पाषाणांश्च गिरिप्रख्यान् गिरीणां शिखराणि च। दृश्यन्ते परिधावन्तो गृह्य दानवसंनिभाः
दानवांसारखे दिसणारे वानर पर्वतासारखे दगड आणि पर्वतशिखरे वेगाने उचलून नेताना दिसत होते.
शिलानां क्षिप्यमाणानां शैलानां तत्र पात्यताम्। बभूव तुमुलः शब्दस्तदा तस्मिन् महोदधौ
त्या महासमुद्रात जेव्हा दगड आणि पर्वत टाकले जात होते, तेव्हा प्रचंड गडगडाट झाला.
कृतानि प्रथमेनाह्ना योजनानि चतुर्दश। प्रहृष्टैर्गजसंकाशैस्त्वरमाणैः प्लवङ्गमैः
पहिल्या दिवशी आनंदी, हत्तींसारखे मोठे आणि जलद वानरांनी चौदा योजनांचा सेतू बांधला.
द्वितीयेन तथैवाह्ना योजनानि तु विंशतिः। कृतानि प्लवगैस्तूर्णं भीमकायैर्महाबलैः
दुसऱ्या दिवशीही तितक्याच वेगाने, प्रचंड शरीराचे आणि बलवान वानरांनी वीस योजनांचा सेतू बांधला.
अह्ना तृतीयेन तथा योजनानि तु सागरे। त्वरमाणैर्महाकायैरेकविंशतिरेव च
तिसऱ्या दिवशीही मोठ्या शरीराचे आणि घाई करणारे वानरांनी एकवीस योजनांचा सेतू समुद्रात बांधला.
चतुर्थेन तथा चाह्ना द्वाविंशतिरथापि वा। योजनानि महावेगैः कृतानि त्वरितैस्ततः
चौथ्या दिवशीही वेगवान आणि बलवान वानरांनी बावीस योजनांचा सेतू बांधला.
पञ्चमेन तथा चाह्ना प्लवगैः क्षिप्रकारिभिः। योजनानि त्रयोविंशत् सुवेलमधिकृत्य वै
पाचव्या दिवशीही जलद काम करणाऱ्या वानरांनी सुवेलापर्यंत तेवीस योजनांचा सेतू पूर्ण केला.
स वानरवरः श्रीमान् विश्वकर्मात्मजो बली। बबन्ध सागरे सेतुं यथा चास्य पिता तथा
तो तेजस्वी आणि बलवान वानरश्रेष्ठ, विश्वकर्म्याचा पुत्र, आपल्या वडिलांसारखा समुद्रावर सेतू बांधत होता.
स नलेन कृतः सेतुः सागरे मकरालये। शुशुभे सुभगः श्रीमान् स्वातीपथ इवाम्बरे
नलाने समुद्रावर, मकरांचे निवासस्थान असलेल्या त्या सागरावर बांधलेला सुंदर आणि तेजस्वी सेतू आकाशातील स्वाती नक्षत्राच्या मार्गासारखा उजळून निघाला.
ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः। आगम्य गगने तस्थुर्द्रष्टुकामास्तदद्भुतम्
मग देव, गंधर्व, सिद्ध आणि महान ऋषी हे सर्व त्या अद्भुत गोष्टीचे दर्शन घेण्यासाठी आकाशात येऊन उभे राहिले.
दशयोजनविस्तीर्णं शतयोजनमायतम्। ददृशुर्देवगन्धर्वा नलसेतुं सुदुष्करम्
देव आणि गंधर्व यांनी नलाने बांधलेला, दहा योजन रुंद आणि शंभर योजन लांब असा तो अत्यंत कठीण सेतू पाहिला.
आप्लवन्तः प्लवन्तश्च गर्जन्तश्च प्लवंगमाः। तमचिन्त्यमसह्यं च ह्यद्भुतं लोमहर्षणम्
काही वानर उडत, काही पोहत, काही गर्जना करत होते; त्यांनी तो विचारातही न मावणारा, सहन करायला कठीण आणि अंगावर काटा आणणारा अद्भुत सेतू पाहिला.
ददृशुः सर्वभूतानि सागरे सेतुबन्धनम्। तानि कोटिसहस्राणि वानराणां महौजसाम्
सर्व जीवांनी त्या महासागरावर वानरांच्या असंख्य कोटींनी, प्रचंड बळाने बांधलेल्या सेतूचे दृश्य पाहिले.
बध्नन्तः सागरे सेतुं जग्मुः पारं महोदधेः। विशालः सुकृतः श्रीमान् सुभूमिः सुसमाहितः
समुद्रावर सेतू बांधताना ते वानर मोठ्या उत्साहाने समुद्राच्या पलीकडच्या काठावर पोहोचले; तो सेतू विशाल, उत्तम बांधलेला, शोभिवंत आणि भक्कम होता.
अशोभत महान् सेतुः सीमन्त इव सागरे। ततः पारे समुद्रस्य गदापाणिर्विभीषणः
तो महान सेतू समुद्रावर सिमेच्या रेषेसारखा शोभून दिसत होता; आणि मग समुद्राच्या त्या पारच्या काठावर गदा हातात घेऊन विभीषण उभा होता.
परेषामभिघातार्थमतिष्ठत् सचिवैः सह। सुग्रीवस्तु ततः प्राह रामं सत्यपराक्रमम्
शत्रूंचा प्रतिकार करण्यासाठी तो आपल्या मंत्र्यांसह उभा राहिला; त्यावेळी सुग्रीवाने खऱ्या पराक्रमी रामाला असे सांगितले.
हनूमन्तं त्वमारोह अङ्गदं त्वथ लक्ष्मणः। अयं हि विपुलो वीर सागरो मकरालयः
हनुमान तुला पाठीवर घेईल, आणि लक्ष्मण अङ्गदावर चढेल; कारण हा विशाल सागर, मकरांचे निवासस्थान, आपल्या समोर आहे, हे वीर.
वैहायसौ युवामेतौ वानरौ धारयिष्यतः। अग्रतस्तस्य सैन्यस्य श्रीमान् रामः सलक्ष्मणः
हे दोन्ही वानर आकाशातून उडू शकतात, ते तुम्हा दोघांना घेऊन जातील; श्रीराम आणि लक्ष्मण सैन्याच्या पुढे जातील.
जगाम धन्वी धर्मात्मा सुग्रीवेण समन्वितः। अन्ये मध्येन गच्छन्ति पार्श्वतोऽन्ये प्लवंगमाः
धनुष्यधारी, धर्मशील राम सुग्रीवासोबत पुढे गेला; इतर काही मधोमध, तर काही वानर बाजूने चालले.
सलिलं प्रपतन्त्यन्ये मार्गमन्ये प्रपेदिरे। केचिद् वैहायसगताः सुपर्णा इव पुप्लुवुः
काही पाण्यात पडले, काही काठावर पोहोचले; काही आकाशातून मोठ्या पक्ष्यांसारखे उडाले.
घोषेण महता घोषं सागरस्य समुच्छ्रितम्। भीममन्तर्दधे भीमा तरन्ती हरिवाहिनी
वानरांच्या त्या भयंकर सैन्याने समुद्र पार करताना इतका मोठा गोंधळ केला की, सागराचा आवाजही त्यात हरवून गेला.
वानराणां हि सा तीर्णा वाहिनी नलसेतुना। तीरे निविविशे राज्ञो बहुमूलफलोदके
नलाने बांधलेल्या सेतूवरून वानरांची सेना पार गेली आणि राजासाठी मुळं, फळं आणि पाण्याने समृद्ध अशा काठावर विसावली.
तदद्भुतं राघवकर्म दुष्करं समीक्ष्य देवाः सह सिद्धचारणैः। उपेत्य रामं सहसा महर्षिभि- स्तमभ्यषिञ्चन् सुशुभैर्जलैः पृथक्
राघवाने केलेले ते अद्भुत आणि कठीण कार्य पाहून, देवांनी सिद्ध, चारण आणि महर्षींसह रामाजवळ येऊन त्याला वेगवेगळ्या शुभ जलांनी अभिषेक केला.
जयस्व शत्रून् नरदेव मेदिनीं ससागरां पालय शाश्वतीः समाः। इतीव रामं नरदेवसत्कृतं शुभैर्वचोभिर्विविधैरपूजयन्
"राजा, तू शत्रूंवर विजय मिळव आणि समुद्रांसह ही पृथ्वी अनंत काळ राज्य कर," असे म्हणत त्यांनी मनुष्यांमध्ये पूज्य असलेल्या रामाचे विविध शुभ वचने सांगून गौरव केला.
thumb|त्रयोविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे त्रयोविंशः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या युद्धकांडातील तेवीसावा सर्ग ऐका.
निमित्तानि निमित्तज्ञो दृष्ट्वा लक्ष्मणपूर्वजः। सौमित्रिं सम्परिष्वज्य इदं वचनमब्रवीत्
लक्ष्मणाचा मोठा भाऊ, ज्याला शकुनांची ओळख आहे, त्याने शकुन पाहून सौमित्राला मिठी मारली आणि असे बोलला.
परिगृह्योदकं शीतं वनानि फलवन्ति च। बलौघं संविभज्येमं व्यूह्य तिष्ठेम लक्ष्मण
लक्ष्मण, आपण थंड पाणी आणि जंगलातील फळे घेऊया, ही मोठी सेना विभागूया आणि योग्य रचना करून उभे राहूया.
लोकक्षयकरं भीमं भयं पश्याम्युपस्थितम्। प्रबर्हणं प्रवीराणामृक्षवानररक्षसाम्
मला भयंकर संकट जवळ येताना दिसत आहे, जे जगाचा नाश करणारे आहे, आणि हे बलाढ्य वानर, अस्वल आणि राक्षस यांच्यात भीषण हाणामारी होणार आहे.
वाताश्च कलुषा वान्ति कम्पते च वसुंधरा। पर्वताग्राणि वेपन्ते पतन्ति च महीरुहाः
वाऱ्यांनी घाण वास येतो, पृथ्वी हलते, डोंगरांच्या शिखरांना कंप सुटतो आणि मोठमोठी झाडे कोसळतात.
मेघाः क्रव्यादसंकाशाः परुषाः परुषस्वनाः। क्रूराः क्रूरं प्रवर्षन्ति मिश्रं शोणितबिन्दुभिः
मेघ मांसाहारीसारखे दिसतात, त्यांचा आवाज कडक आहे, ते क्रूरपणे मिसळलेले रक्ताचे थेंब पाडतात.