अग्निष्टेष्वग्निशालासु तथा ब्रह्मस्थलीषु च। सरीसृपाणि दृश्यन्ते हव्येषु च पिपीलिकाः
तुझ्या यज्ञकुंडांमध्ये, अग्निशाळांमध्ये आणि ब्रह्माच्या स्थळी, सरपटणारे प्राणी दिसतात आणि हव्यांमध्ये मुंग्या पडतात.
गवां पयांसि स्कन्नानि विमदा वरकुञ्जराः। दीनमश्वाः प्रहेषन्ते नवग्रासाभिनन्दिनः
गायींचे दूध सांडते, उत्तम हत्ती मदमस्त आहेत, घोडे अशक्त झाले आहेत आणि नवीन चाऱ्याला आनंदाने हिणकावतात.
खरोष्ट्राश्वतरा राजन् भिन्नरोमाः स्रवन्ति च। न स्वभावेऽवतिष्ठन्ते विधानैरपि चिन्तिताः
राजा, उंट, ओंट आणि खच्चर यांची लोकर गळते आणि अंगातून स्राव येतो; नीट काळजी घेतली तरी ते आपल्या स्वभावात राहत नाहीत.
वायसाः संघशः क्रूरा व्याहरन्ति समन्ततः। समवेताश्च दृश्यन्ते विमानाग्रेषु संघशः
क्रूर कावळ्यांचे थवे सर्वत्र काव काव करतात; राजवाड्यांसमोरही ते झुंडीने दिसतात.
गृध्राश्च परिलीयन्ते पुरीमुपरि पिण्डिताः। उपपन्नाश्च संध्ये द्वे व्याहरन्त्यशिवं शिवाः
गिधाडांची झुंड शहरावर गोळा झाली आहे; आणि सकाळ-संध्याकाळ, शुभ पक्षीदेखील अशुभ आवाज काढतात.
क्रव्यादानां मृगाणां च पुरीद्वारेषु संघशः। श्रूयन्ते विपुला घोषाः सविस्फूर्जितनिःस्वनाः
शहराच्या प्रवेशद्वारांवर मांसाहारी प्राणी आणि जनावरांचे मोठ्या आवाजात, कडकडणारे डरकाळ्या ऐकू येतात.
तदेवं प्रस्तुते कार्ये प्रायश्चित्तमिदं क्षमम्। रोचये वीर वैदेही राघवाय प्रदीयताम्
अशी परिस्थिती निर्माण झाल्यावर, हे प्रायश्चित्त योग्य आहे असे मला वाटते; वीर, वैदेहीला राघवाकडे परत देणे हेच हिताचे आहे.
इदं च यदि वा मोहाल्लोभाद् वा व्याहृतं मया। तत्रापि च महाराज न दोषं कर्तुमर्हसि
आणि हे मी भ्रम किंवा लोभामुळे बोललो असेल, तरीही, महाराज, तुम्ही माझ्यावर दोष ठेवू नये.
अयं हि दोषः सर्वस्य जनस्यास्योपलक्ष्यते। रक्षसां राक्षसीनां च पुरस्यान्तःपुरस्य च
हा दोष इथल्या सगळ्या लोकांत, राक्षसांत, राक्षसींत, शहरात आणि राजवाड्याच्या आतल्या भागात दिसून येतो.
प्रापणे चास्य मन्त्रस्य निवृत्ताः सर्वमन्त्रिणः। अवश्यं च मया वाच्यं यद् दृष्टमथवा श्रुतम्। सम्प्रधार्य यथान्यायं तद् भवान् कर्तुमर्हति
या सल्ल्याचा उच्चार होताच सगळे मंत्री बाजूला झाले; मी जे काही पाहिलं किंवा ऐकलं आहे, ते मला नक्कीच सांगावंच लागेल. नीट विचार करून, योग्य ते तुम्ही करावं.
इति स्वमन्त्रिणां मध्ये भ्राता भ्रातरमूचिवान्। रावणं रक्षसां श्रेष्ठं पथ्यमेतद् विभीषणः
मंत्र्यांच्या उपस्थितीत, विभीषणाने आपल्या भावाला, राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या रावणाला, हे हितकारक आणि योग्य असे शब्द सांगितले.
हितं महार्थं मृदु हेतुसंहितं व्यतीतकालायतिसम्प्रतिक्षमम्। निशम्य तद्वाक्यमुपस्थितज्वरः प्रसङ्गवानुत्तरमेतदब्रवीत्
हे कोमल, हितकारक, योग्य कारणासहित आणि योग्य वेळी सांगितलेलं वचन ऐकून, तापाने व्याकुळ आणि क्रोधाने भरलेला रावण उत्तर देऊ लागला.
भयं न पश्यामि कुतश्चिदप्यहं न राघवः प्राप्स्यति जातु मैथिलीम्। सुरैः सहेन्द्रैरपि संगरे कथं ममाग्रतः स्थास्यति लक्ष्मणाग्रजः
मला कुठूनही भीती वाटत नाही; राघव कधीच मैथिलीला मिळवू शकणार नाही. देव आणि इंद्र सुद्धा युद्धात माझ्यासमोर उभे राहू शकत नाहीत, मग लक्ष्मणाचा मोठा भाऊ कसा उभा राहील?
इत्येवमुक्त्वा सुरसैन्यनाशनो महाबलः संयति चण्डविक्रमः। दशाननो भ्रातरमाप्तवादिनं विसर्जयामास तदा विभीषणम्
असं म्हणून, देवांच्या सैन्याचा नाश करणारा, प्रचंड बलवान आणि युद्धात पराक्रमी असलेला दशाननाने, सत्य बोलणाऱ्या आपल्या भावाला, म्हणजेच विभीषणाला, तेव्हा परत पाठवलं.
thumb|एकादशः सर्गः श्रूयताम्|center श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे युद्धकाण्डे एकादशः सर्गः ॥६-
श्रीमद्वाल्मीकी रामायणातील युद्धकांडातील अकरावा सर्ग ऐका.
स बभूव कृशो राजा मैथिलीकाममोहितः। असन्मानाच्च सुहृदां पापः पापेन कर्मणा
राजा अत्यंत कृश झाला, मैथिलीच्या मोहाने ग्रासला गेला आणि मित्रांनी नाकारणे झाल्यामुळे पापी कृत्ये करू लागला.
अतीव कामसम्पन्नो वैदेहीमनुचिन्तयन्। अतीतसमये काले तस्मिन् वै युधि रावणः। अमात्यैश्च सुहृद्भिश्च प्राप्तकालममन्यत
अत्यंत कामाने पछाडलेला, वैदेहीचा विचार सतत करत, त्या अयोग्य वेळी युद्धात रावणाने आपल्या मंत्र्यांसह आणि मित्रांसह वेळ आली आहे असं मानलं.
स हेमजालविततं मणिविद्रुमभूषितम्। उपगम्य विनीताश्वमारुरोह महारथम्
तो सोन्याच्या जाळ्यांनी मढवलेला, रत्न आणि प्रवाळांनी सजवलेला मोठा रथाजवळ गेला आणि शिस्तबद्ध घोड्यांसह त्या भव्य रथावर चढला.
तमास्थाय रथश्रेष्ठं महामेघसमस्वनम्। प्रययौ रक्षसां श्रेष्ठो दशग्रीवः सभां प्रति
त्या मेघासारखा गडगडणाऱ्या उत्तम रथावर बसून, राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ असलेला दशग्रीव सभेकडे गेला.
असिचर्मधरा योधाः सर्वायुधधरास्ततः। राक्षसा राक्षसेन्द्रस्य पुरस्तात् सम्प्रतस्थिरे
तलवार आणि ढाली घेणारे, सर्व प्रकारची शस्त्रे धारण करणारे राक्षस, राक्षसांचा राजा रावणाच्या पुढे उभे राहिले.
नानाविकृतवेषाश्च नानाभूषणभूषिताः। पार्श्वतः पृष्ठतश्चैनं परिवार्य ययुस्तदा
विविध विचित्र वेश घातलेले आणि अनेक दागिन्यांनी सजलेले ते सर्वजण, त्याच्या बाजूला आणि मागे, त्याला वेढून पुढे गेले.
रथैश्चातिरथाः शीघ्रं मत्तैश्च वरवारणैः। अनूत्पेतुर्दशग्रीवमाक्रीडद्भिश्च वाजिभिः
महान रथी आपल्या रथांमध्ये वेगाने आले, मदाने भरलेल्या उत्तम हत्तींसह आणि उड्या मारणाऱ्या घोड्यांसह दशग्रीवाच्या मागे गेले.
गदापरिघहस्ताश्च शक्तितोमरपाणयः। परश्वधधराश्चान्ये तथान्ये शूलपाणयः। ततस्तूर्यसहस्राणं संजज्ञे निःस्वनो महान्
काहींच्या हातात गदा आणि लोखंडी गज होते, काहींनी भाले आणि तोमर घेतले होते; काहींनी कुऱ्हाडी, तर काहींनी शूळ घेतले होते. तेव्हा हजारो वाद्यांचा प्रचंड गजर झाला.
तुमुलः शङ्खशब्दश्च सभां गच्छति रावणे। स नेमिघोषेण महान् सहसाभिनिनादयन्
रावण सभेत जात असताना शंखांचा मोठा गजर झाला, तो ढोलांच्या आवाजासह जोरात घुमू लागला.
राजमार्गं श्रिया जुष्टं प्रतिपेदे महारथः। विमलं चातपत्रं च प्रगृहीतमशोभत
महान रथी राजमार्गावर गेला, जो शोभेने सजलेला होता, आणि त्याच्या डोक्यावर धरलेलं स्वच्छ, पांढरं छत्र फारच उठून दिसत होतं.
चामरव्यजने तस्य रेजतुः सव्यदक्षिणे। ते कृताञ्जलयः सर्वे रथस्थं पृथिवीस्थिताः
त्याच्या डाव्या आणि उजव्या बाजूला चामराचे पंखे हलवले जात होते; जमिनीवर उभे असलेले सर्वजण हात जोडून, रथावर उभ्या असलेल्या त्याला वंदन करत होते.
राक्षसा राक्षसश्रेष्ठं शिरोभिस्तं ववन्दिरे। राक्षसैः स्तूयमानः सञ्जयाशीर्भिररिंदमः
राक्षसांनी राक्षसांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्याला आपली मस्तकं वाकवून वंदन केलं. राक्षसांनी त्याची स्तुती केली आणि संजयांनी आशीर्वाद दिला, तो शत्रूंना जिंकणारा आत गेला.
आससाद महातेजाः सभां विरचितां तदा। सुवर्णरजतास्तीर्णां विशुद्धस्फटिकान्तराम्
तो तेजस्वी आणि बलवान वीर त्या सुंदरपणे बांधलेल्या सभागृहात गेला, जिथे जमिनीवर सोनं आणि चांदी पसरलेलं होतं आणि शुद्ध स्फटिकाचे तुकडे जडवलेले होते.
विराजमानो वपुषा रुक्मपट्टोत्तरच्छदाम्। तां पिशाचशतैः षड्भिरभिगुप्तां सदाप्रभाम्
तो आपल्या तेजस्वी रूपाने तिथे झळकत होता, सोन्याच्या काठाची वस्त्रं परिधान करून, त्या नेहमी उजळ असलेल्या सभागृहात, जिथे शेकडो पिशाच्च नेहमी पहारा देत होते.
प्रविवेश महातेजाः सुकृतां विश्वकर्मणा। तस्यां तु वैदूर्यमयं प्रियकाजिनसंवृतम्
तो तेजस्वी वीर विश्वकर्म्याने बांधलेल्या त्या सभागृहात गेला. तिथे त्याच्या आवडत्या काळ्या कृष्णमृगाच्या कातडीने झाकलेलं, वैदूर्य रत्नांचं आसन ठेवलेलं होतं.