नानाविकृतवेषाश्च नानाभूषणभूषिताः। पार्श्वतः पृष्ठतश्चैनं परिवार्य ययुस्तदा
विविध विचित्र वेश घातलेले आणि अनेक दागिन्यांनी सजलेले ते सर्वजण, त्याच्या बाजूला आणि मागे, त्याला वेढून पुढे गेले.
रथैश्चातिरथाः शीघ्रं मत्तैश्च वरवारणैः। अनूत्पेतुर्दशग्रीवमाक्रीडद्भिश्च वाजिभिः
महान रथी आपल्या रथांमध्ये वेगाने आले, मदाने भरलेल्या उत्तम हत्तींसह आणि उड्या मारणाऱ्या घोड्यांसह दशग्रीवाच्या मागे गेले.
गदापरिघहस्ताश्च शक्तितोमरपाणयः। परश्वधधराश्चान्ये तथान्ये शूलपाणयः। ततस्तूर्यसहस्राणं संजज्ञे निःस्वनो महान्
काहींच्या हातात गदा आणि लोखंडी गज होते, काहींनी भाले आणि तोमर घेतले होते; काहींनी कुऱ्हाडी, तर काहींनी शूळ घेतले होते. तेव्हा हजारो वाद्यांचा प्रचंड गजर झाला.
तुमुलः शङ्खशब्दश्च सभां गच्छति रावणे। स नेमिघोषेण महान् सहसाभिनिनादयन्
रावण सभेत जात असताना शंखांचा मोठा गजर झाला, तो ढोलांच्या आवाजासह जोरात घुमू लागला.
राजमार्गं श्रिया जुष्टं प्रतिपेदे महारथः। विमलं चातपत्रं च प्रगृहीतमशोभत
महान रथी राजमार्गावर गेला, जो शोभेने सजलेला होता, आणि त्याच्या डोक्यावर धरलेलं स्वच्छ, पांढरं छत्र फारच उठून दिसत होतं.
चामरव्यजने तस्य रेजतुः सव्यदक्षिणे। ते कृताञ्जलयः सर्वे रथस्थं पृथिवीस्थिताः
त्याच्या डाव्या आणि उजव्या बाजूला चामराचे पंखे हलवले जात होते; जमिनीवर उभे असलेले सर्वजण हात जोडून, रथावर उभ्या असलेल्या त्याला वंदन करत होते.
राक्षसा राक्षसश्रेष्ठं शिरोभिस्तं ववन्दिरे। राक्षसैः स्तूयमानः सञ्जयाशीर्भिररिंदमः
राक्षसांनी राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्याला आपली मस्तकं वाकवून वंदन केलं. राक्षसांनी त्याची स्तुती केली आणि संजयांनी आशीर्वाद दिला, तो शत्रूंना जिंकणारा आत गेला.
आससाद महातेजाः सभां विरचितां तदा। सुवर्णरजतास्तीर्णां विशुद्धस्फटिकान्तराम्
तो तेजस्वी आणि बलवान वीर त्या सुंदरपणे बांधलेल्या सभागृहात गेला, जिथे जमिनीवर सोनं आणि चांदी पसरलेलं होतं आणि शुद्ध स्फटिकाचे तुकडे जडवलेले होते.
विराजमानो वपुषा रुक्मपट्टोत्तरच्छदाम्। तां पिशाचशतैः षड्भिरभिगुप्तां सदाप्रभाम्
तो आपल्या तेजस्वी रूपाने तिथे झळकत होता, सोन्याच्या काठाची वस्त्रं परिधान करून, त्या नेहमी उजळ असलेल्या सभागृहात, जिथे शेकडो पिशाच्च नेहमी पहारा देत होते.
प्रविवेश महातेजाः सुकृतां विश्वकर्मणा। तस्यां तु वैदूर्यमयं प्रियकाजिनसंवृतम्
तो तेजस्वी वीर विश्वकर्म्याने बांधलेल्या त्या सभागृहात गेला. तिथे त्याच्या आवडत्या काळ्या कृष्णमृगाच्या कातडीने झाकलेलं, वैदूर्य रत्नांचं आसन ठेवलेलं होतं.
महत्सोपाश्रयं भेजे रावणः परमासनम्। ततः शशासेश्वरवद्दूताँल्लघुपराक्रमान्
रावणाने मोठ्या पाय ठेवण्याच्या जागेसह ते श्रेष्ठ आसन घेतलं. मग तो राजासारखा आपल्या धाडसी आणि चपळ दूतांना आज्ञा देऊ लागला.
समानयत मे क्षिप्रमिहैतान् राक्षसानिति। कृत्यमस्ति महज्जाने कर्तव्यमिति शत्रुभिः
"लवकर हे राक्षस माझ्याकडे घेऊन या!" असं त्याने सांगितलं. "शत्रूंविषयी एक मोठं काम आहे, ते मला माहीत आहे."
राक्षसास्तद्वचः श्रुत्वा लङ्कायां परिचक्रमुः। अनुगेहमवस्थाय विहारशयनेषु च। उद्यानेषु च रक्षांसि चोदयन्तो ह्यभीतवत्
ते शब्द ऐकून राक्षस लंकेत घराघरात, आनंदाच्या आणि झोपेच्या खोल्यांमध्ये, तसेच बागांमध्ये फिरू लागले आणि निर्भयपणे इतर राक्षसांना बोलावू लागले.
ते रथान्तचरा एके दृप्तानेके दृढान् हयान्। नागानेकेऽधिरुरुहुर्जग्मुश्चैके पदातयः
काहींनी रथ चढले, काही गर्वाने आणि बळकटपणे घोड्यांवर बसले, काहींनी हत्ती चढले आणि काही पायदळाने गेले.
सा पुरी परमाकीर्णा रथकुञ्जरवाजिभिः। सम्पतद्भिर्विरुरुचे गरुत्मद्भिरिवाम्बरम्
ती नगरी रथ, हत्ती आणि घोड्यांनी पूर्णपणे भरली होती आणि सर्वत्र धावपळ सुरू होती; त्यामुळे ती आकाशात गरुडांनी भरलेल्या गडद मेघासारखी भासत होती.
ते वाहनान्यवस्थाय यानानि विविधानि च। सभां पद्भिः प्रविविशुः सिंहा गिरिगुहामिव
त्यांनी आपली वाहने आणि इतर साधनं सोडून, सिंह जसं डोंगराच्या गुहेत शिरतात तसं, पायदळाने सभागृहात प्रवेश केला.
राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु राज्ञा ते प्रतिपूजिताः। पीठेष्वन्ये बृसीष्वन्ये भूमौ केचिदुपाविशन्
राजाच्या पायांना स्पर्श करून आणि राजाकडून सन्मान मिळवून, काही आसनांवर, काही पाटांवर आणि काही जमिनीवर बसले.
ते समेत्य सभायां वै राक्षसा राजशासनात्। यथार्हमुपतस्थुस्ते रावणं राक्षसाधिपम्
राजाच्या आज्ञेवरून एकत्र आलेले ते राक्षस सभागृहात गेले आणि राक्षसांचा अधिपती रावणाजवळ जाऊन योग्य त्या प्रकारे त्याला वंदन केले.
मन्त्रिणश्च यथामुख्या निश्चितार्थेषु पण्डिताः। अमात्याश्च गुणोपेताः सर्वज्ञा बुद्धिदर्शनाः
तेथे मुख्य मंत्री, ठाम निर्णय घेणारे विद्वान, सद्गुणी आणि सर्वज्ञ, बुद्धिमान सल्लागारही उपस्थित होते.
समीयुस्तत्र शतशः शूराश्च बहवस्तथा। सभायां हेमवर्णायां सर्वार्थस्य सुखाय वै
त्या सुवर्णरंगी सभागृहात शेकडो शूर वीरही एकत्र आले होते, सर्व कामांची सोय व्हावी म्हणून.
ततो महात्मा विपुलं सुयुग्यं रथं वरं हेमविचित्रिताङ्गम्। शुभं समास्थाय ययौ यशस्वी विभीषणः संसदमग्रजस्य
मग मोठ्या मनाचा, कीर्तीमान विभीषण, रुंद आणि उत्तम जुळवलेला, सोन्याने सजवलेला सुंदर रथ चढून आपल्या मोठ्या भावाच्या सभागृहाकडे गेला.
स पूर्वजायावरजः शशंस नामाथ पश्चाच्चरणौ ववन्दे। शुकः प्रहस्तश्च तथैव तेभ्यो ददौ यथार्हं पृथगासनानि
तो आपल्या मोठ्या आणि धाकट्या पत्नींसह आला, आपलं नाव सांगितलं आणि सर्वांच्या पायांवर वाकला. शुक आणि प्रहस्त यांनीही त्यांना योग्य त्या वेगळ्या आसनांवर बसवलं.
सुवर्णनानामणिभूषणानां सुवाससां संसदि राक्षसानाम्। तेषां परार्घ्यागुरुचन्दनानां स्रजां च गन्धाः प्रववुः समन्तात्
त्या राक्षसांच्या सभेत, सोनं आणि विविध रत्नांनी सजलेले, सुंदर वस्त्र परिधान केलेले, उत्तम अगरू आणि चंदनाचा सुगंध, तसेच मौल्यवान फुलमाळांचा दरवळ सर्वत्र पसरला होता.
न चुक्रुशुर्नानृतमाह कश्चित् सभासदो नापि जजल्पुरुच्चैः। संसिद्धार्थाः सर्व एवोग्रवीर्या भर्तुः सर्वे ददृशुश्चाननं ते
सभेत कुणीही खोटं बोललं नाही, कुणीही मोठ्याने बोललं नाही; सर्वजण आपल्या उद्दिष्टात यशस्वी, बलवान होते आणि सर्वांनी आपल्या स्वामीकडे पाहिलं.
स रावणः शस्त्रभृतां मनस्विनां महाबलानां समितौ मनस्वी। तस्यां सभायां प्रभया चकाशे मध्ये वसूनामिव वज्रहस्तः
शस्त्रधारी आणि बलवान वीरांमध्ये ठाम असलेला रावण त्या सभेत आपल्या तेजाने चमकत होता, जणू काही वसुंच्या मध्ये वज्रधारी इंद्रच.
thumb|द्वादशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे द्वादशः सर्गः ॥६-
आता बारावा सर्ग ऐका.
स तां परिषदं कृत्स्नां समीक्ष्य समितिंजयः। प्रचोदयामास तदा प्रहस्तं वाहिनीपतिम्
समरात नेहमी विजय मिळवणाऱ्या त्याने सगळ्या सभेवर नजर टाकली आणि मग सेनापती प्रहस्ताला पुढे बोलावले.
सेनापते यथा ते स्युः कृतविद्याश्चतुर्विधाः। योधा नगररक्षायां तथा व्यादेष्टुमर्हसि
सेनापती, युद्धकलेत निपुण असे चारही प्रकारचे सैनिक नगराच्या रक्षणासाठी योग्य त्या ठिकाणी नेमावेत.
स प्रहस्तः प्रणीतात्मा चिकीर्षन् राजशासनम्। विनिक्षिपद् बलं सर्वं बहिरन्तश्च मन्दिरे
राजाच्या आज्ञेप्रमाणे वागण्याचा निश्चय करून, प्रहस्ताने संपूर्ण सैन्य राजवाड्याच्या आत आणि बाहेर योग्य त्या ठिकाणी लावले.
ततो विनिक्षिप्य बलं सर्वं नगरगुप्तये। प्रहस्तः प्रमुखे राज्ञो निषसाद जगाद च
नंतर प्रहस्ताने सगळे सैन्य नगराच्या रक्षणासाठी ठेवले आणि राजाच्या समोर बसून बोलू लागला.