव्रतैः। चर्यमाणं तपस्तीव्रं संतापयति राक्षसान्
त्या त्या पवित्र ठिकाणी, दृढ व्रत धारण केलेल्या लोकांचे कठोर तप राक्षसांना त्रास देत आहे.
देवदानवयक्षेभ्यो गृहीतश्च वरस्त्वया। मनुष्या वानरा ऋक्षा गोलाङ्गूला महाबलाः। बलवन्त इहागम्य गर्जन्ति दृढविक्रमाः
तुला देव, दानव आणि यक्ष यांच्याकडून वर मिळाला; पण आता माणसे, वानर, अस्वल आणि बलवान गोळांगूल येथे आले आहेत आणि ठाम धैर्याने गर्जना करत आहेत.
उत्पातान् विविधान् दृष्ट्वा घोरान् बहुविधान् बहून्। विनाशमनुपश्यामि सर्वेषां रक्षसामहम्
अनेक भयानक आणि विचित्र अपशकुन पाहून, मी सर्व राक्षसांचा विनाश जवळ आला आहे असे पाहतो.
खराभिस्तनिता घोरा मेघाः प्रतिभयंकराः। शोणितेनाभिवर्षन्ति लङ्कामुष्णेन सर्वतः
कठोर आणि गडद ढग, जणू काही वनगाढवांसारखे, भीतीदायक वाटतात आणि सर्व लंकेत गरम रक्ताचा वर्षाव करतात.