सा हि तत्र कृता मित्रं सीतया रक्ष्यमाणया। रक्षन्ती रावणादिष्टा सानुक्रोशा दृढव्रता
तेथे सरमा, दयाळू आणि दृढनिश्चयी, सीतेची मैत्रीण झाली होती; सीतेने तिला जपले होते आणि रावणाने तिला सीतेचे रक्षण करण्यासाठी नेमले होते.
सा ददर्श सखी सीतां सरमा नष्टचेतनाम्। उपावृत्योत्थितां ध्वस्तां वडवामिव पांसुषु
ती सखी सरमा, सीतेला भान हरपलेली, वळून बसलेली आणि धुळीत पडलेली जणू एखादी घोडी कोसळली असावी, असे पाहते.
तां समाश्वासयामास सखीस्नेहेन सुव्रताम्। समाश्वसिहि वैदेहि मा भूत् ते मनसो व्यथा। उक्ता यद् रावणेन त्वं प्रयुक्तश्च स्वयं त्वया
तिने सखीच्या प्रेमाने त्या निष्ठावान मैत्रिणीला धीर दिला आणि म्हणाली, 'वैदेही, धीर धर, तुझ्या मनात चिंता ठेवू नकोस; रावणाने तुला जे सांगितले आणि तू स्वतः ठरवले आहेस—'
सखीस्नेहेन तद् भीरु मया सर्वं प्रतिश्रुतम्। लीनया गहने शून्ये भयमुत्सृज्य रावणात्। तव हेतोर्विशालाक्षि नहि मे रावणाद् भयम्
'सखीच्या प्रेमापोटी, भीतीने थरथरणाऱ्या तुला मी सर्व काही कबूल केले आहे; एकटीने निर्जन अरण्यात लपून, रावणाची भीती बाजूला ठेवून, तुझ्या साठी, विशाल डोळ्यांची, मला रावणाची भीती नाही.'
स सम्भ्रान्तश्च निष्क्रान्तो यत्कृते राक्षसेश्वरः। तत्र मे विदितं सर्वमभिनिष्क्रम्य मैथिलि
'राक्षसांचा स्वामी घाईघाईने का बाहेर पडला, हे सर्व मला माहीत आहे, मैथिली, कारण मी स्वतः बाहेर जाऊन पाहिले आहे.'
न शक्यं सौप्तिकं कर्तुं रामस्य विदितात्मनः। वधश्च पुरुषव्याघ्रे तस्मिन् नैवोपपद्यते
'स्वतःला ओळखणाऱ्या रामावर रात्री हल्ला करणे शक्य नाही; आणि त्या पुरुषसिंहाचा वध करणेही योग्य नाही.'
न त्वेवं वानरा हन्तुं शक्याः पादपयोधिनः। सुरा देवर्षभेणेव रामेण हि सुरक्षिताः
'पण झाडांमध्ये राहणारे वानर असे मारता येणार नाहीत; कारण राम त्यांचे रक्षण करतो, जसे देवांचा देवश्रेष्ठ देवांचे करतो.'
दीर्घवृत्तभुजः श्रीमान् महोरस्कः प्रतापवान्। धन्वी संनहनोपेतो धर्मात्मा भुवि विश्रुतः
'तो दीर्घ भुजांचा, तेजस्वी, रुंद छातीचा आणि पराक्रमी आहे; युद्धासाठी सज्ज असलेला धनुर्धारी, धर्मात्मा आणि पृथ्वीवर प्रसिद्ध आहे.'
विक्रान्तो रक्षिता नित्यमात्मनश्च परस्य च। लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा कुलीनो नयशास्त्रवित्
'तो पराक्रमी, नेहमी स्वतःचा आणि इतरांचा रक्षण करणारा आहे; लक्ष्मणासह, कुलीन आणि नीतीशास्त्र जाणणारा आहे.'
हन्ता परबलौघानामचिन्त्यबलपौरुषः। न हतो राघवः श्रीमान् सीते शत्रुनिबर्हणः
'तो शत्रूंच्या सैन्याचा संहार करणारा, अपरिमित बळ आणि शौर्य असलेला; सीते, तो तेजस्वी राघव, शत्रूंचा नाश करणारा, अजून मारला गेलेला नाही.'
अयुक्तबुद्धिकृत्येन सर्वभूतविरोधिना। एवं प्रयुक्ता रौद्रेण माया मायाविना त्वयि
'चुकीच्या बुद्धीने, सर्व जीवांच्या विरोधात, असा भयंकर मायाजाळ तुझ्यावर मायावी रावणाने रचला.'
शोकस्ते विगतः सर्वकल्याणं त्वामुपस्थितम्। ध्रुवं त्वां भजते लक्ष्मीः प्रियं ते भवति शृणु
'तुझा शोक दूर होऊ दे; सर्व शुभ तुझ्याकडे आले आहे. नक्कीच लक्ष्मी तुझ्यावर आहे आणि तुझा प्रिय सुरक्षित आहे—हे ऐक.'
उत्तीर्य सागरं रामः सह वानरसेनया। संनिविष्टः समुद्रस्य तीरमासाद्य दक्षिणम्
राम समुद्र पार करून वानरसेनेसह दक्षिण किनाऱ्यावर पोहोचला आणि तिथे तळ ठोकला.
दृष्टो मे परिपूर्णार्थः काकुत्स्थः सहलक्ष्मणः। सहितैः सागरान्तस्थैर्बलैस्तिष्ठति रक्षितः
मी काकुत्स्थ रामाला लक्ष्मणासह पाहिलं, त्याचा हेतू पूर्ण झालेला आहे आणि समुद्र ओलांडून आलेल्या सैन्याच्या सुरक्षेत तो उभा आहे.
अनेन प्रेषिता ये च राक्षसा लघुविक्रमाः। राघवस्तीर्ण इत्येवं प्रवृत्तिस्तैरिहाहृता
त्याने पाठवलेले जे चपळ राक्षस होते, त्यांनी इथे येऊन सांगितलं की राघव समुद्र पार गेला आहे.
स तां श्रुत्वा विशालाक्षि प्रवृत्तिं राक्षसाधिपः। एष मन्त्रयते सर्वैः सचिवैः सह रावणः
हे विशाल नेत्र असलेल्या स्त्री, ही बातमी ऐकून राक्षसांचा राजा रावण आपल्या सर्व मंत्र्यांशी सल्लामसलत करत आहे.
इति ब्रुवाणा सरमा राक्षसी सीतया सह। सर्वोद्योगेन सैन्यानां शब्दं शुश्राव भैरवम्
असं सांगताना सरमा राक्षसी सीतेसोबत होती आणि त्यांनी सैन्याच्या तयारीचा भयंकर आवाज ऐकला.
दण्डनिर्घातवादिन्याः श्रुत्वा भेर्या महास्वनम्। उवाच सरमा सीतामिदं मधुरभाषिणी
विजेसारखा मोठा रणडंका ऐकून, गोड बोलणारी सरमा सीतेला म्हणाली—
संनाहजननी ह्येषा भैरवा भीरु भेरिका। भेरीनादं च गम्भीरं शृणु तोयदनिःस्वनम्
ही भीतीदायक रणडंका आहे, भित्री सिये, ही युद्धाची तयारी दर्शवते; ढगांचा गडगडाट जसा घुमतो तसा हा गडद डंका ऐक.
कल्प्यन्ते मत्तमातङ्गा युज्यन्ते रथवाजिनः। दृश्यन्ते तुरगारूढाः प्रासहस्ताः सहस्रशः
मदाने भरलेले हत्ती सज्ज केले जात आहेत, रथ आणि घोडे जुळवले जात आहेत; हजारो शूरवीर भाले घेऊन घोड्यांवर बसलेले दिसतात.
तत्र तत्र च संनद्धाः सम्पतन्ति सहस्रशः। आपूर्यन्ते राजमार्गाः सैन्यैरद्भुतदर्शनैः
इकडे तिकडे शस्त्रधारी सैनिक हजारोंनी धावत आहेत; राजमार्ग सैन्यांनी भरून गेले आहेत, पाहताना आश्चर्य वाटावे असे.
वेगवद्भिर्नदद्भिश्च तोयौघैरिव सागरः। शस्त्राणां च प्रसन्नानां चर्मणां वर्मणां तथा
वेगवान आणि गडगडणाऱ्या लाटा जशा समुद्रात असतात, तशीच शस्त्रे, ढाली आणि कवच चमकत आहेत.
रथवाजिगजानां च राक्षसेन्द्रानुयायिनाम्। सम्भ्रमो रक्षसामेष हृषितानां तरस्विनाम्
रथ, घोडे आणि हत्ती राक्षसाधिपतीच्या मागे आहेत; हे आनंदित आणि तडफदार राक्षसांची गडबड आहे.
प्रभां विसृजतां पश्य नानावर्णसमुत्थिताम्। वनं निर्दहतो घर्मे यथा रूपं विभावसोः
पहा, किती रंगांची तेजस्वी झळाळी पसरली आहे; जशी उन्हात वन जळताना अग्नीचे रूप दिसते, तशी.
घण्टानां शृणु निर्घोषं रथानां शृणु निःस्वनम्। हयानां हेषमाणानां शृणु तूर्यध्वनिं तथा
घंटांचा गजर ऐक, रथांचा गडगडाट ऐक, घोड्यांच्या हिणकस आवाजासह वाद्यांचा निनादही ऐक.
उद्यतायुधहस्तानां राक्षसेन्द्रानुयायिनाम्। सम्भ्रमो रक्षसामेष तुमुलो लोमहर्षणम्
राक्षसाधिपतीच्या मागे शस्त्र उंचावलेले जे राक्षस आहेत, त्यांची ही गोंधळाची, भीषण आणि अंगावर काटा आणणारी गर्जना आहे.
श्रीस्त्वां भजति शोकघ्नी रक्षसां भयमागतम्। रामः कमलपत्राक्षो दैत्यानामिव वासवः
श्री तुझ्या पाठीशी आहे, दुःख दूर करणारी; राक्षसांना आता भीती वाटते, कारण कमळासारखी डोळ्यांचा राम दैत्यांमध्ये जसा इंद्र तसा आहे.
अवजित्य जितक्रोधस्तमचिन्त्यपराक्रमः। रावणं समरे हत्वा भर्ता त्वाधिगमिष्यति
क्रोधावर विजय मिळवून, अद्भुत पराक्रम दाखवून, राम रणांगणात रावणाचा पराभव करेल आणि पुन्हा तुझा पती होईल.
विक्रमिष्यति रक्षःसु भर्ता ते सहलक्ष्मणः। यथा शत्रुषु शत्रुघ्नो विष्णुना सह वासवः
तुझा पती लक्ष्मणासह राक्षसांवर शौर्य दाखवेल, जसा इंद्र विष्णूसोबत शत्रूंवर करतो.
आगतस्य हि रामस्य क्षिप्रमङ्कागतां सतीम्। अहं द्रक्ष्यामि सिद्धार्थां त्वां शत्रौ विनिपातिते
राम आल्यावर, शत्रू नष्ट झाल्यावर, मी लवकरच तुला त्याच्या मांडीवर बसलेली, धैर्यवान आणि यशस्वी पाहीन.