एष आशंसते लङ्कामेको मथितुमोजसा। येन जाज्वल्यतेऽसौ वै धूमकेतुस्तवाद्य वै। लङ्कायां निहितश्चापि कथं विस्मरसे कपिम्
हा एकटाच आपल्या सामर्थ्याने लंका उद्ध्वस्त करण्याचा निर्धार करतो; ज्याच्यामुळे तुझं ध्वज आज प्रज्वलित झालं आहे, आणि जो लंकेत आहे — असा हा वानर तुला कसा विसरता येईल?
यश्चैषोऽनन्तरः शूरः श्यामः पद्मनिभेक्षणः। इक्ष्वाकूणामतिरथो लोके विश्रुतपौरुषः
आणि हा पुढचा वीर, काळा वर्ण, कमळासारखी डोळे असलेला, इक्ष्वाकू कुळातील पराक्रमी योद्धा, ज्याचं शौर्य जगभर प्रसिद्ध आहे.
यस्मिन् न चलते धर्मो यो धर्मं नातिवर्तते। यो ब्राह्ममस्त्रं वेदांश्च वेद वेदविदां वरः
ज्याच्यात धर्म कधीही डळमळत नाही, जो कधीही धर्माचं उल्लंघन करत नाही; जो ब्रह्मास्त्र आणि वेद जाणतो, आणि वेदज्ञांमध्ये श्रेष्ठ आहे.
यो भिन्द्याद् गगनं बाणैर्मेदिनीं वापि दारयेत्। यस्य मृत्योरिव क्रोधः शक्रस्येव पराक्रमः
जो आपल्या बाणांनी आकाश फाडू शकतो, किंवा पृथ्वी फोडू शकतो; ज्याचा राग मृत्यूसारखा आहे, आणि पराक्रम इंद्रासारखा आहे.
यस्य भार्या जनस्थानात् सीता चापि हृता त्वया। स एष रामस्त्वां राजन् योद्धुं समभिवर्तते
ज्याची पत्नी, सीता, तुझ्या हातून जनस्थानातून हरण झाली; हा तोच राम आहे, राजन, जो आता तुझ्याशी युद्ध करायला येतो आहे.
यस्यैष दक्षिणे पार्श्वे शुद्धजाम्बूनदप्रभः। विशालवक्षास्ताम्राक्षो नीलकुञ्चितमूर्धजः
जो त्याच्या उजव्या बाजूला उभा आहे, शुद्ध सोन्यासारखा तेजस्वी, रुंद छातीचा, तांबड्या डोळ्यांचा आणि काळ्या वळवलेल्या केसांचा —
एषो हि लक्ष्मणो नाम भ्रातुः प्रियहिते रतः। नये युद्धे च कुशलः सर्वशस्त्रभृतां वरः
हा लक्ष्मण आहे, आपल्या भावाच्या कल्याणात आणि आनंदात रमणारा, राज्यकारभार आणि युद्धात कुशल, सर्व शस्त्रधारींमध्ये श्रेष्ठ.
अमर्षी दुर्जयो जेता विक्रान्तश्च जयी बली। रामस्य दक्षिणो बाहुर्नित्यं प्राणो बहिश्चरः
हा क्रोधी, अजिंक्य, नेहमी विजय मिळवणारा, बलवान आहे; हा रामाचा उजवा हात आहे, नेहमी त्याचा प्राण बाहेर वावरणारा.
नह्येष राघवस्यार्थे जीवितं परिरक्षति। एषैवाशंसते युद्धे निहन्तुं सर्वराक्षसान्
हा रामाच्या हितासाठी स्वतःचं जीवनही जपून ठेवत नाही; हा एकटाच युद्धात सर्व राक्षसांचा नाश करण्याची आशा बाळगतो.
यस्तु सव्यमसौ पक्षं रामस्याश्रित्य तिष्ठति। रक्षोगणपरिक्षिप्तो राजा ह्येष विभीषणः
आणि जो रामाच्या डाव्या बाजूला उभा आहे, राक्षसांच्या समूहांनी वेढलेला — हा राजा विभीषण आहे.
श्रीमता राजराजेन लङ्कायामभिषेचितः। त्वामसौ प्रतिसंरब्धो युद्धायैषोऽभिवर्तते
राजाधिराजाच्या हस्ते लंकेत अभिषिक्त झालेला हा, आता युद्धासाठी तुझ्याशी सामना करायला उत्सुकतेने येतो आहे.
तेजसा यशसा बुद्ध्या बलेनाभिजनेन च। यः कपीनतिबभ्राज हिमवानिव पर्वतः
आपल्या तेज, कीर्ती, बुद्धी, बळ आणि श्रेष्ठ वंशामुळे, हा वानरांमध्ये हिमालय पर्वतासारखा उजळून दिसत होता.
किष्किन्धां यः समध्यास्ते गुहां सगहनद्रुमाम्। दुर्गां पर्वतदुर्गम्यां प्रधानैः सह यूथपैः
जो कीष्किंधेतल्या दाट झाडांनी वेढलेल्या गुहेत, डोंगरासारख्या कठीण किल्ल्यात, आपल्या मुख्य सेनापतींसह राहतो—
यस्यैषा काञ्चनी माला शोभते शतपुष्करा। कान्ता देवमनुष्याणां यस्यां लक्ष्मीः प्रतिष्ठिता
ज्याच्या गळ्यात शंभर कमळांनी सजलेली ही सोन्याची माळ शोभते, जो देवांना आणि माणसांना प्रिय आहे, ज्याच्यात लक्ष्मी वास करते—
एतां मालां च तारां च कपिराज्यं च शाश्वतम्। सुग्रीवो वालिनं हत्वा रामेण प्रतिपादितः
ही माळ, तारा आणि वानरांचे चिरंतन राज्य, सुग्रीवाला रामाने वालिला मारल्यानंतर दिले.
शतं शतसहस्राणां कोटिमाहुर्मनीषिणः। शतं कोटिसहस्राणां शङ्कुरित्यभिधीयते
शंभर हजार म्हणजे विद्वानांच्या मते 'कोटी' असते; शंभर कोटींना 'शंकु' म्हणतात.
शतं शङ्कुसहस्राणां महाशङ्कुरिति स्मृतः। महाशङ्कुसहस्राणां शतं वृन्दमिहोच्यते
शंभर हजार शंकुंना 'महाशंकु' म्हणतात; शंभर महाशंकुंना येथे 'वृंद' म्हणतात.
शतं वृन्दसहस्राणां महावृन्दमिति स्मृतम्। महावृन्दसहस्राणां शतं पद्ममिहोच्यते
शंभर हजार वृंदांना 'महावृंद' म्हणतात; शंभर महावृंदांना येथे 'पद्म' म्हणतात.
शतं पद्मसहस्राणां महापद्ममिति स्मृतम्। महापद्मसहस्राणां शतं खर्वमिहोच्यते
शंभर हजार पद्मांना 'महापद्म' म्हणतात; शंभर महापद्मांना येथे 'खर्व' म्हणतात.
शतं खर्वसहस्राणां महाखर्वमिति स्मृतम्। महाखर्वसहस्राणां समुद्रमभिधीयते। शतं समुद्रसाहस्रमोघ इत्यभिधीयते
शंभर हजार खर्वांना 'महाखर्व' म्हणतात; शंभर महाखर्वांना 'समुद्र' म्हणतात; शंभर हजार समुद्रांना 'ओघ' म्हणतात.
शतमोघसहस्राणां महौघा इति विश्रुतः। एवं कोटिसहस्रेण शङ्कूनां च शतेन च। महाशङ्कुसहस्रेण तथा वृन्दशतेन च
शंभर हजार ओघांना 'महौघ' म्हणतात; अशा प्रकारे कोटींच्या कोटी, शंभर शंकु, हजार महाशंकु, आणि शंभर वृंद—
महावृन्दसहस्रेण तथा पद्मशतेन च। महापद्मसहस्रेण तथा खर्वशतेन च
हजार महावृंद, शंभर पद्म, हजार महापद्म, आणि शंभर खर्व—
समुद्रेण च तेनैव महौघेन तथैव च एष कोटिमहौघेन समुद्रसदृशेन च
एक समुद्र, तसाच एक महौघ—अशी ही सेना, कोटी महौघांसारखी आणि समुद्रासारखी आहे.
विभीषणेन वीरेण सचिवैः परिवारितः। सुग्रीवो वानरेन्द्रस्त्वां युद्धार्थमनुवर्तते। महाबलवृतो नित्यं महाबलपराक्रमः
पराक्रमी विभीषण आणि त्याच्या मंत्र्यांनी वेढलेला, वानरांचा राजा सुग्रीव, नेहमी बलाढ्य वीरांसह आणि स्वतः महान सामर्थ्य व शौर्य असलेला, तुझ्या सोबत युद्धासाठी येतो.
इमां महाराज समीक्ष्य वाहिनी- मुपस्थितां प्रज्वलितग्रहोपमाम्। ततः प्रयत्नः परमो विधीयतां यथा जयः स्यान्न परैः पराभवः
महामहाराज, ही ज्वलंत ग्रहांसारखी तेजस्वी सेना समोर पाहून, आता सर्वतोपरी प्रयत्न करा, म्हणजे विजय तुझाच होईल आणि शत्रूंकडून पराभव होणार नाही.
thumb|एकोनत्रिंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे एकोनत्रिंशः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या युद्धकांडातील एकोणतीसावा सर्ग ऐका.
शुकेन तु समादिष्टान् दृष्ट्वा स हरियूथपान्। लक्ष्मणं च महावीर्यं भुजं रामस्य दक्षिणम्
शुकाने आज्ञा दिल्यावर, रावणाने वानरांचे सेनापती, महाशूर लक्ष्मण आणि रामाचा उजवा हात पाहिला.
समीपस्थं च रामस्य भ्रातरं च विभीषणम्। सर्ववानरराजं च सुग्रीवं भीमविक्रमम्
त्याने रामाचा भाऊ विभीषण, जो जवळ उभा होता, आणि सर्व वानरांचा राजा, भयंकर पराक्रमी सुग्रीव यालाही पाहिले.
अङ्गदं चापि बलिनं वज्रहस्तात्मजात्मजम्। हनूमन्तं च विक्रान्तं जाम्बवन्तं च दुर्जयम्
त्याने बलवान वालीचा मुलगा अंगद, धाडसी हनुमान आणि जिंकता न येणारा जांबवान यांनाही पाहिले.
सुषेणं कुमुदं नीलं नलं च प्लवगर्षभम्। गजं गवाक्षं शरभं मैन्दं च द्विविदं तथा
त्याने सुसेन, कुमुद, नील, वानरांमध्ये श्रेष्ठ नल, गज, गवाक्ष, शरभ, मैंद आणि द्विविद यांनाही पाहिले.