ऊर्मयः सिन्धुराजस्य सनक्रमकरास्तथा। विन्ध्यमन्दरसंकाशाः समुत्पेतुः सहस्रशः
समुद्रराजाच्या लाटा, शिंगांसह आणि विंध्य-मंदर पर्वतांसारख्या दिसणाऱ्या, हजारोंनी उसळू लागल्या.
आघूर्णिततरङ्गौघः सम्भ्रान्तोरगराक्षसः। उद्वर्तितमहाग्राहः सघोषो वरुणालयः
वरुणाच्या निवासस्थानात, प्रचंड लाटांचा गोंधळ, गोंधळलेले साप आणि राक्षस, मोठे घोंगडे वर-खाली होत होते आणि मोठा गजर होत होता.
ततस्तु तं राघवमुग्रवेगं प्रकर्षमाणं धनुरप्रमेयम्। सौमित्रिरुत्पत्य विनिःश्वसन्तं मामेति चोक्त्वा धनुराललम्बे
तेव्हा सौमित्रि उडी मारून, राघव भीषण वेगाने अमाप धनुष्य ताणताना पाहून, धनुष्याला धरून, 'नको!' असं म्हणाला, आणि रामाने जोरात श्वास सोडला.
एतद्विनापि ह्युदधेस्तवाद्य सम्पत्स्यते वीरतमस्य कार्यम्। भवद्विधाः क्रोधवशं न यान्ति दीर्घं भवान् पश्यतु साधुवृत्तम्
हे वीर, हे केल्याशिवायही आज तुझं समुद्रासंबंधीचं कार्य पूर्ण होईल; तुझ्यासारखे लोक कधीही रागाच्या आधीन होत नाहीत—तुझं उत्तम वर्तन लोकांना दीर्घकाळ दिसू दे.
अन्तर्हितैश्चापि तथान्तरिक्षे ब्रह्मर्षिभिश्चैव सुरर्षिभिश्च। शब्दः कृतः कष्टमिति ब्रुवद्भि- र्मामेति चोक्त्वा महता स्वरेण
आकाशातून, लपलेले ब्रह्मर्षी आणि सुरर्षी 'हाय!' असं म्हणत मोठ्या आवाजात 'नको!' असं म्हणू लागले.
thumb|द्वाविंशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे द्वाविंशः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या युद्धकांडातील बाविसावा सर्ग ऐका.
अथोवाच रघुश्रेष्ठः सागरं दारुणं वचः। अद्य त्वां शोषयिष्यामि सपातालं महार्णव
तेव्हा रघुकुळातील श्रेष्ठ राम समुद्राला कठोर शब्दांत म्हणाले, "आज मी तुला आणि पाताळासकट या मोठ्या समुद्राला वाळवून टाकीन."
शरनिर्दग्धतोयस्य परिशुष्कस्य सागर। मया निहतसत्त्वस्य पांसुरुत्पद्यते महान्
हे समुद्रा, माझ्या बाणांनी तुझे पाणी जळून गेले की, सुकलेल्या तुझ्या तळातून आणि निर्जीव झालेल्या तुझ्या अंगावरून मोठा धुळीचा ढग उठेल.
मत्कार्मुकविसृष्टेन शरवर्षेण सागर। परं तीरं गमिष्यन्ति पद्भिरेव प्लवंगमाः
माझ्या धनुष्यातून सोडलेल्या बाणांच्या पावसामुळे वानर फक्त चालतच या समुद्राच्या पलीकडच्या काठावर पोहोचतील.
विचिन्वन्नाभिजानासि पौरुषं नापि विक्रमम्। दानवालय संतापं मत्तो नाम गमिष्यसि
तू माझ्या पराक्रमाची आणि शौर्याची ओळख घेत नाहीस; दानवांचे निवासस्थान असलेल्या समुद्रा, आता माझ्या हातून तुला यातना भोगाव्या लागतील.
ब्राह्मेणास्त्रेण संयोज्य ब्रह्मदण्डनिभं शरम्। संयोज्य धनुषि श्रेष्ठे विचकर्ष महाबलः
मग रामाने ब्रह्मदंडासारखा ब्रह्मास्त्राचा बाण उत्तम धनुष्याला जोडला आणि तो पराक्रमी वीर तो जोरात ओढू लागला.
तस्मिन् विकृष्टे सहसा राघवेण शरासने। रोदसी सम्पफालेव पर्वताश्च चकम्पिरे
राघवाने अचानक धनुष्य ओढले तेव्हा आकाशात मोठा गडगडाट झाला आणि पर्वतही थरथर कापू लागले.
तमश्च लोकमावव्रे दिशश्च न चकाशिरे। प्रतिचुक्षुभिरे चाशु सरांसि सरितस्तथा
त्या वेळी अंधाराने संपूर्ण जग व्यापले, दिशा चमकत नव्हत्या आणि तळी व नद्या पटकन अस्वस्थ झाल्या.
तिर्यक् च सह नक्षत्रैः संगतौ चन्द्रभास्करौ। भास्करांशुभिरादीप्तं तमसा च समावृतम्
चंद्र आणि सूर्य ताऱ्यांसह तिरके चालू लागले; आकाश सूर्यकिरणांनी उजळले होते आणि अंधाराने वेढले होते.
प्रचकाशे तदाऽऽकाशमुल्काशतविदीपितम्। अन्तरिक्षाच्च निर्घाता निर्जग्मुरतुलस्वनाः
मग आकाशात शेकडो उल्कांनी प्रकाश पसरला आणि वातावरणातून एकसारख्या आवाजाचे वीजेचे गडगडाट उमटले.
वपुःप्रकर्षेण ववुर्दिव्यमारुतपङ्क्तयः। बभञ्ज च तदा वृक्षाञ्जलदानुद्वहन्मुहुः
रामाच्या तेजामुळे दिव्य वाऱ्यांच्या झुळका वाहू लागल्या आणि त्या वारंवार झाडे उन्मळून ढगांना घेऊन गेल्या.
आरुजंश्चैव शैलाग्रान् शिखराणि बभञ्ज च। दिवि च स्म महामेघाः संहताः समहास्वनाः
त्या वाऱ्यांनी पर्वतशिखरे उखडली आणि शिखरे मोडली; आकाशात मोठाले मेघ एकत्र येऊन प्रचंड गडगडाट करू लागले.
मुमुचुर्वैद्युतानग्नींस्ते महाशनयस्तदा। यानि भूतानि दृश्यानि चुक्रुशुश्चाशनेः समम्
मग त्या प्रचंड भक्षकांनी वीजेसारखी आग सोडली आणि दिसणारी सर्व भुते विजेच्या गडगडाटासोबत ओरडू लागली.
अदृश्यानि च भूतानि मुमुचुर्भैरवस्वनम्। शिश्यिरे चाभिभूतानि संत्रस्तान्युद्विजन्ति च
अदृश्य भुतेही भयावह आवाज करत होती; ज्या भुतांवर ती भीती आली, ती थंड पडली, घाबरली आणि थरथर कापू लागली.
सम्प्रविव्यथिरे चापि न च पस्पन्दिरे भयात्। सह भूतैः सतोयोर्मिः सनागः सहराक्षसः
सर्वजण भीतीने खूप अस्वस्थ झाले आणि हलू शकले नाहीत; पाण्याच्या लाटा, सर्प आणि राक्षसांसह सर्व भुते स्तब्ध झाली.
सहसाभूत् ततो वेगाद् भीमवेगो महोदधिः। योजनं व्यतिचक्राम वेलामन्यत्र सम्प्लवात्
मग अचानक त्या भयंकर वेगाने समुद्राने प्रचंड लाटांसह आपल्या किनाऱ्यापलीकडे एक योजन अंतर ओलांडले.
तं तथा समतिक्रान्तं नातिचक्राम राघवः। समुद्धतममित्रघ्नो रामो नदनदीपतिम्
समुद्र असा उसळला तरी शत्रूंचा नाश करणारा राम त्या नदी-नद्यांच्या अधिपतीकडेच उभा राहिला, समुद्र ओलांडला नाही.
ततो मध्यात् समुद्रस्य सागरः स्वयमुत्थितः। उदयाद्रिमहाशैलान्मेरोरिव दिवाकरः
मग समुद्राच्या मध्यभागातून स्वतः सागर वर आला, जणू उदयाचल किंवा मेरू पर्वतावरून सूर्य उगवतो तसा.
पन्नगैः सह दीप्तास्यैः समुद्रः प्रत्यदृश्यत। स्निग्धवैदूर्यसंकाशो जाम्बूनदविभूषणः
तेव्हा समुद्र तेजस्वी तोंड असलेल्या नागांसह दिसला; तो मऊ वैडूर्यसारखा चमकत होता आणि सोन्याच्या दागिन्यांनी सजलेला होता.
रक्तमाल्याम्बरधरः पद्मपत्रनिभेक्षणः। सर्वपुष्पमयीं दिव्यां शिरसा धारयन् स्रजम्
रक्त फुलांच्या माळा आणि वस्त्र परिधान केलेला, कमळाच्या पाकळ्यांसारख्या डोळ्यांचा, सर्व फुलांनी बनवलेली दिव्य माळ डोक्यावर घालून उभा होता.
जातरूपमयैश्चैव तपनीयविभूषणैः। आत्मजानां च रत्नानां भूषितो भूषणोत्तमैः
शुद्ध सोन्याच्या आणि उत्तम सोन्याच्या दागिन्यांनी, तसेच स्वतःच्या तेजातून उत्पन्न झालेल्या उत्तम रत्नांनी सजलेला होता.
धातुभिर्मण्डितः शैलो विविधैर्हिमवानिव। एकावलीमध्यगतं तरलं पाण्डरप्रभम्
विविध धातूंनी सजवलेला, जसा हिमालय पर्वत वेगवेगळ्या खनिजांनी शोभून दिसतो, तसाच एकसारख्या माळेच्या मध्यभागी, हलणाऱ्या पांढऱ्या प्रकाशाने झळकत होता.
गङ्गासिन्धुप्रधानाभिरापगाभिः समावृतः। उद्वर्तितमहाग्राहः सम्भ्रान्तोरगराक्षसः
गंगा आणि सिंधू या प्रमुख नद्यांनी वेढलेला, मोठ्या मगरांनी उसळलेला, आणि घाबरलेल्या नाग-राक्षसांनी भरलेला होता.
देवतानां सुरूपाभिर्नानारूपाभिरीश्वरः। सागरः समुपक्रम्य पूर्वमामन्त्र्य वीर्यवान्
सौंदर्यवान आणि अनेक रूपांच्या देवतांना प्रथम संबोधून, सामर्थ्यशाली सागर पुढे आला.
अब्रवीत् प्राञ्जलिर्वाक्यं राघवं शरपाणिनम्
त्याने हात जोडून, बाण हातात असलेल्या राघवाला असे म्हणाला.