नहि शक्तिं प्रपश्यामि जगत्यन्यस्य कस्यचित्। सागरं वानरैस्तीर्त्वा निश्चयेन जयो मम
या जगात वानरांसह समुद्र ओलांडण्याची शक्ती दुसऱ्या कोणातही मला दिसत नाही; म्हणूनच विजय माझाच आहे.
तस्य कामपरीतस्य निशम्य परिदेवितम्। कुम्भकर्णः प्रचुक्रोध वचनं चेदमब्रवीत्
त्याच्या इच्छेने पछाडलेल्या त्या आर्त हाकेला ऐकून कुम्भकर्णाला राग आला आणि त्याने असे शब्द उच्चारले.
यदा तु रामस्य सलक्ष्मणस्य प्रसह्य सीता खलु सा इहाहृता। सकृत् समीक्ष्यैव सुनिश्चितं तदा भजेत चित्तं यमुनेव यामुनम्
जेव्हा लक्ष्मणासह सीतेला रामाकडून जबरदस्तीने इथे आणलं, तेव्हा तिला एकदाच पाहिलं तरी मन तिच्याकडे ओढलं गेलं, जसं यमुना नदी यमुनाकडे वाहते.
सर्वमेतन्महाराज कृतमप्रतिमं तव। विधीयेत सहास्माभिरादावेवास्य कर्मणः
हे महाराज, हे सर्व अद्वितीय कार्य तुमच्यामुळे घडलं आहे; या कार्याच्या सुरुवातीपासून आम्हीही सहभागी होऊया.
न्यायेन राजकार्याणि यः करोति दशानन। न स संतप्यते पश्चान्निश्चितार्थमतिर्नृपः
जो राजा न्यायाने राजकारण करतो, त्याला नंतर पश्चाताप होत नाही, कारण त्याचं मन निश्चित हेतूवर स्थिर असतं.
अनुपायेन कर्माणि विपरीतानि यानि च। क्रियमाणानि दुष्यन्ति हवींष्यप्रयतेष्विव
जे काम योग्य मार्गाने किंवा योग्य क्रमाने केलं जात नाही, ते बिघडतं, जसं चुकीने दिलेलं हवन विफल होतं.
यः पश्चात् पूर्वकार्याणि कर्माण्यभिचिकीर्षति। पूर्वं चापरकार्याणि स न वेद नयानयौ
जो माणूस आधी करायचं काम नंतर आणि नंतर करायचं काम आधी करतो, त्याला योग्य-अयोग्याचा पत्ता लागत नाही.
चपलस्य तु कृत्येषु प्रसमीक्ष्याधिकं बलम्। छिद्रमन्ये प्रपद्यन्ते क्रौञ्चस्य खमिव द्विजाः
जेव्हा एखादा चंचल माणूस काम करताना विरोधकाची ताकद नीट पाहत नाही, तेव्हा इतरजण त्यातली कमकुवत जागा शोधतात, जसं पक्षी क्रौंचाच्या आकाशात प्रवेश करतात.
त्वयेदं महदारब्धं कार्यमप्रतिचिन्तितम्। दिष्ट्या त्वां नावधीद् रामो विषमिश्रमिवामिषम्
तुम्ही हे मोठं काम विचार न करता सुरू केलं; सुदैवाने रामाने तुम्हाला मारलं नाही, जसं विष मिसळलेलं मांस वाचून जातं.
तस्मात् त्वया समारब्धं कर्म ह्यप्रतिमं परैः। अहं समीकरिष्यामि हत्वा शत्रूंस्तवानघ
म्हणून, शत्रूवर चालून तुम्ही जे अद्वितीय कार्य सुरू केलं आहे, ते मी पूर्ण करीन, दोषरहित राजा, तुझे शत्रू मारून टाकीन.
अहमुत्सादयिष्यामि शत्रूंस्तव निशाचर। यदि शक्रविवस्वन्तौ यदि पावकमारुतौ। तावहं योधयिष्यामि कुबेरवरुणावपि
हे निशाचर, मी तुझे शत्रू नष्ट करीन, ते इंद्र आणि विवस्वान असोत, अग्नी आणि वायू असोत, किंवा कुबेर आणि वरुण असोत, मी त्यांच्याशी लढीन.
गिरिमात्रशरीरस्य महापरिघयोधिनः। नर्दतस्तीक्ष्णदंष्ट्रस्य बिभीयाद् वै पुरंदरः
ज्याचे शरीर डोंगराएवढे आहे, जो मोठा लोखंडी गदा घेऊन लढतो, जो डरकाळ्या फोडतो आणि ज्याचे दात तीक्ष्ण आहेत, अश्या राक्षसाला इंद्रालाही भीती वाटेल.
पुनर्मां स द्वितीयेन शरेण निहनिष्यति। ततोऽहं तस्य पास्यामि रुधिरं काममाश्वस
तो मला पुन्हा दुसऱ्या बाणाने घाव करील; मग मी त्याचे रक्त हवे तसे प्याईन, म्हणून तू निर्धास्त रहा.
वधेन वै दाशरथेः सुखावहं जयं तवाहर्तुमहं यतिष्ये। हत्वा च रामं सह लक्ष्मणेन खादामि सर्वान् हरियूथमुख्यान्
दशरथपुत्राचा वध करून, मी तुझ्यासाठी आनंददायक विजय मिळवण्याचा प्रयत्न करीन; राम आणि लक्ष्मण यांना मारून, मी सर्व वानरसेनेचे प्रमुखही खाईन.
रमस्व कामं पिब चाग्र्यवारुणीं कुरुष्व कार्याणि हितानि विज्वरः। मया तु रामे गमिते यमक्षयं चिराय सीता वशगा भविष्यति
मनसोक्त आनंद लुट, उत्तम मद्य प्या, आणि चिंता न करता आपल्याला हितकारक असे सर्व कामे कर; मी रामाला यमाच्या लोकात पाठवल्यावर, सीता दीर्घकाळ तुझ्या अधीन राहील.
thumb|त्रयोदशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे त्रयोदशः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणाच्या युद्धकांडातील तेरावा सर्ग येथे संपला.
रावणं क्रुद्धमाज्ञाय महापार्श्वो महाबलः। मुहूर्तमनुसंचिन्त्य प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्
रावण रागावल्याचे लक्षात घेऊन, बलाढ्य महापार्श्वाने थोडा वेळ विचार करून, हात जोडून असे बोलला.
यः खल्वपि वनं प्राप्य मृगव्यालनिषेवितम्। न पिबेन्मधु सम्प्राप्य स नरो बालिशो भवेत्
जो मनुष्य हरणे आणि वन्य प्राणी असलेल्या जंगलात जाऊन, तेथे सापडलेले मध प्यायचे टाळतो, तो मूर्खच आहे.
ईश्वरस्येश्वरः कोऽस्ति तव शत्रुनिबर्हण। रमस्व सह वैदेह्या शत्रूनाक्रम्य मूर्धसु
शत्रूंना जिंकणाऱ्या तुझ्यावर कोणाचा अधिकार आहे? वैदेहीसोबत आनंद लुट, शत्रूंना पायाखाली तुडव.
बलात् कुक्कुटवृत्तेन प्रवर्तस्व महाबल। आक्रम्याक्रम्य सीतां वै तां भुङ्क्ष्व च रमस्व च
म्हणून, बलाढ्य राजा, कोंबड्यासारखा जोरात वाग, पुन्हा पुन्हा सीतेला पकड, तिचा उपभोग घे आणि आनंद मान.
लब्धकामस्य ते पश्चादागमिष्यति किं भयम्। प्राप्तमप्राप्तकालं वा सर्वं प्रतिविधास्यसे
तुझे मनोकामना पूर्ण झाल्यावर, तुला नंतर कसलेही भय राहणार नाही; वेळेवर किंवा अवेळी जे काही येईल, त्याला तू सहज सामोरे जाशील.
कुम्भकर्णः सहास्माभिरिन्द्रजिच्च महाबलः। प्रतिषेधयितुं शक्तौ सवज्रमपि वज्रिणम्
कुंभकर्ण, आम्ही सर्व, आणि बलाढ्य इंद्रजित, वज्रधारी इंद्रालाही त्याच्या शस्त्रासह रोखू शकतो.
उपप्रदानं सान्त्वं वा भेदं वा कुशलैः कृतम्। समतिक्रम्य दण्डेन सिद्धिमर्थेषु रोचये
शहाण्यांनी वापरलेली दान, समजूत किंवा फूट या सर्व उपायांवर मात करून, आता उद्दिष्ट साधण्यासाठी शिक्षा हाच मार्ग मला योग्य वाटतो.
इह प्राप्तान् वयं सर्वाञ्छत्रूंस्तव महाबल। वशे शस्त्रप्रतापेन करिष्यामो न संशयः
हे बलाढ्य राजा, इथे आलेले तुझे सर्व शत्रू आम्ही आमच्या शस्त्रांच्या सामर्थ्याने जिंकू—यात काहीच शंका नाही.
एवमुक्तस्तदा राजा महापार्श्वेन रावणः। तस्य सम्पूजयन् वाक्यमिदं वचनमब्रवीत्
असे महापार्श्वाने म्हटल्यावर, रावण राजाने त्याचे शब्द मान्य करून, त्याला असे उत्तर दिले.
महापार्श्व निबोध त्वं रहस्यं किंचिदात्मनः। चिरवृत्तं तदाख्यास्ये यदवाप्तं पुरा मया
महापार्श्वा, ऐक, मी तुला माझे एक जुने गुपित सांगतो, जे मी पूर्वी अनुभवलं आहे.
पितामहस्य भवनं गच्छन्तीं पुञ्जिकस्थलाम्। चञ्चूर्यमाणामद्राक्षमाकाशेऽग्निशिखामिव
एकदा मी आकाशात ब्रह्मदेवाच्या घरी जात असलेल्या, पंख फडफडणाऱ्या आणि अग्नीच्या ज्वाळेसारखी चमकणाऱ्या पुंजिकस्थलेला पाहिले.
सा प्रसह्य मया भुक्ता कृता विवसना ततः। स्वयम्भूभवनं प्राप्ता लोलिता नलिनी यथा
मी तिला जबरदस्तीने पकडले, तिचे वस्त्र काढले; मग ती कमळासारखी डोलत स्वतःभूच्या घरी पोहोचली.
अद्यप्रभृति यामन्यां बलान्नारीं गमिष्यसि। तदा ते शतधा मूर्धा फलिष्यति न संशयः
आजपासून जर तू दुसऱ्या कोणत्याही स्त्रीवर जबरदस्ती केलीस, तर तुझं डोकं शंभर तुकड्यांत फुटेल—यात काहीच शंका नाही.
इत्यहं तस्य शापस्य भीतः प्रसभमेव ताम्। नारोहये बलात् सीतां वैदेहीं शयने शुभे
त्या शापामुळे घाबरून मी कधीच वैदेही सीतेला जबरदस्तीने माझ्या शय्येवर नेलेलं नाही.