इति स्वमन्त्रिणां मध्ये भ्राता भ्रातरमूचिवान्। रावणं रक्षसां श्रेष्ठं पथ्यमेतद् विभीषणः
मंत्र्यांच्या उपस्थितीत, विभीषणाने आपल्या भावाला, राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या रावणाला, हे हितकारक आणि योग्य असे शब्द सांगितले.
हितं महार्थं मृदु हेतुसंहितं व्यतीतकालायतिसम्प्रतिक्षमम्। निशम्य तद्वाक्यमुपस्थितज्वरः प्रसङ्गवानुत्तरमेतदब्रवीत्
हे कोमल, हितकारक, योग्य कारणासहित आणि योग्य वेळी सांगितलेलं वचन ऐकून, तापाने व्याकुळ आणि क्रोधाने भरलेला रावण उत्तर देऊ लागला.
भयं न पश्यामि कुतश्चिदप्यहं न राघवः प्राप्स्यति जातु मैथिलीम्। सुरैः सहेन्द्रैरपि संगरे कथं ममाग्रतः स्थास्यति लक्ष्मणाग्रजः
मला कुठूनही भीती वाटत नाही; राघव कधीच मैथिलीला मिळवू शकणार नाही. देव आणि इंद्र सुद्धा युद्धात माझ्यासमोर उभे राहू शकत नाहीत, मग लक्ष्मणाचा मोठा भाऊ कसा उभा राहील?
इत्येवमुक्त्वा सुरसैन्यनाशनो महाबलः संयति चण्डविक्रमः। दशाननो भ्रातरमाप्तवादिनं विसर्जयामास तदा विभीषणम्
असं म्हणून, देवांच्या सैन्याचा नाश करणारा, प्रचंड बलवान आणि युद्धात पराक्रमी असलेला दशाननाने, सत्य बोलणाऱ्या आपल्या भावाला, म्हणजेच विभीषणाला, तेव्हा परत पाठवलं.
thumb|एकादशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे एकादशः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील युद्धकांडातील अकरावा सर्ग ऐका.
स बभूव कृशो राजा मैथिलीकाममोहितः। असन्मानाच्च सुहृदां पापः पापेन कर्मणा
राजा अत्यंत कृश झाला, मैथिलीच्या मोहाने ग्रासला गेला आणि मित्रांनी नाकारणे झाल्यामुळे पापी कृत्ये करू लागला.
अतीव कामसम्पन्नो वैदेहीमनुचिन्तयन्। अतीतसमये काले तस्मिन् वै युधि रावणः। अमात्यैश्च सुहृद्भिश्च प्राप्तकालममन्यत
अत्यंत कामाने पछाडलेला, वैदेहीचा विचार सतत करत, त्या अयोग्य वेळी युद्धात रावणाने आपल्या मंत्र्यांसह आणि मित्रांसह वेळ आली आहे असं मानलं.
स हेमजालविततं मणिविद्रुमभूषितम्। उपगम्य विनीताश्वमारुरोह महारथम्
तो सोन्याच्या जाळ्यांनी मढवलेला, रत्न आणि प्रवाळांनी सजवलेला मोठा रथाजवळ गेला आणि शिस्तबद्ध घोड्यांसह त्या भव्य रथावर चढला.
तमास्थाय रथश्रेष्ठं महामेघसमस्वनम्। प्रययौ रक्षसां श्रेष्ठो दशग्रीवः सभां प्रति
त्या मेघासारखा गडगडणाऱ्या उत्तम रथावर बसून, राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ असलेला दशग्रीव सभेकडे गेला.
असिचर्मधरा योधाः सर्वायुधधरास्ततः। राक्षसा राक्षसेन्द्रस्य पुरस्तात् सम्प्रतस्थिरे
तलवार आणि ढाली घेणारे, सर्व प्रकारची शस्त्रे धारण करणारे राक्षस, राक्षसांचा राजा रावणाच्या पुढे उभे राहिले.
नानाविकृतवेषाश्च नानाभूषणभूषिताः। पार्श्वतः पृष्ठतश्चैनं परिवार्य ययुस्तदा
विविध विचित्र वेश घातलेले आणि अनेक दागिन्यांनी सजलेले ते सर्वजण, त्याच्या बाजूला आणि मागे, त्याला वेढून पुढे गेले.
रथैश्चातिरथाः शीघ्रं मत्तैश्च वरवारणैः। अनूत्पेतुर्दशग्रीवमाक्रीडद्भिश्च वाजिभिः
महान रथी आपल्या रथांमध्ये वेगाने आले, मदाने भरलेल्या उत्तम हत्तींसह आणि उड्या मारणाऱ्या घोड्यांसह दशग्रीवाच्या मागे गेले.
गदापरिघहस्ताश्च शक्तितोमरपाणयः। परश्वधधराश्चान्ये तथान्ये शूलपाणयः। ततस्तूर्यसहस्राणं संजज्ञे निःस्वनो महान्
काहींच्या हातात गदा आणि लोखंडी गज होते, काहींनी भाले आणि तोमर घेतले होते; काहींनी कुऱ्हाडी, तर काहींनी शूळ घेतले होते. तेव्हा हजारो वाद्यांचा प्रचंड गजर झाला.
तुमुलः शङ्खशब्दश्च सभां गच्छति रावणे। स नेमिघोषेण महान् सहसाभिनिनादयन्
रावण सभेत जात असताना शंखांचा मोठा गजर झाला, तो ढोलांच्या आवाजासह जोरात घुमू लागला.
राजमार्गं श्रिया जुष्टं प्रतिपेदे महारथः। विमलं चातपत्रं च प्रगृहीतमशोभत
महान रथी राजमार्गावर गेला, जो शोभेने सजलेला होता, आणि त्याच्या डोक्यावर धरलेलं स्वच्छ, पांढरं छत्र फारच उठून दिसत होतं.
चामरव्यजने तस्य रेजतुः सव्यदक्षिणे। ते कृताञ्जलयः सर्वे रथस्थं पृथिवीस्थिताः
त्याच्या डाव्या आणि उजव्या बाजूला चामराचे पंखे हलवले जात होते; जमिनीवर उभे असलेले सर्वजण हात जोडून, रथावर उभ्या असलेल्या त्याला वंदन करत होते.
राक्षसा राक्षसश्रेष्ठं शिरोभिस्तं ववन्दिरे। राक्षसैः स्तूयमानः सञ्जयाशीर्भिररिंदमः
राक्षसांनी राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्याला आपली मस्तकं वाकवून वंदन केलं. राक्षसांनी त्याची स्तुती केली आणि संजयांनी आशीर्वाद दिला, तो शत्रूंना जिंकणारा आत गेला.
आससाद महातेजाः सभां विरचितां तदा। सुवर्णरजतास्तीर्णां विशुद्धस्फटिकान्तराम्
तो तेजस्वी आणि बलवान वीर त्या सुंदरपणे बांधलेल्या सभागृहात गेला, जिथे जमिनीवर सोनं आणि चांदी पसरलेलं होतं आणि शुद्ध स्फटिकाचे तुकडे जडवलेले होते.
विराजमानो वपुषा रुक्मपट्टोत्तरच्छदाम्। तां पिशाचशतैः षड्भिरभिगुप्तां सदाप्रभाम्
तो आपल्या तेजस्वी रूपाने तिथे झळकत होता, सोन्याच्या काठाची वस्त्रं परिधान करून, त्या नेहमी उजळ असलेल्या सभागृहात, जिथे शेकडो पिशाच्च नेहमी पहारा देत होते.
प्रविवेश महातेजाः सुकृतां विश्वकर्मणा। तस्यां तु वैदूर्यमयं प्रियकाजिनसंवृतम्
तो तेजस्वी वीर विश्वकर्म्याने बांधलेल्या त्या सभागृहात गेला. तिथे त्याच्या आवडत्या काळ्या कृष्णमृगाच्या कातडीने झाकलेलं, वैदूर्य रत्नांचं आसन ठेवलेलं होतं.
महत्सोपाश्रयं भेजे रावणः परमासनम्। ततः शशासेश्वरवद्दूताँल्लघुपराक्रमान्
रावणाने मोठ्या पाय ठेवण्याच्या जागेसह ते श्रेष्ठ आसन घेतलं. मग तो राजासारखा आपल्या धाडसी आणि चपळ दूतांना आज्ञा देऊ लागला.
समानयत मे क्षिप्रमिहैतान् राक्षसानिति। कृत्यमस्ति महज्जाने कर्तव्यमिति शत्रुभिः
"लवकर हे राक्षस माझ्याकडे घेऊन या!" असं त्याने सांगितलं. "शत्रूंविषयी एक मोठं काम आहे, ते मला माहीत आहे."
राक्षसास्तद्वचः श्रुत्वा लङ्कायां परिचक्रमुः। अनुगेहमवस्थाय विहारशयनेषु च। उद्यानेषु च रक्षांसि चोदयन्तो ह्यभीतवत्
ते शब्द ऐकून राक्षस लंकेत घराघरात, आनंदाच्या आणि झोपेच्या खोल्यांमध्ये, तसेच बागांमध्ये फिरू लागले आणि निर्भयपणे इतर राक्षसांना बोलावू लागले.
ते रथान्तचरा एके दृप्तानेके दृढान् हयान्। नागानेकेऽधिरुरुहुर्जग्मुश्चैके पदातयः
काहींनी रथ चढले, काही गर्वाने आणि बळकटपणे घोड्यांवर बसले, काहींनी हत्ती चढले आणि काही पायदळाने गेले.
सा पुरी परमाकीर्णा रथकुञ्जरवाजिभिः। सम्पतद्भिर्विरुरुचे गरुत्मद्भिरिवाम्बरम्
ती नगरी रथ, हत्ती आणि घोड्यांनी पूर्णपणे भरली होती आणि सर्वत्र धावपळ सुरू होती; त्यामुळे ती आकाशात गरुडांनी भरलेल्या गडद मेघासारखी भासत होती.
ते वाहनान्यवस्थाय यानानि विविधानि च। सभां पद्भिः प्रविविशुः सिंहा गिरिगुहामिव
त्यांनी आपली वाहने आणि इतर साधनं सोडून, सिंह जसं डोंगराच्या गुहेत शिरतात तसं, पायदळाने सभागृहात प्रवेश केला.
राज्ञः पादौ गृहीत्वा तु राज्ञा ते प्रतिपूजिताः। पीठेष्वन्ये बृसीष्वन्ये भूमौ केचिदुपाविशन्
राजाच्या पायांना स्पर्श करून आणि राजाकडून सन्मान मिळवून, काही आसनांवर, काही पाटांवर आणि काही जमिनीवर बसले.
ते समेत्य सभायां वै राक्षसा राजशासनात्। यथार्हमुपतस्थुस्ते रावणं राक्षसाधिपम्
राजाच्या आज्ञेवरून एकत्र आलेले ते राक्षस सभागृहात गेले आणि राक्षसांचा अधिपती रावणाजवळ जाऊन योग्य त्या प्रकारे त्याला वंदन केले.
मन्त्रिणश्च यथामुख्या निश्चितार्थेषु पण्डिताः। अमात्याश्च गुणोपेताः सर्वज्ञा बुद्धिदर्शनाः
तेथे मुख्य मंत्री, ठाम निर्णय घेणारे विद्वान, सद्गुणी आणि सर्वज्ञ, बुद्धिमान सल्लागारही उपस्थित होते.
समीयुस्तत्र शतशः शूराश्च बहवस्तथा। सभायां हेमवर्णायां सर्वार्थस्य सुखाय वै
त्या सुवर्णरंगी सभागृहात शेकडो शूर वीरही एकत्र आले होते, सर्व कामांची सोय व्हावी म्हणून.