सागरस्येव मे वेगो मारुतस्येव मे बलम्। न च दाशरथिर्वेद तेन मां योद्धुमिच्छति
माझा वेग समुद्रासारखा आहे, माझं बळ वाऱ्यासारखं आहे; पण दशरथपुत्राला हे माहीत नाही, म्हणून तो माझ्याशी युद्ध करायला निघाला आहे.
न मे तूणीशयान् बाणान् सविषानिव पन्नगान्। रामः पश्यति संग्रामे तेन मां योद्धुमिच्छति
माझ्या तुण्यातले बाण, जणू काही विषारी साप आहेत, हे रामाने अजून पाहिलेले नाही; म्हणूनच तो माझ्याशी लढायला येतो आहे.
न जानाति पुरा वीर्यं मम युद्धे स राघवः। मम चापमयीं वीणां शरकोणैः प्रवादिताम्
राघवाला अजून माझं युद्धातलं शौर्य माहीत नाही, आणि माझं धनुष्य, जे बाणांच्या टोकांनी वाजवलेल्या वीणेप्रमाणे आहे, तेही त्याला ठाऊक नाही.
ज्याशब्दतुमुलां घोरामार्तगीतमहास्वनाम्। नाराचतलसंनादां नदीमहितवाहिनीम्। अवगाह्य महारङ्गं वादयिष्याम्यहं रणे
ज्याचा टणत्कार भीषण आणि प्रचंड आहे, जिथे आर्तांची किंकाळी घुमते, लोखंडी बाणांच्या आवाजाने गाजते, आणि मोठ्या नदीसारखी वाहते, अशी ती धनुष्यवीणा मी रणांगणात वाजवणार आहे.
न वासवेनापि सहस्रचक्षुषा युद्धेऽस्मि शक्यो वरुणेन वा स्वयम्। यमेन वा धर्षयितुं शराग्निना महाहवे वैश्रवणेन वा पुनः
माझ्याशी मोठ्या युद्धात इंद्र, ज्याच्या हजार डोळ्या आहेत, किंवा वरुण, किंवा यम, ज्याचे बाण जणू अग्नी आहेत, किंवा कुबेर — हे कोणीही मला पराभूत करू शकत नाहीत.
thumb|पञ्चविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे पञ्चविंशः सर्गः ॥६-
श्रीमंत वाल्मीकी रामायणाच्या युद्धकांडातील पंचविसावा सर्ग ऐका.
सबले सागरं तीर्णे रामे दशरथात्मजे। अमात्यौ रावणः श्रीमानब्रवीच्छुकसारणौ
राम, दशरथाचा मुलगा, आपल्या सैन्यासह समुद्र पार केल्यावर, तेजस्वी रावणाने आपल्या शुक आणि सारण या मंत्र्यांना बोलावले.
समग्रं सागरं तीर्णं दुस्तरं वानरं बलम्। अभूतपूर्वं रामेण सागरे सेतुबन्धनम्
रामाने आपल्या वानरसेनेसह संपूर्ण, कठीण असा समुद्र पार केला आहे; समुद्रावर पूल बांधणं हे त्याने प्रथमच केलं आहे.
सागरे सेतुबन्धं तं न श्रद्दध्यां कथंचन। अवश्यं चापि संख्येयं तन्मया वानरं बलम्
समुद्रावर असा पूल बांधता येईल, हे मी कधीच मान्य केलं नसतं; पण आता मला वानरसेनेचं बळ नक्कीच जाणून घ्यावं लागेल.
भवन्तौ वानरं सैन्यं प्रविश्यानुपलक्षितौ। परिमाणं च वीर्यं च ये च मुख्याः प्लवंगमाः
तुम्ही दोघांनी वानरसेनेत कुणालाही न कळता जाऊन, त्या सेनेचं आकार, बळ आणि कोण कोण मुख्य वानर आहेत, हे पाहून या.
मन्त्रिणो ये च रामस्य सुग्रीवस्य च सम्मताः। ये पूर्वमभिवर्तन्ते ये च शूराः प्लवंगमाः
राम आणि सुग्रीव यांना प्रिय असलेले मंत्री कोण आहेत, पुढे पुढे कोण चालले आहेत, आणि कोण कोण वानरांमध्ये शूर आहेत, हे शोधा.
स च सेतुर्यथा बद्धः सागरे सलिलार्णवे। निवेशं च यथा तेषां वानराणां महात्मनाम्
समुद्रावर पूल कसा बांधला गेला, त्या विशाल जलाशयावर, आणि त्या महान वानरांचा तळ कुठे आहे, हेही जाणून घ्या.
रामस्य व्यवसायं च वीर्यं प्रहरणानि च। लक्ष्मणस्य च वीरस्य तत्त्वतो ज्ञातुमर्हथः
रामाचं निश्चय, त्याचं बळ, त्याची शस्त्रं आणि लक्ष्मणाचा शौर्य — हे सर्व नीट समजून घ्या.
कश्च सेनापतिस्तेषां वानराणां महात्मनाम्। तच्च ज्ञात्वा यथातत्त्वं शीघ्रमागन्तुमर्हथः
त्या महान वानरांचा सेनापती कोण आहे, हेही शोधा; आणि हे सर्व नीट जाणून लगेच परत या.
इति प्रतिसमादिष्टौ राक्षसौ शुकसारणौ। हरिरूपधरौ वीरौ प्रविष्टौ वानरं बलम्
अशा प्रकारे आज्ञा मिळाल्यावर, शुक आणि सारण हे दोन्ही राक्षस, वानरांचा वेष घेऊन, शूरपणे वानरसेनेत गेले.
ततस्तद् वानरं सैन्यमचिन्त्यं लोमहर्षणम्। संख्यातुं नाध्यगच्छेतां तदा तौ शुकसारणौ
तेव्हा शुक आणि सारण यांनी पाहिलं, की ती वानरसेना इतकी मोठी आणि भयंकर आहे, की तिचं मोजमापच करता येईना.
तत् स्थितं पर्वताग्रेषु निर्झरेषु गुहासु च। समुद्रस्य च तीरेषु वनेषूपवनेषु च। तरमाणं च तीर्णं च तर्तुकामं च सर्वशः
ती सेना पर्वतांच्या टोकांवर, धबधब्यांजवळ, गुहांत, समुद्राच्या किनाऱ्यांवर, जंगलात आणि बगिच्यांत, कुठे पार करत, कुठे पार केलेली, कुठे पार जायला उत्सुक — अशी सर्वत्र पसरलेली दिसली.
निविष्टं निविशच्चैव भीमनादं महाबलम्। तद्बलार्णवमक्षोभ्यं ददृशाते निशाचरौ
ती भयंकर गर्जना करणारी, अतिशय बलवान, स्थिर आणि समुद्रासारखी विशाल सेना, कुठे स्थिरावलेली, कुठे स्थिरावत असलेली, अशी त्या दोन्ही राक्षसांना दिसली.
तौ ददर्श महातेजाः प्रतिच्छन्नौ विभीषणः। आचचक्षे स रामाय गृहीत्वा शुकसारणौ
महातेजस्वी विभीषणाने त्या दोघांना लपून बसलेले पाहिले आणि शुक व सारण यांना पकडून रामाकडे नेऊन सांगितले.
तस्यैतौ राक्षसेन्द्रस्य मन्त्रिणौ शुकसारणौ। लङ्कायाः समनुप्राप्तौ चारौ परपुरंजय
हे शुक आणि सारण हे राक्षसांचा राजा रावणाचे मंत्री आहेत, शत्रूच्या नगरावर विजय मिळवणाऱ्या वीरांनो, हे दोघे लंकेत गुप्तहेर म्हणून आले आहेत.
तौ दृष्ट्वा व्यथितौ रामं निराशौ जीविते तथा। कृताञ्जलिपुटौ भीतौ वचनं चेदमूचतुः
रामाला पाहताच ते दोघे घाबरले, जीवावरची आशा सोडली; त्यांनी हात जोडून भीतीने असे म्हणाले:
आवामिहागतौ सौम्य रावणप्रहितावुभौ। परिज्ञातुं बलं सर्वं तदिदं रघुनन्दन
हे सौम्य, आम्ही दोघे येथे रावणाने पाठवलेले आलो आहोत, रघुनंदना, या सर्व सैन्याची माहिती मिळवण्यासाठी.
तयोस्तद् वचनं श्रुत्वा रामो दशरथात्मजः। अब्रवीत् प्रहसन् वाक्यं सर्वभूतहिते रतः
त्यांचे बोलणे ऐकून, दशरथपुत्र राम, सर्व प्राण्यांच्या कल्याणासाठी नेहमी तत्पर असलेला, हसत हसत म्हणाला:
यदि दृष्टं बलं सर्वं वयं वा सुसमाहिताः। यथोक्तं वा कृतं कार्यं छन्दतः प्रतिगम्यताम्
जर तुम्ही आमचे सर्व सैन्य आणि आम्हाला नीट पाहिले असेल, किंवा जसे सांगितले तसे तुमचे काम पूर्ण झाले असेल, तर तुमच्या इच्छेने परत जाऊ शकता.
अथ किंचिददृष्टं वा भूयस्तद् द्रष्टुमर्हथः। विभीषणो वा कात्स्र्न्येन पुनः संदर्शयिष्यति
किंवा अजून काही पाहायचे राहिले असेल, तर तेही पाहू शकता; किंवा विभीषण तुम्हाला पुन्हा सगळे संपूर्णपणे दाखवेल.
न चेदं ग्रहणं प्राप्य भेतव्यं जीवितं प्रति। न्यस्तशस्त्रौ गृहीतौ च न दूतौ वधमर्हथः
आता पकडले गेल्यावर, तुम्ही जीवाची भीती बाळगू नका; शस्त्रे खाली ठेवून आणि दूत म्हणून पकडले गेल्याने, तुम्हाला मृत्युदंड मिळणार नाही.
प्रच्छन्नौ च विमुञ्चेमौ चारौ रात्रिंचरावुभौ। शत्रुपक्षस्य सततं विभीषण विकर्षिणौ
हे विभीषण, हे दोघे गुप्तहेर, रात्री हिंडणारे राक्षस, शत्रूच्या बाजूला नेहमी हानी पोहोचवणारे, लपून आलेले आहेत, त्यांना सोडून द्या.
प्रविश्य महतीं लङ्कां भवद्भ्यां धनदानुजः। वक्तव्यो रक्षसां राजा यथोक्तं वचनं मम
महान लंका नगरीत जाऊन, तुम्ही दोघांनी धनदाचा भाऊ, राक्षसांचा राजा, याला माझे शब्द जसे आहेत तसे सांगावे.
यद् बलं त्वं समाश्रित्य सीतां मे हृतवानसि। तद् दर्शय यथाकामं ससैन्यश्च सबान्धवः
तू माझ्याकडून सीतेला पळवून नेण्यासाठी ज्या बळावर विसंबून होतास, ते बळ, तुझे सैन्य आणि आप्तांसह, आता हवे तसे दाखव.
श्वः काल्ये नगरीं लङ्कां सप्राकारां सतोरणाम्। रक्षसां च बलं पश्य शरैर्विध्वंसितं मया
उद्या सकाळी, लंकेचे किल्ले आणि महाद्वारांसह नगरी आणि राक्षसांचे सैन्य माझ्या बाणांनी उद्ध्वस्त झालेले पाह.