चाराणां रावणः श्रुत्वा प्राप्तं रामं महाबलम्। जातोद्वेगोऽभवत् किंचित् सचिवानिदमब्रवीत्
गुप्तचरांकडून राम आणि त्याची बलाढ्य सेना आली आहे हे ऐकून, रावणाला थोडी चिंता वाटली आणि त्याने आपल्या मंत्र्यांशी बोलायला सुरुवात केली.
मन्त्रिणः शीघ्रमायान्तु सर्वे वै सुसमाहिताः। अयं नो मन्त्रकालो हि सम्प्राप्त इति राक्षसाः
सर्व मंत्री लवकर आणि पूर्ण लक्ष देऊन या; कारण आता आपल्यासाठी सल्लामसलतीची वेळ आली आहे.
तस्य तच्छासनं श्रुत्वा मन्त्रिणोऽभ्यागमन् द्रुतम्। ततः स मन्त्रयामास राक्षसैः सचिवैः सह
त्याचे आदेश ऐकताच मंत्री पटकन आले; मग रावणाने आपल्या राक्षस मंत्र्यांबरोबर सल्ला केला.
मन्त्रयित्वा तु दुर्धर्षः क्षमं यत् तदनन्तरम्। विसर्जयित्वा सचिवान् प्रविवेश स्वमालयम्
सल्ला घेऊन, तो दुर्जेय रावण योग्य ते काम करून, मंत्र्यांना निरोप दिला आणि आपल्या राजवाड्यात गेला.
ततो राक्षसमादाय विद्युज्जिह्वं महाबलम्। मायाविनं महामायं प्राविशद् यत्र मैथिली
नंतर रावणाने बलाढ्य आणि मायावी राक्षस विद्युज्जिह्व याला घेऊन जिथे मैथिली होती तिथे प्रवेश केला.
विद्युज्जिह्वं च मायाज्ञमब्रवीद् राक्षसाधिपः। मोहयिष्यावहे सीतां मायया जनकात्मजाम्
राक्षसांचा राजा विद्युज्जिह्व, जो मायेत पारंगत होता, त्याला म्हणाला, 'आपण मायेमुळे जनकनंदिनी सीतेला फसवूया.'
शिरो मायामयं गृह्य राघवस्य निशाचर। मां त्वं समुपतिष्ठस्व महच्च सशरं धनुः
हे निशाचर, हे मायिक रामाचे डोके आणि मोठे धनुष्य-बाण घेऊन माझ्याजवळ ये.
एवमुक्तस्तथेत्याह विद्युज्जिह्वो निशाचरः। दर्शयामास तां मायां सुप्रयुक्तां स रावणे
असे सांगितल्यावर, निशाचर विद्युज्जिह्व म्हणाला, 'जसे सांगितले तसे करतो,' आणि त्याने ती माया रावणासमोर दाखवली.
तस्य तुष्टोऽभवद् राजा प्रददौ च विभूषणम्। अशोकवनिकायां च सीतादर्शनलालसः
राजा त्याच्यावर खूष झाला आणि त्याला बक्षीस दिले; तो अशोकवनिकेतनात सीतेला पाहण्यासाठी उत्सुक होता.
नैर्ऋतानामधिपतिः संविवेश महाबलः। ततो दीनामदैन्यार्हां ददर्श धनदानुजः
नैरृतांचा बलाढ्य स्वामी, कुबेराचा लहान भाऊ, तिथे गेला आणि त्याने दुःखी व दीन झालेल्या सीतेला पाहिले.
अधोमुखीं शोकपरामुपविष्टां महीतले। भर्तारं समनुध्यान्तीमशोकवनिकां गताम्
ती जमिनीवर बसलेली, डोकं खाली घालून, दुःखाने व्याकुळ आणि नेहमी पतीचा विचार करत होती, अशा अवस्थेत अशोकवनिकेतनात ती होती.
उपास्यमानां घोराभी राक्षसीभिरदूरतः। उपसृत्य ततः सीतां प्रहर्षं नाम कीर्तयन्
ती भीषण राक्षसींनी वेढलेली होती, तेव्हा रावण तिच्याजवळ गेला आणि मोठ्या आनंदाने तिचे नाव घेऊन बोलू लागला.
इदं च वचनं धृष्टमुवाच जनकात्मजाम्। सान्त्व्यमाना मया भद्रे यमाश्रित्य विमन्यसे
त्याने जनकनंदिनीला धीट शब्दांत असे विचारले, "हे सुलभे, मी तुला समजावत असताना, तू कोणावर आधार ठेवला आहेस की इतकी निर्धास्त आहेस?"
खरहन्ता स ते भर्ता राघवः समरे हतः। छिन्नं ते सर्वथा मूलं दर्पश्च निहतो मया
खराचा वध करणारा तुझा पती राघव रणात मारला गेला आहे; तुझ्या आशा पूर्णपणे संपल्या आहेत आणि तुझा गर्व मी मोडून टाकला आहे.
व्यसनेनात्मनः सीते मम भार्या भविष्यसि। विसृजैतां मतिं मूढे किं मृतेन करिष्यसि
सीते, तुझ्या या दुर्दैवामुळे आता तू माझी पत्नी होशील; हे मूर्ख विचार सोड, मरण पावलेल्या माणसाचा तुला काय उपयोग?
भवस्व भद्रे भार्याणां सर्वासामीश्वरी मम। अल्पपुण्ये निवृत्तार्थे मूढे पण्डितमानिनि। शृणु भर्तृवधं सीते घोरं वृत्रवधं यथा
हे सुलभे, माझ्या सर्व पत्नींपैकी तू मुख्य हो, तुझ्या पुण्याचा काळ संपला, हेतूही गेला, आणि स्वतःला शहाणी समजणाऱ्या मूर्खे, आता ऐक, सीते, तुझ्या पतीचा भीषण वध कसा झाला, जसा वृताचा वध झाला होता.
समायातः समुद्रान्तं हन्तुं मां किल राघवः। वानरेन्द्रप्रणीतेन बलेन महता वृतः
राघव म्हणे, मला मारण्यासाठी समुद्राच्या काठी आला होता, वानरराजाच्या नेतृत्वाखाली मोठ्या सैन्यासह.
संनिविष्टः समुद्रस्य पीड्य तीरमथोत्तरम्। बलेन महता रामो व्रजत्यस्तं दिवाकरे
तो समुद्राच्या उत्तर काठावर मोठ्या सैन्यासह तळ ठोकून बसला, आणि सूर्य मावळत असताना राम पुढे गेला.
अथाध्वनि परिश्रान्तमर्धरात्रे स्थितं बलम्। सुखसुप्तं समासाद्य चरितं प्रथमं चरैः
नंतर, प्रवासात दमलेले सैन्य अर्ध्या रात्री विश्रांती घेत असताना, माझ्या गुप्तहेरांनी सर्वांना गाढ झोपेत सापडले.
तत्प्रहस्तप्रणीतेन बलेन महता मम। बलमस्य हतं रात्रौ यत्र रामः सलक्ष्मणः
मग प्रहस्ताच्या नेतृत्वाखाली माझ्या मोठ्या सैन्याने, जिथे राम आणि लक्ष्मण होते, तिथे रात्री त्यांच्या सैन्याचा संहार केला.
पट्टिशान् परिघांश्चक्रानृष्टीन् दण्डान् महायुधान्। बाणजालानि शूलानि भास्वरान् कूटमुद्गरान्
तलवारी, लोखंडी गदा, चक्र, भाले, दंड, मोठी शस्त्रे, बाणांचा वर्षाव, तेजस्वी शूल आणि काटेरी गदा यांचा वापर केला.
यष्टीश्च तोमरान् प्रासांश्चक्राणि मुसलानि च। उद्यम्योद्यम्य रक्षोभिर्वानरेषु निपातिताः
काठ्या, तोमर, भाले, चक्रे आणि मुसळे—राक्षसांनी ती सतत उचलून वानरांवर बरसवली.
अथ सुप्तस्य रामस्य प्रहस्तेन प्रमाथिना। असक्तं कृतहस्तेन शिरश्छिन्नं महासिना
मग राम झोपेत असताना, प्रहस्त या संहारकाने, स्थिर हाताने आणि मोठ्या तलवारीने, कुठलाही प्रतिकार न होता त्याचे डोके छाटले.
विभीषणः समुत्पत्य निगृहीतो यदृच्छया। दिशः प्रव्राजितः सैन्यैर्लक्ष्मणः प्लवगैः सह
विभीषण उडी मारून उठला, पण योगायोगाने पकडला गेला आणि सैन्यांनी त्याला, लक्ष्मणासह व वानरांसह, सर्व दिशांना हाकलून लावले.
सुग्रीवो ग्रीवया सीते भग्नया प्लवगाधिपः। निरस्तहनुकः सीते हनूमान् राक्षसैर्हतः
सीते, वानरांचा राजा सुग्रीव याची मान मोडली गेली; आणि हनुमान, ज्याचा हनू तुटला, तो राक्षसांनी मारला.
जाम्बवानथ जानुभ्यामुत्पतन् निहतो युधि। पट्टिशैर्बहुभिश्छिन्नो निकृत्तः पादपो यथा
मग जांबवान, गुडघ्यांवरून उठून, युद्धात अनेक पट्टिशांनी तुकडे तुकडे झाला, जणू एखादे झाड छाटून पडले.
मैन्दश्च द्विविदश्चोभौ तौ वानरवरर्षभौ। निःश्वसन्तौ रुदन्तौ च रुधिरेण परिप्लुतौ
मैंद आणि द्विविद हे दोघे वानरांत श्रेष्ठ, जोरात श्वास घेत रडत पडले होते, रक्ताने माखलेले.
असिना व्यायतौ छिन्नौ मध्ये ह्यरिनिषूदनौ। अनुश्वसिति मेदिन्यां पनसः पनसो यथा
शत्रूंचा नाश करणारे ते दोघे, कमरेतून तलवारीने छाटले गेले, जमिनीवर पडून धापा टाकत होते, जणू फाटलेली फणसाची झाडे.
नाराचैर्बहुभिश्छिन्नः शेते दर्यां दरीमुखः। कुमुदस्तु महातेजा निष्कूजन् सायकैर्हतः
दारिमुख अनेक लोखंडी बाणांनी छाटला जाऊन खंदकात पडला आहे; तेजस्वी कुमुद बाणांनी घायाळ होऊन शांत झाला आहे.
हरयो मथिता नागै रथजालैस्तथापरे। शयाना मृदितास्तत्र वायुवेगैरिवाम्बुदाः
वानरांना हत्तीने चिरडले, काहींना रथांनी तुडवले; ते सर्व तिथे पडले होते, जणू वाऱ्याच्या वेगाने ढग उडून गेले.