सा त्वां सुप्तं हतं ज्ञात्वा मां च रक्षोगृहं गताम्। हृदयेनावदीर्णेन न भविष्यति राघव
तुला झोपेत मारलं गेलं आणि मला राक्षसांच्या घरात नेलं, हे समजल्यावर, राघवा, तिचं मन तुटून ती जगू शकणार नाही.
मम हेतोरनार्याया अनघः पार्थिवात्मजः। रामः सागरमुत्तीर्य वीर्यवान् गोष्पदे हतः
माझ्या कारणामुळे, मी अश्रेष्ठ असताना, निष्पाप राजपुत्र राम, ज्याने आपल्या पराक्रमाने समुद्र ओलांडला, तो गायीच्या पावलात पाणी साचावं तसा मारला गेला.
अहं दाशरथेनोढा मोहात् स्वकुलपांसनी। आर्यपुत्रस्य रामस्य भार्या मृत्युरजायत
मी दाशरथीशी अज्ञानाने लग्न केलं आणि माझ्या घराचं कलंक झाले; आर्यपुत्र रामाची पत्नी म्हणून मीच त्याच्या मृत्यूचं कारण ठरले.
नूनमन्यां मया जातिं वारितं दानमुत्तमम्। याहमद्यैव शोचामि भार्या सर्वातिथेरिह
नक्कीच मी मागच्या जन्मी कोणतं तरी मोठं दान किंवा पुण्य थांबवलं असावं, म्हणून आज मी सर्वश्रेष्ठ पाहुण्याची पत्नी असूनही दुःखात आहे.
साधु घातय मां क्षिप्रं रामस्योपरि रावण। समानय पतिं पत्न्या कुरु कल्याणमुत्तमम्
रावणा, मला लवकर रामाच्या शरीराजवळ ठार मार, पती-पत्नीचं एकत्रीकरण कर आणि त्यांना सर्वश्रेष्ठ कल्याण मिळू दे.
इतीव दुःखसंतप्ता विललापायतेक्षणा। भर्तुः शिरो धनुश्चैव ददर्श जनकात्मजा
दुःखाने व्याकुळ होऊन, मोठ्या डोळ्यांची जानकनंदिनी अशा प्रकारे रडत होती आणि तिने आपल्या पतीचं डोकं आणि धनुष्य पाहिलं.
एवं लालप्यमानायां सीतायां तत्र राक्षसः। अभिचक्राम भर्तारमनीकस्थः कृताञ्जलिः
सीता अशा प्रकारे दुःख करत असताना, तो राक्षस तिच्या पतीजवळ गेला आणि हात जोडून समोर उभा राहिला.
विजयस्वार्यपुत्रेति सोऽभिवाद्य प्रसाद्य च। न्यवेदयदनुप्राप्तं प्रहस्तं वाहिनीपतिम्
त्याने 'विजय मिळव, आर्यपुत्रा' असं नम्रपणे म्हणत आदर दाखवला आणि सैन्यप्रमुख प्रहस्त आला आहे, असं कळवलं.
अमात्यैः सहितः सर्वैः प्रहस्तस्त्वामुपस्थितः। तेन दर्शनकामेन अहं प्रस्थापितः प्रभो
प्रहस्त सर्व मंत्र्यांसह तुझ्याकडे आला आहे; तो तुझी भेट घेण्याची इच्छा ठेवतो म्हणून मला इथे पाठवलं आहे, प्रभो.
नूनमस्ति महाराज राजभावात् क्षमान्वित। किंचिदात्ययिकं कार्यं तेषां त्वं दर्शनं कुरु
हे महाराजा, नक्कीच काही महत्त्वाचं आणि राजाला शोभणारं, संयम आवश्यक असं काम आहे; त्यांना भेट देणं योग्य ठरेल.
एतच्छ्रुत्वा दशग्रीवो राक्षसप्रतिवेदितम्। अशोकवनिकां त्यक्त्वा मन्त्रिणां दर्शनं ययौ
राक्षसाने दिलेला हा संदेश ऐकून, दशग्रीवाने अशोकवन सोडलं आणि मंत्र्यांची भेट घेण्यासाठी गेला.
स तु सर्वं समर्थ्यैव मन्त्रिभिः कृत्यमात्मनः। सभां प्रविश्य विदधे विदित्वा रामविक्रमम्
आपल्या सर्व कृत्यांचा मंत्र्यांसोबत विचार करून, रामाचा पराक्रम जाणून, त्याने सभेत प्रवेश केला आणि योग्य व्यवस्था केली.
अन्तर्धानं तु तच्छीर्षं तच्च कार्मुकमुत्तमम्। जगाम रावणस्यैव निर्याणसमनन्तरम्
रावण तिथून निघून गेल्यावर लगेचच ते डोकं आणि ते उत्तम धनुष्य अदृश्य झालं.
राक्षसेन्द्रस्तु तैः सार्धं मन्त्रिभिर्भीमविक्रमैः। समर्थयामास तदा रामकार्यविनिश्चयम्
राक्षसांचा राजा आपल्या भयंकर पराक्रमी मंत्र्यांसह बसून, रामाच्या बाबतीत काय करावं याचा विचार करू लागला.
अविदूरस्थितान् सर्वान् बलाध्यक्षान् हितैषिणः। अब्रवीत् कालसदृशं रावणो राक्षसाधिपः
राक्षसांचा राजा रावण जवळ उभ्या असलेल्या सर्व सैन्यप्रमुखांना, जे त्याचे हितचिंतक होते, मृत्यूसारख्या कठोर शब्दांत संबोधू लागला.
शीघ्रं भेरीनिनादेन स्फुटं कोणाहतेन मे। समानयध्वं सैन्यानि वक्तव्यं च न कारणम्
लवकर, कोपऱ्यातून मोठ्या आवाजात आणि स्पष्टपणे रणडंका वाजवा आणि सर्व सैन्य गोळा करा; कारण सांगायची गरज नाही.
ततस्तथेति प्रतिगृह्य तद्वच- स्तदैव दूताः सहसा महद् बलम्। समानयंश्चैव समागतं च न्यवेदयन् भर्तरि युद्धकाङ्क्षिणि
त्यावर 'तसेच होईल' असे म्हणून दूतांनी ताबडतोब मोठे सैन्य एकत्र केले आणि युद्धाची इच्छा असलेल्या आपल्या स्वामीला, जे जमले आहेत आणि जे येत आहेत, त्यांची माहिती दिली.
thumb|त्रयस्त्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे त्रयस्त्रिंशः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या युद्धकांडातील त्रयस्त्रिंश सर्ग (तीसाव्या तिसऱ्या अध्यायाचे) ऐका.
सीतां तु मोहितां दृष्ट्वा सरमा नाम राक्षसी। आससादाथ वैदेहीं प्रियां प्रणयिनी सखीम्
सीता मोहात पडलेली पाहून सरमा नावाची एक राक्षसी, वैदेही या प्रिय आणि निष्ठावान सखीला मैत्रिणीसारखी जवळ गेली.
मोहितां राक्षसेन्द्रेण सीतां परमदुःखिताम्। आश्वासयामास तदा सरमा मृदुभाषिणी
राक्षसांचा राजा रावण याने फसविलेल्या आणि अतिशय दुःखी असलेल्या सीतेला, मृदू बोलणारी सरमा त्या वेळी धीर देऊ लागली.
सा हि तत्र कृता मित्रं सीतया रक्ष्यमाणया। रक्षन्ती रावणादिष्टा सानुक्रोशा दृढव्रता
तेथे सरमा, दयाळू आणि दृढनिश्चयी, सीतेची मैत्रीण झाली होती; सीतेने तिला जपले होते आणि रावणाने तिला सीतेचे रक्षण करण्यासाठी नेमले होते.
सा ददर्श सखी सीतां सरमा नष्टचेतनाम्। उपावृत्योत्थितां ध्वस्तां वडवामिव पांसुषु
ती सखी सरमा, सीतेला भान हरपलेली, वळून बसलेली आणि धुळीत पडलेली जणू एखादी घोडी कोसळली असावी, असे पाहते.
तां समाश्वासयामास सखीस्नेहेन सुव्रताम्। समाश्वसिहि वैदेहि मा भूत् ते मनसो व्यथा। उक्ता यद् रावणेन त्वं प्रयुक्तश्च स्वयं त्वया
तिने सखीच्या प्रेमाने त्या निष्ठावान मैत्रिणीला धीर दिला आणि म्हणाली, 'वैदेही, धीर धर, तुझ्या मनात चिंता ठेवू नकोस; रावणाने तुला जे सांगितले आणि तू स्वतः ठरवले आहेस—'
सखीस्नेहेन तद् भीरु मया सर्वं प्रतिश्रुतम्। लीनया गहने शून्ये भयमुत्सृज्य रावणात्। तव हेतोर्विशालाक्षि नहि मे रावणाद् भयम्
'सखीच्या प्रेमापोटी, भीतीने थरथरणाऱ्या तुला मी सर्व काही कबूल केले आहे; एकटीने निर्जन अरण्यात लपून, रावणाची भीती बाजूला ठेवून, तुझ्या साठी, विशाल डोळ्यांची, मला रावणाची भीती नाही.'
स सम्भ्रान्तश्च निष्क्रान्तो यत्कृते राक्षसेश्वरः। तत्र मे विदितं सर्वमभिनिष्क्रम्य मैथिलि
'राक्षसांचा स्वामी घाईघाईने का बाहेर पडला, हे सर्व मला माहीत आहे, मैथिली, कारण मी स्वतः बाहेर जाऊन पाहिले आहे.'
न शक्यं सौप्तिकं कर्तुं रामस्य विदितात्मनः। वधश्च पुरुषव्याघ्रे तस्मिन् नैवोपपद्यते
'स्वतःला ओळखणाऱ्या रामावर रात्री हल्ला करणे शक्य नाही; आणि त्या पुरुषसिंहाचा वध करणेही योग्य नाही.'
न त्वेवं वानरा हन्तुं शक्याः पादपयोधिनः। सुरा देवर्षभेणेव रामेण हि सुरक्षिताः
'पण झाडांमध्ये राहणारे वानर असे मारता येणार नाहीत; कारण राम त्यांचे रक्षण करतो, जसे देवांचा देवश्रेष्ठ देवांचे करतो.'
दीर्घवृत्तभुजः श्रीमान् महोरस्कः प्रतापवान्। धन्वी संनहनोपेतो धर्मात्मा भुवि विश्रुतः
'तो दीर्घ भुजांचा, तेजस्वी, रुंद छातीचा आणि पराक्रमी आहे; युद्धासाठी सज्ज असलेला धनुर्धारी, धर्मात्मा आणि पृथ्वीवर प्रसिद्ध आहे.'
विक्रान्तो रक्षिता नित्यमात्मनश्च परस्य च। लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा कुलीनो नयशास्त्रवित्
'तो पराक्रमी, नेहमी स्वतःचा आणि इतरांचा रक्षण करणारा आहे; लक्ष्मणासह, कुलीन आणि नीतीशास्त्र जाणणारा आहे.'
हन्ता परबलौघानामचिन्त्यबलपौरुषः। न हतो राघवः श्रीमान् सीते शत्रुनिबर्हणः
'तो शत्रूंच्या सैन्याचा संहार करणारा, अपरिमित बळ आणि शौर्य असलेला; सीते, तो तेजस्वी राघव, शत्रूंचा नाश करणारा, अजून मारला गेलेला नाही.'